Menu


مدل مفید، نه مدل درست. مسئله‌ی مدل سازی این است


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۴۱۷۸

پیش‌نیاز مطالعه درس مدل‌سازی:

از دوستان عزیز متممی انتظار می‌رود پس از مطالعه درس مدل‌سازی:

  • در مواجهه با مدل‌های مختلف، به میزان مفید و کاربردی بودن آنها توجه داشته باشند.
  • در مقایسه‌ی دو مدل، توانایی هر مدل در حل مسئله‌های موجود را مقایسه و ارزیابی کنند.
  • مدل‌سازی را همواره به عنوان ابزاری برای درک بهتر رفتار سیستم‌ها و نه علمی در خدمت کشف حقیقت سیستم‌ها در نظر داشته باشند.
فشار ذهنی هنگام مطالعه
نیاز به مشارکت شما
کسب و کار
زندگی
دوره MBA - درباره مدل و مدلسازی - متمم - محل توسعه مهارتهای من

دنیای ما دنیای ساده‌ای نیست.

ما یکی از صدها میلیون گونه‌ موجوداتی هستیم که در این دنیای بزرگ، می‌کوشیم بفهمیم کجاییم و چه می‌کنیم.

می‌کوشیم به دنیای اطراف خود معنا بدهیم.

بفهمیم هر رویدادی چرا اتفاق می‌افتد.

بفهمیم موجودات دیگر چگونه رفتار می‌کنند و هر رفتاری را به چه علتی بروز می‌دهند.

دوست داریم بدانیم کره‌ی زمین، کجای عالم هستی است و می‌کوشیم بفهمیم جایگاه ما در مقایسه با سایر موجودات روی این کره خاکی چیست و کجاست.

در مقیاسی کوچک‌تر، می‌کوشیم به کمک دانش‌هایی مانند جامعه شناسی و روانشناسی اجتماعی و روانشناسی رفتارگرا، رابطه‌ی خود با سایر انسانها را درک کنیم.

 اینکه نقش هر کدام از ما در جامعه چیست.

 اینکه ارتباط ما با هم چگونه است و چگونه باید باشد.

 اینکه رفتارهای ما چه ریشه‌ای دارد. اینکه چگونه فکر می‌کنیم. اینکه چگونه تصمیم‌ می‌گیریم. اینکه چگونه برای یکدیگر پیام می‌فرستیم و پیام یکدیگر را دریافت می‌کنیم.

از طرفی ما موجودی ابزارساز هستیم.

جدای از تیر و تبر و تخته و طناب، ابزارهای بسیار پیچیده‌تری هم ساخته‌ایم.

از شبکه‌های مخابراتی تا شبکه‌های اجتماعی؛

از دارو تا دستگاه‌های پیچیده‌ی پزشکی؛

از سکه تا سهام.

هدف مدلسازی، ترسیم شکلی ساده از جهان است

داستان مدلسازی از جایی آغاز می‌شود که ما می‌کوشیم شکلی ساده شده از دنیای اطراف را ترسیم کنیم.

شکلی که در حد فهم و درک ما باشد و بتوانیم به کمک آن، کیفیت تصمیم گیری خود را بهتر کنیم و تحلیل‌های مناسب‌تری انجام دهیم.

جورج باکس، جمله‌ی معروفی دارد که احتمالاً آن را خوانده یا شنیده‌اید:

جرج باکس و توضیح او راجع به مدلها

شاید معروف‌ترین مثال در این زمینه، نقشه جغرافیایی باشد.

نقشه‌ی جغرافیایی،‌ شکل درست و واقعی یک منطقه نیست. پستی‌ها و بلندی‌ها و بسیاری از جزییات دیگر در آن حذف شده‌اند. حتی خطاهای بسیاری در ابعاد و اندازه‌های نقشه‌ها وجود دارد.

اما هنوز، می‌توان گفت یک نقشه‌ی جغرافیایی، شکل مفیدی از یک منطقه است.

با استفاده از نقشه می‌توانیم موقعیت فعلی خود را تشخیص دهیم و درباره‌ی جهت و مقصد حرکت خود تصمیم بگیریم.

[درس مرتبط: مهم‌ترین غلط نقشه های جغرافیایی چیست؟]

بخش قابل توجهی از آنچه ما امروز به عنوان دانش یاد می‌گیریم و به دیگران یاد می‌دهیم، چیزهایی از جنس مدل هستند.

وقتی در مورد اقتصاد صحبت می‌کنیم و آن را به دو بخشِ خُرد و کلان تقسیم می‌کنیم، همواره در خاطر داریم که اقتصاد در ذات خود، یک پیکر واحد است.

اما برای ما به عنوان تحلیل‌گر، تفکیک اقتصاد به خرد و کلان، کمک خوبی برای درک بهتر رفتار سیستم‌های اقتصادی است.

همین مسئله، در مورد بحث‌های دیگر علمی، مثلاً شناخت و مدیریت انگیزه هم مصداق دارد:

مثلاً وقتی در مورد مزلو و انگیزش انسانها یا دیوید فوربس و ماتریس عوامل انگیزشی او صحبت می‌کنیم، کاملاً به خاطر داریم که از یک مدل صحبت می‌کنیم.

مدل‌هایی که درست مانند نقشه جغرافیایی، بسیاری از پستی‌ها و بلندی‌های انگیزش انسانها را حذف می‌کنند و علاوه بر ساده‌سازی، احتمالاً خطاها و اشتباه‌هایی را هم برای ما ایجاد می‌کنند؛

اما به هر حال، فواید استفاده از آنها بیشتر از مضرات و خطراتشان است.

مثال‌های بسیاری از این دست وجود دارند. تحلیل رفتار متقابل هم یک نمونه‌‌ی دیگر است:

اگر درس تحلیل رفتار متقابل در متمم را هم با دقت مرور کنید، آنجا هم به این نتیجه می‌رسید که ما در حال صحبت از یک مدل هستیم. همین و نه بیشتر.

بسیاری از جهان‌بینی‌های اقتصادی و فلسفی هم صرفاً یک مدل هستند.

بنابراین، خوب است نکات زیر (و ده‌ها مورد دیگر مانند آنها) را همواره به خاطر داشته باشیم:

تفکیک تاریخ مدیریت به مکاتب مختلف (مثلاً مدیریت علمی، مدیریت انسان‌گرا، مدیریت پست مدرن و سایر مکتب‌ها) صرفاً مدلی برای درک بهتر تاریخ مدیریت است و نه واقعیت تاریخ مدیریت. در تاریخ مدیریت، مدیران آمده‌اند و رفته‌اند و جریان‌های مدیریتی مختلف، گاهی ضعیف و گاهی قوی در کنار یکدیگر در یک اکوسیستم برای بقاء رقابت کرده‌اند.

 تفکیک دانش مدیریت و کسب و کار، به حوزه‌های رفتار سازمانی و مدیریت منابع انسانی و مدیریت بازاریابی و برندسازی و استراتژی و امثال اینها، صرفاً تلاشی برای ایجاد یک مدل برای درک بهتر حوزه‌ی مدیریت و کسب و کار است و نه چیزی بیشتر.

مدیر وقتی به محل کار می‌رود، مدیریت می‌کند.

او هیچ‌وقت فکر نمی‌کند که الان این تصمیم من چند درصد برندسازی است و چند درصد بازاریابی.

یا این برخورد من در مقوله‌ی رفتارسازمانی می‌گنجد یا مدیریت منابع انسانی.

او مدیریت می‌کند و این ما هستیم که برای فهم بهتر رفتار او، رفتارها و تصمیم‌هایش را به بخش‌های مختلف تقسیم می‌کنیم.

 تفکیک محصولات به کالا و خدمت، صرفاً یک مدل است. مدلی که ما می‌کوشیم به وسیله‌ی آن، فضای کارآفرینی و ارزش آفرینی را بهتر و جدی‌تر بشناسیم.

به همین علت می‌توان گفت:

کسی در توصیف جهان اطراف خود توانمندتر است که به مدل‌های بیشتری مجهز باشد.

محدودیت در دسترسی کامل به این درس

دوست عزیز.

درس مدل‌سازی برای کاربران ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت به عنوان کاربر ویژه‌ی متمم، علاوه بر دسترسی به این درس، به سایر درس‌های مرتبط با مدل ذهنی هم  دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانند به شما بیشتر کمک کنند.

همچنین با فعال کردن اشتراک ویژه به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های مختص کاربران ویژه متمم

البته از میان درس‌های مطرح شده، ما فکر می‌کنیم با توجه به علاقمندی شما به موضوع مدل و مدل‌سازی، شاید بهتر باشد ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

 تفکر سیستمی

 تصمیم گیری

 تفکر نقادانه

 تفکر استراتژیک

 دوره MBA متمم (اگر به بحث‌های کلان مدیریتی علاقمندید)

مهم‌ترین دام در مدل و مدلسازی این است که ما بکوشیم همه چیز را در ظرف مدل‌های خود بگنجانیم و اگر احساس کردیم واقعیتی در مدل‌های ما نمی‌گنجد، آن را انکار کنیم.

تمرین درس مدلسازی:

حداقل پنج مورد از مدل‌هایی را که برای تحلیل دنیای اطراف خود (سیاسی / اجتماعی / اقتصادی / فرهنگی / علمی ) آموخته‌اید و به کار می‌گیرید،‌ ذکر کنید و هر کدام را در یک سطر توضیح دهید.

 
 

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری مدلهای ذهنی به شما پیشنهاد میکند:

قوانین کامنت گذاری/ ارسال نظرات غیر مرتبط با این مطلب

639 نکته برای مدل مفید، نه مدل درست. مسئله‌ی مدل سازی این است

     
    دوست گرامی مشاهده دیدگاههای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .