Menu


شخصیت شناسی (نقشه راه یادگیری)


شخصیت شناسی در متمم

شخصیت شناسی و شناخت صفات شخصیتی یکی از بحث‌های مهم در متمم محسوب می‌شود.

مروری کوتاه به درس‌های دوره MBA و اساساً هر نوع دوره آموزش مدیریتی نشان می‌دهد که به سختی می‌توان مباحث شخصیت شناسی و رفتارشناسی را از آموزش‌های مدیریتی تفکیک کرد.

این درهم‌آمیختگی خصوصاً در مباحثی مانند مدیریت رفتار سازمانی، مدیریت منابع انسانی، اصول و فنون مذاکره، مهارت ارتباطی و مهارت فروش بیشتر به چشم می‌آید. اما در سایر زمینه‌ها هم دانش شخصیت شناسی نقش بسیار مهمی ایفا می‌کند.

در بحث‌های شخصیت شناسی، چه هدفی دنبال می‌شود؟

هدف اصلی متمم، آگاهی عمیق‌تر دوستان متممی از نظریه های شخصیت شناسی است.

تجربه نشان می‌دهد که آشنایی سطحی با این نظریه‌ها در حدی که در کتاب‌ها و آموزش‌های مدیریتی رایج است، باعث می‌شود که تعمیم‌های نادرست و مصداق‌های نامناسب زیادی از شخصیت شناسی در میان علاقمندان و دانشجویان مدیریت شکل بگیرد.

واژه‌هایی که روانشناسان با دقت و زحمت به کار می‌برند، در میان مدیران به سادگی و بدون توجه به معنای واقعی آنها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مفاهیمی مانند اضطراب، خودشیفتگی، قدرت طلبی، سایکوپات بودن، کمال طلب بودن و ده‌ها مفهوم دیگر، از پشتوانه‌ی قوی و چندین دهه (و گاه چند قرن) تلاش برخوردار هستند.

اما به علت پرداخت بسیار سطحی به این مفاهیم در کتابهای مدیریتی، معمولاً با معنایی سطحی یا متفاوت در میان مدیران، کارشناسان منابع انسانی و مذاکره کنندگان رد و بدل می‌شوند.

بنابراین، هدف اصلی ما از بحث‌های شخصیت شناسی، آشنایی عمیق‌تر با مفاهیم شخصیت شناسی مرتبط با مدیریت و نیز توانمند شدن در به کار گیری این مفاهیم در تحلیل‌ها، سخن گفتن و تصمیم گیری ها هست.

متمم درس های شخصیت شناسی را به چه کسانی توصیه می‌کند؟

این درس‌ها بسیار گسترده هستند و نمی‌توان به صورت قطعی گفت که چه کسانی مخاطب این بحث‌ها هستند یا نیستند.

اما بسته به شرایط شما و نیازهای شما، احتمالاً بخشی از درس‌ها برای شما مفید است و بخشی دیگر چندان مفید و کاربردی نخواهد بود.

پیشنهاد ما این است که  اگر قصد دارید در یکی از حوزه‌های رفتار سازمانی، مذاکره یا منابع انسانی به شکل حرفه‌ای فعالیت کنید، هیچ یک از درس‌های شخصیت شناسی را از دست ندهید. 

اما اگر فعالیت حرفه‌ای ندارید یا تخصص شما در حوزه‌های دیگری است، احتمال دارد صرفاً جنبه‌هایی از شخصیت شناسی که به توسعه فردی شما کمک می‌کنند، برایتان مفید باشند.

در ادامه‌ی این نقشه‌ی راه، می‌توانید بهتر تصمیم بگیرید که یادگیری کدام مباحث برای شما در اولویت قرار دارد.

آیا مطالعه درس‌های شخصیت شناسی پیش‌نیاز خاصی دارد؟

اکثر درس‌های شخصیت شناسی پیش نیاز ندارند.

اگر هم داشته باشند درس‌های دیگری از خود مجموعه‌ی شخصیت شناسی است.

به هر حال، اگر جایی پیش‌نیازی ضروری باشد در ابتدای درس مشخص شده است.

چه دام‌هایی در مسیر یادگیری شخصیت شناسی وجود دارد؟

قاعدتاً دام‌ها و خطراتی که در مسیر یادگیری هر موضوعی وجود دارند کم نیستند.

اما اجازه بدهید در اینجا یک مورد خاص را با تاکید بیشتر مرور کنیم.

خطر تمرکز گمراه کننده بر روی یک حوزه خاص در شخصیت شناسی

فرض کنید شما از علاقمندان گیاهان هستید و علاقمند هستید که با گیاهان جنگل‌های استوایی آشنا شوید.

یا می‌توانید فرض کنید علاقمند به موجودات دریایی و زندگی در آب هستید و می‌خواهید حیات در دریاها  و اقیانوس‌ها را بشناسید.

حالا فرض کنید که کسی برای شما، دوره آشنایی با آبزیان برگزار کند.

او درختی به شکل زیر را به شما نمایش دهد و از آنجا که خودش به برخی از گونه‌های خاص آبزیان علاقه خاص دارد،‌ همه‌ی گونه‌ها را رها کند و با تلاش و تمرکز و صرف وقت فراوان، فقط بکوشد به شما بیاموزد که مثلاً چگونه تفاوت گونه‌های اوسمری‌فورم و استومیاتی فورم را تشخیص بدهید.

نظریه های شخصیت شناسی و تشبیه آن به طبقه بندی ماهی های دریایی

این نوع آموزش با دو مشکل همراه خواهد بود:

 اول از همه اینکه شما هنوز تن به آب نزده‌اید و ماهی‌ها را از نزدیک ندیده‌اید و باید چیزهایی را که ندیده‌اید حفظ کنید (البته متاسفانه این در مورد بسیاری از آموزش‌ها صادق است).

نکته دیگر اینکه چون سایر انواع ماهی‌ها را نمی‌شناسید، احتمالاً هر موجود خیس شده‌ای را ببینید (حتی اگر آبزی نباشد) تلاش می‌کنید آن را در گروه اوسمری فورم یا استومیاتی فورم طبقه‌ بندی کنید. چون فقط همین دو اسم را بلد هستید و می‌شناسید.

همچنین اگر موضوع کمی هم با هیجان و آب و تاب آموزش داده شده باشد، حتی ممکن است با دیدن بینی یک انسان، ترجیح دهید او را قانع کنید که از شکل بینی‌اش به نظر می‌رسد نیاکانش استومیاتی فورم بوده اند.

خطای تعمیم در کاربرد نظریه های شخصیت شناسی

حالت نگران کننده‌ی دیگری هم وجود دارد.

کسانی که از ترس تعمیم، حاضر نیستند انسان‌ها را به هیچ شکل در هیچ نوعی از طبقه بندی قرار دهند.

فرض کنید ما یک میلیارد ماهی را ببینیم و حاضر نشویم آنها را به ۱۰۰ یا ۱۰۰۰ یا ۳۲۰۰۰ گونه‌ی مختلف تقسیم بندی کنیم.

اصرار داشته باشیم که هر ماهی، ماجرای خود و ویژگی‌های خودش را دارد.

لدوس هاکسلی، در توصیف علم جمله‌ی عجیبی دارد. او می‌گوید:

شخصیت شناسی

بنابراین، ما در درس شخصیت شناسی متمم، همزمان دو هدفِ ظاهراً متضاد را دنبال می‌کنیم:

  • هدف اول اینکه می‌کوشیم به شما جرأت بدهیم که خودتان و دیگران را ارزیابی کنید و در طبقه بندی‌های مختلف که می‌شناسید و می‌‌آموزید قرار دهید.
  • هدف دوم اینکه کمی شما را بترسانیم و نگران کنیم که به سادگی خودتان و دیگران را زیر برچسب‌هایی که می‌شناسید و می‌‌آموزید قرار ندهید.

اگر بتوانیم این دو هدف را هم‌زمان مد نظر قرار دهیم، احتمالاً مجموعه درس‌های شخصیت شناسی برای شما نتیجه بخش خواهد بود.

در متمم چه درس‌هایی در زمینه شخصیت شناسی وجود دارد؟

درس‌هایی که در متمم در مورد شخصیت شناسی تنظیم و تولید شده‌اند، به سه دسته‌ی کلی تقسیم می‌شوند:

سه بحث متفاوت در شخصیت شناسی و نظریه های شخصیت

این سه بخش را می‌توانید بسته به نیاز خود به صورت مستقل مطالعه کنید و هیچ کدام، الزاماً پیش‌نیاز دیگری نیستند.

در ادامه هر بخش را به صورت جداگانه معرفی می‌کنیم.

نظریه‌های کلاسیک شخصیت شناسی

مطالعه این مباحث، برای کسانی مفید است که علاقمند باشند مباحث سنتی‌تر و رسمی‌تر شخصیت شناسی و نیز برخی از دانشمندان کلاسیک این حوزه را بشناسند.

ما هر دانشمند و نظریه و مکتب‌اش را در یک یا چند درس معرفی کرده‌ایم.

اما معیار ما مشخصاً نیازهای آموزش مدیریتی بوده است.

به هر حال کسی که برای توسعه فردی و ارتقاء مهارتهای مدیریتی تلاش می‌کند و قرار نیست روانکاو یا روان‌درمان‌گر شود، قاعدتاً اولویت‌ها و نیازهای متفاوتی با یک دانشجوی روانشناسی دارد.

به همین علت ما مثلاً به کسی مانند ریموند کتل یا گوردون آلپورت، بیشتر از زیگموند فروید می‌پردازیم.

از میان دانشمندان و مکاتب کلاسیک، تا کنون به بحث‌های زیر پرداخته شده است:

 کارن هورنایما در قالب سه درس به کارن هورنای پرداخته‌ایم. ابتدا یک معرفی کلی از کارن هورنای ارائه کرده‌ایم. سپس، مفهوم زندگی عصبی را که او مطرح کرده مورد بحث قرار داده‌ایم. در ادامه هم به مفهوم امنیت اجتماعی در نگاه هورنای توجه کرده‌ایم.

اگر مفهوم عصبیت و نوروتیک بودن برای شما جذاب است و دوست دارید بیشتر در مورد آن بدانید، احتمالاً مطالعه کارن هورنای برای شما جالب خواهد بود.

 ویلیام گلاسراگر ویلیام گلاسر و نظریه انتخاب برای شما جذاب باشد، می‌توانید درس‌های خوبی در این زمینه در متمم پیدا کنید. ما ابتدا به معرفی ویلیام گلاسر و کتاب نظریه انتخاب پرداخته‌ایم. سپس مقدمه‌ای بر نظریه انتخاب مطرح کرده‌ایم و در ادامه سه مفهوم از میان مفاهیم گسترده نظریه انتخاب را برای شما شرح و بسط داده‌ایم:

 گوردون آلپورت: آلپورت را می‌توان از بنیان گذاران نظریه صفات انسانی دانست. این نگرش، سهم قابل توجهی در گسترش نظریه های شخصیت شناسی خصوصاً در میان علاقمندان مدیریت داشته است. ما آلپورت را در دو درس به نام های صفات انسانی و مفهوم خویشتن مورد بحث و بررسی قرار داده‌ایم.

کاربرد شخصیت شناسی در محیط کار

اگر به بحث‌های روانشناسی به شکل عمومی و کلاسیک علاقمند نباشید و صرفاً بخواهید شخصیت شناسی را در حد نیازهای روزمره‌ی محیط کار بیاموزید، ما دو پیشنهاد برای شما داریم:

 پیشنهاد اول: مجموعه درس‌های تحلیل رفتار متقابل هستند. این مجموعه نسبتاً کامل و تخصصی است و هم‌چنان هم در حال تکمیل و گسترش است:

 پیشنهاد دوم مجموعه‌ای از درس‌ها تحت عنوان شخصیت شناسی در محیط کار هستند.

این مجموعه بیشتر با تکیه بر مدل پنج عاملی شخصیت یا Five Factor Model یا FFM یا Big-5 طراحی و تولید شده است.

شرح این درس‌ها، ویژگی‌های آنها و کاربردهایشان را می‌توانید در نقشه راهی که به صورت مستقل تنظیم و منتشر شده است مطالعه کنید:

مباحث زیر، از جمله موضوعاتی هستند که در شخصیت شناسی محیط کار مطرح شده‌اند:

  • تفاوت تیپ شناسی و رفتارشناسی و شخصیت شناسی
  • نقش آزمون های شخصیتی در استخدام نیروی انسانی
  • معرفی مدل پنج عاملی شخصیت
  • رابطه برخی صفات شخصیتی با رضایت شغلی
  • معرفی فاکتورهایی مانند برونگرایی، نوروتیسیزم، توافق پذیری، آمادگی برای پذیرش تجربه‌های جدید و مسئولیت‌پذیری و وجدان
بررسی اختصاصی برخی صفات و ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری

از این مجموعه، تا کنون موضوعات زیر مورد بحث قرار گرفته‌اند (البته اکثر آنها همچنان هم در حال توسعه و تکمیل هستند):

 

 

قوانین کامنت گذاری/ ارسال نظرات غیر مرتبط با این مطلب

22 نکته برای شخصیت شناسی (نقشه راه یادگیری)

     
    دوست گرامی مشاهده دیدگاههای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .