Menu


نظریه دو عاملی هرزبرگ | نقش عوامل بهداشتی و انگیزشی در رضایت شغلی


نظریه هرزبرگ و آشنایی با عوامل انگیزشی بهداشتی هرزبرگ

منشی دفتر مرکزی شرکت، هر روز از کهنه بودن و خرابی دائمی دستگاه پرینتر شکایت می‌کند. اینترنت شرکت هم، زیاد قطع می‌شود و به نظر می‌رسد که لازم است تأمین‌کننده‌ی اینترنت تغییر کند.

کارشناسان فروش شرکت، بارها از پایین بودن حقوق خود گلایه کرده و تأکید می‌کنند که دریافتی‌شان در مقایسه با کارشناسان فروش شرکت‌های مشابه، پایین است.

کارگران خط تولید کارخانه هم، از نبود قطعات یدکی برای دستگاه‌ها و ماشین‌آلات، گله دارند.

به نظر می‌رسد که هر یک از کارکنان مجموعه، به علتی ناراضی هستند و شرکت باید برای رفع این نارضایتی، اقدام کند.  خصوصاً این‌که مدیر شرکت، معتقد است که افزایش رضایت کارکنان، می‌تواند بهره‌وری آن‌ها و در نتیجه سود شرکت را افزایش دهد.

طی مدت نسبتاً کوتاهی، تغییرات جدی در مجموعه ایجاد می‌شود و بودجه‌ی قابل توجهی به رفع عوامل نارضایتی کارکنان اختصاص می‌‌یابد:

  • پرینتر تعویض می‌شود و شرکت تأمین‌کننده‌ی سرویس اینترنت، تغییر می‌کند.
  • حقوق کارشناسان فروش افزایش پیدا می‌کند.
  • بودجه‌ی قابل‌توجهی به تأمین لوازم یدکی اختصاص پیدا می‌کند و انبار لوازم، پُر می‌شود. دستگاه‌ها هم به تدریج تعمیر می‌شوند و ایرادهای آن‌ها رفع می‌شود.
  • یک سیستم تهویه‌ی قدرتمند هم در سوله‌ها نصب می‌شود تا کیفیت هوای سوله‌ها بهبود پیدا کند.

انتظار می‌رود که سطح رضایت کارکنان به شکل قابل‌ملاحظه‌ای بهبود پیدا کند. واقعاً هم در هفته‌‌های اول چنین می‌شود. مدیر فروش خوشحال است. کارگران راضی‌ترند. منشی از پرینتر جدید خود راضی است. اینترنت دفتر مرکزی هم، به اندازه‌ی گذشته مشکل ندارد.

اما پس از مدت کوتاهی، شکایت‌ها و اعتراض‌های جدیدی می‌شنویم.

منشی می‌گوید که به او اجازه‌ی ویرایش نامه‌ها (حتی در حد جزئی) داده نمی‌شود. او اشتباهات نگارشی متعددی در نامه‌ها می‌بیند. اما موظف است آن‌ها را بدون اصلاح برای گیرندگان ارسال کند.

کارشناسان فروش از این‌که اختیار تخفیف دادن به آن‌ها واگذار نشده و مدام باید از مدیر فروش اجازه بگیرند، گله دارند.

کارگران هم گلایه‌های خاص خود را دارند: مسئولیت خراب شدن دستگاه‌ها بر عهده‌ی آن‌هاست؛ اما درباره‌ی شیوه‌ی تعمیر دستگاه‌ها، حق اظهارنظر ندارند. هم‌چنین معتقدند که دیدگاه‌هایی که برای بهبود کیفیت تولید دارند، جدی گرفته نمی‌شوند و از آن‌ها فقط مانند یک روبات مکانیکی کار کشیده می‌شود.

در نگاه اول می‌توان گفت: سطح انتظار کارکنان شرکت بالا رفته و به زبان خودمانی، «پر رو» شده‌اند.

اما همه‌ی نظریه‌پردازان مدیریت، مسئله را به این سادگی تفسیر نمی‌کنند. فردریک هرزبرگ (Fredrick Herzberg) یکی از نظریه‌پردازانی است که این وضعیت را با عینک دیگری می‌بیند.

این درس به بررسی نظریه فردریک هرزبرگ با عنوان عوامل بهداشتی انگیزشی و نقش آن‌ها در رضایت شغلی اختصاص دارد (+/+/+).

نظریه دو عاملی هرزبرگ

چند مورد از مواردی که باعث شد از شغل خود ناراضی شوید را فهرست کنید.

چند مورد از مواردی که به خاطر شغل خود، احساس رضایت کردید را نام ببرید و بگویید در اثر چه اتفاقی، این رضایت را تجربه کردید؟

این‌ها شبیه سوال‌هایی است که هرزبرگ از افراد بسیاری پرسید و پاسخ‌های آن‌ها را گردآوری کرد.

در نگاه اول به نظر می‌رسد که اگر عامل X رضایت ایجاد کرده باشد، باید عکس عامل X هم در نارضایتی نقش ایفا کند. مثلاً اگر رفتار بد مدیریت، نارضایتی ایجاد کرده، باید رفتار خوب مدیریت هم، عامل ایجاد رضایت بوده باشد.

یا مثلاً اگر حقوق کم، نارضایتی ایجاد کرده، باید افزایش حقوق هم، روی رضایت شغلی تأثیر مثبت گذاشته باشد.

اما با کمال تعجب،  هرزبرگ متوجه شد که عواملی که رضایت را افزایش می‌دهند، با عواملی که نارضایتی را کاهش می‌دهند، از یک خانواده نیستند. 

به این مثال ساده توجه کنید:

محدودیت در دسترسی کامل به این درس

دوست عزیز.

این درس برای کاربران ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت به عنوان کاربر ویژه‌ی متمم، علاوه بر دسترسی به این مطلب، به سایر بحث‌هایی هم که تحت عنوان رفتار سازمانی مطرح می‌شوند دسترسی پیدا می‌کنید.

همچنین با فعال کردن اشتراک ویژه به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های مختص کاربران ویژه متمم

البته از میان درس‌ها و مطالب مطرح شده، ما فکر می‌کنیم شاید بهتر باشد ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  دوره MBA

 شخصیت شناسی

  کار تیمی

  عزت نفس

تمرین و مشارکت در بحث

تجربیات شما تا چه حد با نظریه‌ هرزبرگ همخوان است؟

آیا جایی بوده که شرکت یا سازمان شما، صرفاً به کاهش نارضایتی توجه کرده باشد و انتظار داشته باشد که رضایت شغلی‌تان افزایش پیدا کند؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    کاوه گرنا ، داود عندلیب ، مهشید افشایی ، حمیدرضا ، زهرا عیبک

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مبانی رفتار سازمانی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مبانی رفتار سازمانی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

13 نکته برای نظریه دو عاملی هرزبرگ | نقش عوامل بهداشتی و انگیزشی در رضایت شغلی

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : حسین اخروی

    سلام

    با اجازه از تمامی متممی های عزیز ، نظریه هرزبرگ رو به عنوان تجربه شخصی نه در سازمان بلکه در محیط خانواده نگاه کردم و البته برام جالب و کار امد بود.(البته می شود به خانواده هم به عنوان نوعی سازمان نگاه کرد)

    اینکه تهیه خیلی از امکانات زندگی برای همسر و فرزندانم الزاما به معنی این نیست که همسر  ویا پدر خوبی هستم و باید از من  رضایت داشته باشند.!!

    حتما تا به حال این جملات معروف در حوزه خانواده را شنیده و یا تجربه کرده اید!

    مثال: وقتی که به عنوان اعتراض به همسرم میگویم: مگه تو این زندگی چه کمبودی داری که انقدر نالان و شاکی هستی ؟

    ویا برای عدم موفقیت فرزندانمان خطاب میکنیم: چی برات کم گذاشتم که انقدر .....

    و از دیدگاه رفتار سازمانی!!

    مثال استادمحمدرضا شعبانعلی غیر قابل فراموشی است!

    یادم است که در یک فایل صوتی فرمودند شما هیچ گاه برای کار کردن در یک سازمان کیفیت سرویس های بهداشتی را ملاک -(ارزشی و دلیل کار کردن در آن سازمان  )-قرار نمیدهید.

     

    موفق و پایدار باشید.

     

     

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .