سئو چیست | SEO چیست | آموزش بهینه سازی سایت برای موتورهای جستجو

سئو یکی از زیرمجموعه‌های دیجیتال مارکتینگ است که اگر در فضای آنلاین فعالیت داشته باشید یا به موضوعات مرتبط با آن علاقمند باشید، ناگزیرید برای یادگیری آن وقت صرف کنید.

سئو و دامنهٔ اهمیتش آن‌قدر فراگیر است که تقریباً هر کس در فضای دیجیتال کار می‌کند، حتی اگر هیچ سابقه یا تجربه‌ای در زمینهٔ سئو نداشته باشد، مدام در گفتگوهای روزمره با اظهارنظرهای مختلف دربارهٔ سئو مواجه می‌شود. این چند نمونه را (فارغ از درستی و نادرستی‌شان) ببینید:

«شما باید روی سئو و بهینه‌سازی سایت خود سرمایه گذاری کنید.» «شما دیده نمی‌شوید. اگر در صفحهٔ اول گوگل نباشید اصلاً حضور شما در فضای آنلاین بیهوده است.» «اگر موتورهای جستجو شما را نبینند و در نتایج جستجو نیایید، انگار وجود ندارید. سرمایه‌گذاری روی سئو مطمئن‌ترین سرمایه‌گذاری است.» «سئوی سایت را نمی‌توانید خودتان انجام دهید. چرا سئوکار نمی‌آورید تا مسئولیت بهینه سازی سایت شما برای موتورهای جستجو را به عهده بگیرد؟» «اگر سایت … هنگام جستجوی کلمه … در صفحهٔ اول گوگل می‌آید، به‌خاطر اعتبارش نیست، فقط یک سری تکنیک است؛ تکنیک‌های سئو.» «الگوریتم گوگل عوض شده. الگوریتم‌ها را می‌شناسی؟ می‌دانی الگوریتم رنک‌برین چیست؟ دربارهٔ کافئین شنیده‌ای؟ الگوریتم مرغ مگس‌خوار؟ پاندا؟ کبوتر؟ الگوریتم برت؟ سیستم دیپ‌مایند؟»

درس‌های مربوط به سئو در متمم با هدف تربیت متخصص سئو یا آموزش کامل دانش و مهارت سئو طراحی نشده‌اند.

بلکه هدف اصلی ما آشنایی دوستان متممی با کلیات SEO و برخی از پایه‌ای‌ترین تکنیک های سئو به زبان ساده است. قرار نیست با همین نکات و آموزش‌ها بتوانید تمام کارهای بهینه‌سازی سایت یا وبلاگ خود را انجام دهید. اما لااقل:

• خواهید توانست کارهای ساده‌ و اولیهٔ بهینه‌سازی سایت و SEO را مدیریت کنید.
• در صورت علاقه به یادگیری سئو، مسیری برای مطالعه، تمرین و یادگیری بیشتر پیش رویتان ترسیم می‌شود.
• اگر قرار باشد طراحی سایت و سئو وبسایت خود را به فرد یا شرکتی بسپارید، بهتر می‌دانید از آن‌ها چه بخواهید و زبان مشترکی با آن‌ها پیداخواهید کرد.

آنچه در ادامه می‌خوانید:

• سئو مخفف چیست؟
• تعریف سئو
• موتورهای جستجوی پراستفاده
• نقش سئو در کیفیت محتوا
• چیزهایی که با سئو سایت اشتباه گرفته می‌شوند
• تکنیک های سئو کلاه سیاه در برابر کلاه سفید
• هدف ما در درس آموزش سئو
• برخی از مهم‌ترین تکنیکهای سئو
• اصول سئو در تولید محتوا
• سئو و هوش مصنوعی (چت جی پی تی و …)
• جستجو بیرون از فضای گوگل
• منابع و مراجع ما در‌ آموزش سئو

سئو مخفف چیست؟

کلمه‌ی SEO مخفف عبارت Search Engine Optimization است. این اصطلاح را می‌شود به بهینه سازی سایت برای موتورهای جستجو ترجمه کرد.

البته خود کلمهٔ سئو هم در فارسی بسیار رایج شده و حتی گاهی ترکیب‌های اضافی و توصیفی و فعل‌ هم با آن ساخته می‌شود و به‌کار می‌رود. «بهبود سئو»، «سئو کردن»، «سئو سازی» و شغل «سئوکار» نمونه‌هایی از این ترکیب‌های نوساخته هستند.

هدف روش های سئو این است موتورهای جستجو (مانند گوگل و بینگ) هنگام رتبه‌بندی، در صفحه نتایج جستجو جایگاه بهتری را به یک سایت و محتوای آن اختصاص دهند.

تعریف سئو و چند نکته درباره SEO

اگر چه به نظر نمی‌رسد تاکید بر اهمیت SEO چندان ضروری باشد،‌ اما بد نیست مروری به برخی آمارهای منتشر شده درباره موتورهای جستجو داشته باشیم‌.

طبیعی است که با توجه به روش اجرای تحقیق، آمار و ارقام ارائه شده توسط منابع مختلف، می‌توانند متفاوت باشند؛ بنابراین شاید بهتر باشد به جای تمرکز بر مقدار دقیق اعداد، بیشتر به مقیاس و اهمیت نسبی آنها توجه کنیم:

مردم جهان سالانه حدود ۵ هزار میلیارد بار در گوگل جستجو می‌کنند. این جستجو معادل ۱۳.۶ میلیارد بار در روز است (منبع). با در نظر گرفتن سهم ۹۰ درصدی گوگل از بازار موتورهای جستجو می‌توانیم بگوییم تعداد سرچ‌های روزانه حدود ۱۵ میلیارد مورد است.

 هفتاد تا هشتاد درصد جستجوگران، به لینک‌هایی که به صورت تبلیغ (با پرداخت پول) توسط موتورهای جستجو از جمله گوگل، نمایش داده می‌شوند، نگاه نمی‌کنند.

 کسی که از طریق کلیک کردن روی لینک در موتور جستجو وارد فضای آنلاین شما می‌شود، در مقایسه با کسی که شما برای بازاریابی به سراغ او رفته‌اید، برای تبدیل شدن به یک مشتری هزینه‌ی کمتری خواهد داشت.

تا سال ۲۰۱۵ رشد سهم بازار موبایل کاملاً افزایشی و صعودی بود. در آن سال، برای نخستین بار تعداد موبایل‌ها از دسکتاپ‌ها بیشتر شد و تا امروز هم تقریباً همیشه سهم بازار موبایل بیشتر از دسکتاپ بوده است. اخیراً فاصله به اندازهٔ گذشته نیست. حدود ۵۱٪ از سهم بازار به موبایل‌ها و حدود ۴۷٪ به لپ‌تاپ‌ها اختصاص دارد. سهم تبلت هم ناچیز و حدود ۲٪ است (منبع).

[ مطالعه بیشتر: اهمیت سئو – چرا سئو مهم است؟ ]

در حال حاضر کدام موتورهای جستجو بیشتر استفاده می‌شوند؟

با وجودی که موتورهای جستجوی فراوانی در جهان وجود دارند، کم نیستند کسانی که به‌جای اصطلاح موتور جستجو از کلمهٔ گوگل استفاده می‌کنند. گویی که فقط یک موتور جستجو در دنیا وجود دارد. این افراد، معنی سئو را هم «بهینه‌سازی برای گوگل» در نظر می‌گیرند و نه «بهینه‌سازی برای موتورهای جستجو».

واقعیت این است که این نگاه و برداشت چندان هم اشتباه نیست. چون بخش بزرگی از سهم بازار جستجوی وب در جهان در اختیار شرکت گوگل است. به همین علت است که خود کلمهٔ google هم به‌عنوان فعل در زبان انگلیسی پذیرفته شده است:

If you do not know the meaning of something, just google it.

حتی نسل جوان‌تر فارسی‌زبان هم به‌راحتی از اصطلاح «گوگل کردن» در گفتگوهای روزمرهٔ خود استفاده می‌کنند.

با این حال خوب است به‌خاطر داشته باشید که چند موتور جستجوی رقیب گوگل هم وجود دارند. بر اساس آمار stat counter در سال ۲۰۲۶ سهم بازار موتورهای جستجو به‌صورت زیر تقسیم شده است:

• ۹۰٪ متعلق به موتور جستجوی گوگل
• ۵٪ متعلق به موتور جستجوی بینگ
• ۱.۴٪ متعلق به موتور جستجوی یاهو
• ۳.۶ درصد سایر موتورهای جستجو (شامل بایدو، یاندکس و …)

همان‌طور که می‌بینید در اینجا، گوگل با سایر موتورهای جستجو فاصله‌ی معناداری دارد و به همین علت، شاید هنوز هم – تا زمانی که تغییری جدی در سهم بازار موتورهای جستجو به وجود نیامده – باید بپذیریم که استفاده از موتور جستجو و گوگل به عنوان تعبیرهای مترادف نادرست نیست.

توجه داشته باشید که در این‌جا از جستجو در وب حرف می‌زنیم. جستجو در پلتفرم‌هایی مانند یوتیوب، اینستاگرام، فیس‌بوک و نیز پرسیدن سوالات از هوش مصنوعی (مانند چت جی‌پی‌تی، گراک، جمینای و …) باید جداگانه بررسی و محاسبه شوند (جستجو در بیرون از فضای گوگل).

نقش سئو در ارتقاء کیفیت محتوا در سال‌های اخیر

در گذشته ضعف‌هایی که در الگوریتم‌های موتورهای جستجو وجود داشت باعث شده بود یک تعبیر بین تولیدکنندگان محتوا رایج شود. آنها می‌گفتند:

نوشتن برای موتورهای جستجو به معنای تنظیم متن‌های بی‌معنی، تزریق بی‌خاصیت کلمات کلیدی در متن‌ها، ارائه‌ی لینک‌های بدون کاربرد، وادار کردن کاربران به کلیک و کارهایی از این دست بود.

نوشتن برای کاربران، اگر چه رضایت بازدیدکنندگان را تأمین می‌کرد، اما الزاماً به رتبه‌ی بهتر در موتورهای جستجو منتهی نمی‌شد.

خوش‌بختانه طی سال‌های اخیر، با بهبود الگوریتم‌های موتورهای جستجو و توسعه دانش هوش مصنوعی و تحلیل متن، باعث شده است که چنین مواردی کمتر و کم‌رنگ‌تر شوند.

کمی بررسی شما را متقاعد خواهد ساخت که رعایت اصول سئو و استانداردهای مد نظر موتورهای جستجو، می‌تواند هم‌زمان با بهبود سئو سایت، رضایت خوانندگان و کاربران شما را نیز افزایش دهد.

همچنین، تلاش برای افزایش رضایت کاربران، معمولاً به ارتقای رتبه شما در موتورهای جستجو نیز کمک خواهد کرد.

به همین علت، بر خلاف سال‌های گذشته که موتورهای جستجو را مسبب کاهش کیفیت تولید محتوا در فضای وب می‌دانستند، امروز چنین توصیفی بسیار کمتر شنیده می‌شود و به کار می‌رود.

چه چیزهایی با سئو اشتباه گرفته می‌شوند؟

تکنیک های سئو کلاه سیاه در برابر سئو کلاه سفید

یکی دیگر از بحث‌های رایج در تحلیل سئو سایت‌ها، طبقه‌بندی راهکارهای سئو و بهینه سازی وب سایت است. این طبقه‌بندی را معمولاً به صورت تکنیک های سئو کلاه سیاه (Black Hat) در برابر سئو کلاه سفید (White Hat) مطرح می‌کنند.

اگر بخواهیم تفاوت سئو کلاه سیاه و کلاه سفید را خیلی مختصر توضیح دهیم باید بگوییم که سئو کلاه سفید، می‌کوشد یک محتوای ارزشمند را به بهترین شکل ممکن به گوگل و سایر موتورهای جستجو معرفی کند.

اما سئو کلاه سیاه، می‌کوشد با شناسایی نقطه ضعف‌ها و محدودیت‌های الگوریتم‌های سئو، سایت را به شکلی بهینه سازی کند که رتبه سئو بهتری به دست بیاورد.

معمولاً با توسعه و هوشمندتر شدن الگوریتم‌ها، این روش‌ها هم کارایی خود را از دست می‌دهند و فضا برای سئوکارهای کلاه سیاه، تنگ‌تر می‌شود.

سئوی کلاه سیاه و سئوی کلاه سفید

هدف ما در درس سئو چیست؟ افزایش بازدید گوگل

این نکته را تقریباً همه پذیرفته‌اند که بزرگترین و ارزان‌ترین و معتبرترین مسیر ورود به یک سایت موتورهای جستجو هستند.

آشنایی با SEO و فلسفه آن، چیزی نیست که مختص برنامه‌نویسان و طراحان سایت باشد. خصوصاً با توجه به توسعه‌ی الگوریتم‌های جستجو و هوشمندتر شدن موتورهای جستجو، عملاً همه‌ی کسانی که مستقیم و غیرمستقیم در وب‌سایت یک کسب و کار نقش ایفا می‌کنند، لازم است با اصول و مبانی و منطق سئو آشنا باشند.

در مجموعه درس‌های SEO چیست در متمم می‌کوشیم مبانی کلی سئو، کاربردها و نکات کلیدی در آن را خدمت شما ارائه کنیم.

موارد زیر از جمله نکاتی هستند که در این مجموعه درس مورد توجه قرار خواهیم داد:

  آشنایی با موتورهای جستجو و وظیفه آنها

  چه کارهایی انجام دهیم تا موتورهای جستجو و به طور خاص گوگل، ما را به مخاطبان خود نمایش دهند؟

  چه سهمی از موفقیت در سئو به خاطر تکنیک است و چه سهمی به خاطر محتوا؟

برخی از مهمترین تکنیک های سئو (ابزارهای سئو)

اگر نمی‌خواهید سئو را به شکل عمیق و حرفه‌ای بیاموزید و صرفاً می‌خواهید به عنوان یک وبلاگ نویس، برخی از نکات سئو را بدانید و در مطالب خود رعایت کنید، می‌توانید مستقیماً به سراغ دو درس حضور در صفحه اول گوگل و لینک سازی داخلی بروید:

حضور در صفحه اول گوگل

لینک سازی داخلی و اهمیت آن در سئو سایت

اما شکل حرفه‌ای‌تر یادگیری سئو این است که ابتدا مفهوم سئو داخلی (On-page SEO) و سئو خارجی (Off-page SEO) را یاد بگیرید و سپس، تکنیک‌های مربوط به هر یک از این دو شاخه را با جزئیات بیشتر و دقیق‌تر بررسی کنید و بیاموزید.

سئو داخلی و سئو خارجی چه هستند؟ تفاوت سئو داخلی و خارجی چیست؟

اصول سئو در تولید محتوا

اگر اندکی دربارهٔ اصول سئو و تکنیکهای سئو جستجو کرده باشید، حتماً به نتیجه رسیده‌اید که حرف‌های ضد و نقیض دربارهٔ سئو زیاد است. برای این‌که گیج و سردرگم نشوید، بهترین نقطه شروع، اسنادی است که خود شرکت گوگل در اختیار ما قرار می‌دهد.

در بین این اسناد، یکی از جذاب‌ترین‌ها، سندی است که گوگل برای ارزیابان محتوای خود نوشته. این‌ها کسانی هستند که گوگل استخدام‌شان کرده تا سایت‌ها را ببینند و به آن‌ها امتیاز دهند و گوگل با استفاده از قضاوت آن‌ها خروجی الگوریتمهای سئو را بهبود دهد.

ما این سند مهم گوگل را در یکی از درس‌های آموزش سئو متمم بررسی و تحلیل کرده‌ایم:

اصول سئو در تولید محتوا (همراه با فایل PDF سند گوگل)

فکر نکنید این سند فقط برای سئوکارهای حرفه ای مفید است. اگر قبل از سفارش سئو و تدوین استراتژی سئو این فایل را خوانده باشید، و نیز اگر قبل از تولید محتوا برای سایت یا بهینه سازی محتوای سایت به سراغ این سند بروید، مطمئن باشید کیفیت کارتان بهتر خواهد شد.

سئو و هوش مصنوعی (چت جی پی تی و …)

در چند سال اخیر که موج جدید هوش مصنوعی با تکیه بر مدلهای بزرگ زبانی شکل گرفته، به نظر می‌رسد سرویس‌هایی مانند چت جی پی تی (ChatGPT)،‌ جمینای (Gemini) و پرپلکسیتی (Perplexity) قرار است با تکیه بر هوش مصنوعی مولد (Generative AI) با گوگل و موتورهای جستجوی دیگر رقابت کنند.

