Menu


مسئله چیست؟ روشها و تکنیکهای حل مسئله چه هستند؟


روشها و تکنیکهای حل مسئله

مهارت حل مسئله و تکنیکهای حل مسئله از جمله عبارتهای جذابی هستند که بسیاری از ما علاقه‌ داریم در موردشان بدانیم و بیاموزیم.

به نظر می‌رسد که حل مسئله از جمله مهارتهایی است که به هر حال، بهبود آن می‌تواند بر کیفیت زندگی و کسب و کار ما تأثیر مثبت بگذارد.

اما جالب اینجاست که به رغمِ محبوبیت گسترده‌ی بحث حل مسئله و تکنیکهای آن، احتمالاً هنوز برای بسیاری از ما دقیقاً مشخص نیست که مفهومِ چنین مهارتی چیست و چه حوزه‌هایی را در بر می‌گیرد و نهایتاً قرار است چگونه به ما برای تصمیم گیری بهتر کمک کند.

بنابراین ما در متمم بحث مهارت حل مسئله و تکنیکهای آن را به عنوان زیرمجموعه‌ای از درسِ تصمیم گیری در نظر می‌گیریم و نهایتاً انتظار داریم آشنایی بیشتر با این بحث، بر کیفیت تصمیم‌های ما اثر بگذارد.

پرسشنامه سنجش مهارت حل مسئله

ما در معرفی مهارت حل مسئله، تعدادی پرسش در قالب یک چک لیست مطرح کردیم که می‌توانند به ما در ارزیابی اولیه‌ی خودمان در مهارت حل مسئله کمک کنند.

بررسی و مرور آن پرسشنامه می‌تواند نقطه شروع خوبی برای بحث مهارت حل مسئله باشد:

  پرسشنامه برای خود ارزیابیِ مهارت حل مسئله

مسئله چیست؟

  بودجه‌ی امسال واحد ما، کمتر از سال گذشته است. چه باید بکنیم؟

  کارکنان شرکت از رفتار ما ناراضی هستند. چگونه با آنها برخورد کنیم تا رضایت‌شان تأمین شود؟

  کدام رشته‌ی دانشگاهی برای من مناسب‌تر است؟

  آیا در کارشناسی ارشد، همین رشته‌‌ی کارشناسی را ادامه دهم، یا در رشته‌ی دیگری درس بخوانم؟

  آیا بازاریابی دیجیتال می‌تواند برای کسب و کار ما مفید باشد؟

موارد بالا، تنها نمونه‌هایی از مسئله‌های رایج در زندگی و کسب و کار هستند.

با وجودی که همه‌ی ما هر روز و هر لحظه درگیر مسئله‌های مختلف هستیم، شاید تا به حال به این نکته فکر نکرده باشیم که مسئله را چگونه می‌توان تعریف کرد؟

مسئله چیست و تکنیکهای حل مسئله چه هستند؟یان رابرتسون در کتاب حل مسئله خود مسئله را چنین تعریف می‌کند:

تعریف مسئله

وقتی وضعیت فعلی (Current State) خود را می‌شناسید و نیز می‌دانید که وضعیت مطلوب و هدف شما (Goal State) چیست؛ اما نمی‌دانید که با طی کردن چه مسیری می‌توانید از وضعیت فعلی به وضعیت مطلوب برسید، عملاً با یک مسئله مواجه هستید.

مزیت این نوع تعریف مسئله این است که دیگر چیزی شبیه ۲+۵ در شمار مسئله‌ها قرار نخواهد گرفت. حتی بسیاری از چیزهایی که در حالت عادی در ریاضی به عنوان مسئله می‌دانیم و می‌شناسیم،‌ از حوزه‌ی مهارت حل مسئله خارج می‌شود. چون در بسیاری از این تمرین‌ها، نقطه‌ی آغاز و مسیر را می‌دانیم و صرفاً می‌کوشیم پاسخ را محاسبه و استخراج کنیم.

چند مثال برای مسئله

هر یک از موارد زیر را می‌توان یک مسئله محسوب کرد:

  در حال حاضر انگیزه‌ی همکاران در شرکت بسیار کم است. می‌خواهیم انگیزه‌ی آنها افزایش پیدا کند.

  ما تاکنون توانسته‌ایم سهم بازار قابل توجهی در جنوب کشور کسب کنیم. اکنون می‌خواهیم حوزه‌ی فعالیت خود را به کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس نیز گسترش دهیم.

  ترافیک وب‌سایت من کم است (حدود ۱۰۰ نفر در روز). می‌خواهم طی سه ماه آینده بازدیدها را ده برابر کنم.

البته در درس‌های آینده خواهیم آموخت که همه‌ی مسئله‌ها از یک جنس نیستند.

بعضی از آنها دقیق‌تر تعریف شده‌اند و برخی مبهم‌تر هستند؛ بسیاری از مسئله‌ها هم صرفاً به این علت حل نمی‌شوند که صورت آنها به درستی تعریف نشده است.

اما به هر حال این نکته را به خاطر داشته باشیم که در صورت یک مسئله، ما مبداء و مقصد را به صورت دقیق (یا تقریبی) می‌دانیم و حل مسئله به معنای جستجوی مسیر مناسب است.

اگر هنوز وضعیت فعلی یا وضعیت مطلوب را نمی‌دانیم، در مرحله‌ی تشخیص مسئله یا تعریف مسئله هستیم و هنوز به حل مسئله نرسیده‌ایم.

درس مهارت حل مسئله به چه موضوعاتی خواهد پرداخت؟

برخی از موضوعاتی که در درس‌های آتی حل مسئله مورد بحث قرار خواهند گرفت به شرح زیر هستند:

  • مسئله‌ها چگونه طبقه بندی می‌شوند؟
  • جایگاه مهارت حل مسئله در رابطه با مهارت تصمیم گیری چیست و چگونه است؟
  • چگونه می‌توانیم بگوییم یک مسئله به خوبی تعریف شده است؟
  • چه چیزهایی مسئله‌ی ماست و چه چیزهایی مسئله‌ی ما نیست؟
  • جایگاه خلاقیت در حل مسئله کجاست؟
  • رایج‌ترین تکنیکهای حل مسئله چه هستند؟
  • از کجا بفهمیم که دو مسئله واقعاً شبیه هستند؟ در چه مواردی می‌توانیم از تجربه‌ مسئله‌های قبلی در مواجهه با مسئله‌های جدید استفاده کنیم؟ این کار در چه شرایطی می‌تواند خطا ایجاد کند؟

منابع مورد استفاده در تدوین درس مهارت و تکنیکهای حل مسئله

The Thinker’s Toolkit

Strategic Thinking in Complex Problem Solving

Problem Solving (cognitive aspects)

The Psychology of Problem Solving

Creative Problem Solving (Lumsdaine)

 

  لطفاً توجه داشته باشید که ما در متمم، تعداد و ترتیب درس‌ها و تقویم محتوا را بر اساس تعداد دوستان علاقه‌مند به هر درس، انتخاب و طراحی می‌کنیم.

بنابراین لطفاً پس از مطالعه‌ی این درس و هر درس دیگر در متمم، چند ثانیه وقت بگذارید و با علامت‌گذاشتن یا علامت نگذاشتن زیر هر درس، اولویت و ترجیحات خود را به ما اعلام کنید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: فاطمه غفرانی , آسمان۲۵ , حمیدرضا کیانی بخش , مهشید افشایی , محسن غفاری

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری مهارت حل مسئله به شما پیشنهاد میکند:

سری مطالب حوزه مهارت حل مسئله
 
برخی از سوالهای متداول درباره متمم
متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