وقتی می‌توانید از چت جی پی تی دربارهٔ تاریخ تولد و مرگ یک نویسنده بپرسید و در ادامه از او بخواهید مطلبی چندصد کلمه‌ای دربارهٔ همان نویسنده بنویسد، جذابیت گوگل برای جستجو دربارهٔ آن نویسنده – حداقل در حد داده‌های ابتدایی و زندگی‌نامه‌ای – کمتر خواهد شد.

در جایگاه متخصص سئو لازم است آشنایی شما با هوش مصنوعی (به ویژه هوش مصنوعی مولد که به زبانی شبیه انسان می‌نویسد و حرف می‌زند) فراتر از استفادهٔ روزمره باشد. لازم است با نگاهی استراتژیک، رابطهٔ بین هوش مصنوعی و سئو را بهتر درک کرده و روندهای حاکم بر این صنعت را عمیق‌تر تحلیل کنید.

ما چند درس را به این بحث اختصاص داده‌ایم که نقطهٔ شروع آن‌ها درس زیر است:

سئو در دوران چت جی پی تی و مدلهای بزرگ زبانی

جستجو در بیرون فضای گوگل

معمولاً وقتی از جستجو در وب حرف می‌زنیم، بلافاصله ذهن‌مان به سراغ جستجو در گوگل می‌رود. در حدی که آموزش سئو عملاً به «آموزش بهینه‌سازی سایت برای گوگل» تقلیل یافته است.

منطق این نوع نگاه واضح است: موتورهای جستجوی دیگر سهم نسبتاً کمی از جستجو در وب را در اختیار دارند.

اما نکته‌ای که نباید فراموش کنیم این است که جستجو در اینترنت صرفاً به جستجو در گوگل و موتورهای جستجوی دیگر مثل یاهو و بینگ محدود نیست. حتماً با این توضیح، ذهن‌تان به سراغ هوش مصنوعی مولد و جستجوهایی که در چت جی‌پی‌تی، گراک، جمینای و … می‌رود. اما میدان رقابت در بازی جستجو حتی از این‌ها هم بزرگ‌تر است:

• افراد بسیاری پاسخ سوال‌های خود را در اینستاگرام، فیس‌بوک، توییتر (اکس)، لینکدین و شبکه‌های اجتماعی دیگر جستجو می‌کنند.
• هنگام خرید آنلاین هم بسیاری از کاربران اینترنت در همان پلتفرم که محصولات را عرضه کرده جستجو می‌کنند (آمازون، دیجی‌کالا و …).
•  پلتفرم‌هایی مثل یوتیوب و پینترنت هم بخش چشم‌گیری از جستجوها را به خود اختصاص می‌دهند.

بنابراین اگر جستجوی کاربران برایتان مهم است و ترافیک ارگانیک بخش مهمی از استراتژی بازاریابی شماست، بهتر است در کنار سئو به فضاهای دیگری هم که مشتریان و مخاطبان بالقوهٔ شما در آن‌جا مشغول جستجو هستند توجه کنید.

اینفوگرافیک زیر برخی از ابزارها و فضاهای رایج در جستجوی اینترنتی را نشان می‌دهد. تعداد جستجوهای روزانه را هم می‌توانید کنار نام هر ابزار و پلتفرم ببینید (+):

برخی از منابع و مراجع مورد استفاده و استناد در آموزش سئو

ما در هر درس، بسته به موضوع، منبع مورد استفاده را به صورت شفاف و مشخص نقل می‌کنیم.

اما در میان منابع مورد استفاده، چند سایت و وبلاگ هستند که محتوای آنها کلیدی‌تر است و عملاً در سطح جهان، مرجع محسوب می‌شوند.

در صورتی که بخواهید منابع باکیفیت و به روز را دنبال کنید، پیشنهاد می‌کنیم از این سایت‌ها و وبلاگ‌ها شروع کنید:

فهرست چند وبلاگ برای آموزش سئو

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری SEO چیست به شما پیشنهاد می‌کند: