Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


خودشیفتگی چیست؟ آیا من خودشیفته هستم؟


خودشیفتگی چیست؟ انسان های خودشیفته چه ویژگی هایی دارند؟

افسانه‌ها می‌گویند نارسیس (یا نارسیسوس) چنان عاشق و شیفته‌ی چهره‌ی خود بود که وقتی به آب نگاه می‌کرد و تصویر خویش را می‌دید، دیگر نمی‌توانست سر از آب بردارد.

او آن‌قدر در همان‌جا ماند و در عشق خویش گرفتار شد که نهایتاً لاغر و نحیف، در کرانه‌ی همان رودخانه مُرد و در همان محل، گلی سبز شد که آن را نارسیس می‌نامند (ما هم به‌ آن نرگس می‌گوییم).

ربط دادن این گل به آن داستان، ظاهراً از این روست که گل نرگس شبیه چشم است و نارسیس، فقط چشم به خویش دوخته بود (در ادبیات فارسی هم مانند ادبیات رومی، تشبیه چشم به نرگس بارها تکرار شده است).

افسانه نارسیس جزئیات فراوانی دارد که از بحث ما خارج است، اما سوال اصلی این است که آیا خودشیفتگی و خیره ماندن به خود یک بیماری است و اگر هست، چگونه باید مرز آن را با دوست داشتن خود، عزت نفس، اعتماد به نفس و سایر ویژگی‌های مثبت شخصیتی مشخص کرد؟

خودشیفتگی چیست؟ آیا می‌توان آن را یک اختلال شخصیتی دانست؟

اگر DSM (راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی) را معیار قضاوت قرار دهیم، خودشیفتگی یا نارسیسیزم (Narcissism) یک اختلال شخصیتی محسوب می‌شود.

ویژگی‌هایی که در DSM برای انسان خودشیفته فهرست شده به شرح زیر است (منبع | فایل PDF):

محدودیت در دسترسی کامل به این دوره

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های خودشناسی و شخصیت شناسی برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است. با فعال کردن عضویت ویژه در متمم، به درس‌های بسیار بیشتری نیز دسترسی پیدا می‌کنید:

ضمناً بررسی‌های ما نشان داده در میان دوستان متممی، کسانی که به درس‌های شخصیت‌شناسی علاقه‌مند بود‌ه‌اند، برای مطالعه‌ی درس‌های زیر هم وقت صرف کرده‌اند:

تحلیل رفتار متقابل | زندگی شاد | افزایش عزت نفسکوچینگ | مشاوره مدیریت

کاریزما | مدیریت استرستصمیم گیری | روانشناسی پول | استعدادیابییادگیری

تحلیل رفتار متقابل | هوش هیجانیمهارت ارتباطی | رابطه عاطفی | مسیر شغلی

الیور جیمز در کتاب سیاسی‌کاری در محیط کار توصیفی ساده از رفتار فرد خودشیفته ارائه می‌دهد که با ویژگی‌های انسان‌های خودشیفته در DSM، همسو است (+):

ویژگی های فرد خودشیفته چیست؟ خودشیفتگی چگونه خود را نشان می‌دهد؟

مرز بین خودشیفتگی و دوست داشتن خود کجاست؟

معمولاً بلافاصله پس از مطرح شدن بحث خودشیفتگی و انسان خودشیفته، این سوال پیش می‌آید که مرز بین خودشیفتگی و دوست داشتن خود کجاست؟

همه‌ی ما این توصیه را شنیده‌ایم که خودت را دوست بدار. مطالعات علمی در زمینه‌ی عزت نفس و اعتماد به نفس هم به ما می‌آموزند که ویژگی‌های مثبت خودمان را ببینیم (درس ده صفت مثبت من یکی از گام‌های اصلی در برنامه پنج هفته‌ای افزایش عزت نفس است).

اگر شما هم دچار این ابهام شده‌اید، لطفاً نکات زیر را با دقت بخوانید:

همان‌طور که در ابتدای درس تأکید شد، DSM برای خودشیفتگی نُه نشانه‌ی مختلف مطرح کرده و گفته که حداقل باید پنج مورد از آن‌ها در یک فرد جمع باشد تا بتوان گفت او گرفتار اختلال شخصیتی خودشیفتگی است. بنابراین با هر رفتار ساده‌ای (مثلاً انتشار مکرر عکس‌های سلفی در اینستاگرام) نمی‌توانیم یک فرد را خودشیفته فرض کنیم.

خودشیفتگی از خودبزرگ‌بینی غیرواقعی می‌گوید. هیچ‌جایی در بحث عزت نفس و اعتماد به نفس و توسعه فردی، کسی توصیه نکرده که خود را بالاتر از آن‌چه هستیم در نظر بگیریم. اتفاقاً عزت نفس به معنای دیدنِ خود واقعی و پذیرش خویشتن است و اعتماد به نفس هم، در درک درست و واقعی توانمندی‌ها ریشه دارد.

دوست داشتن خود به معنای دوست نداشتن دیگران و درک نکردن دیگران نیست. اما ویژگی افراد خودشیفته این است که اساساً چنان غرق در خود می‌شوند که دیگران را نمی‌بینند یا جدی نمی‌گیرند و از همدلی بی‌بهره هستند (مورد هفتم از موارد نُه‌گانه).

چند جمله‌ی زیر از DSM هم می‌تواند مفید و روشنگر باشد:

بسیاری از افراد موفق، برخی صفات شخصیتی را از خود بروز می‌دهند که می‌توان آن‌ها را از جنس خودشیفتگی دانست.

اما فقط وقتی این صفات، ثابت و دائمی و مخرب و آسیب‌زننده بوده و عملکرد عادی فرد را مختل کنند، می‌توان خودشیفتگی را به وی نسبت داد.

درس خودشیفتگی را می‌توان به این صورت خلاصه کرد که:

  • به سادگی روی هر فرد یا روی هر رفتاری برچسب خودشیفتگی نزنیم
  • خودشیفتگی را یک اختلال شخصیتی جدی در نظر بگیریم و در صورتی که گرفتارش هستیم، از متخصص کمک بگیریم (با توصیه و نصیحت، نمی‌توان یک بیماری را از بین برد)
  • به آسیب‌های ناشی از حضور یک فرد خوش‌شیفته در تیم یا سازمان توجه داشته باشیم و از کنار چنین وضعیتی به سادگی عبور نکنیم (اگر هم مدیر یا فرد بالاتر از ما چنین ویژگی‌هایی دارد، بدانیم که سازمان قرار است هزینه‌های این ویژگی را بپردازد و بر این اساس، درباره‌ی خود و آینده‌مان تصمیم بگیریم).
  • اگر با توجه به نشانه‌های ذکر شده در درس، در حد بیماری، خودشیفته نیستیم، اما در مسیر خودشیفتگی قرار داریم، اقدام‌های پیشگیرانه را انجام داده و رفتار و گفتار و نگرش خود را تعدیل کنیم. در غیر این صورت به نقطه‌ای می‌رسیم که جز با مداخله‌ی درمانی، نمی‌توانیم از دردسر خودشیفتگی فرار کنیم و دور شویم.
بعد از خواندن این درس چه کار کنم؟

  اگر شما هم جزو کسانی هستید که فکر می‌کنید افراد خودشیفته بسیاری را روی سکوهای موفقیت و در سمت‌های بالای سازمانی دیده‌اید، شاید مطالعه‌ی درسِ «آیا خودشیفتگی مانع پیشرفت شغلی است؟» برای شما مفید باشد.

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری خودشناسی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه خودشناسی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۱۰۳ نظر برای خودشیفتگی چیست؟ آیا من خودشیفته هستم؟

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : سجاد باقری

    بعنوان یک پرستار وقتی دوران کارآموزی روان پرستاری را در بیمارستان روانی می گذروندم متوجه شدم که هر کدوم از ما اعضای گروه کارآموزی به حد خفیفی برخی از اختلالات رو داریم پس از پرسش از استادمان پاسخی دریافت کردیم که می تواند تا حدی در مورد ویژگی های خودشیفتگی هم درست باشد. پاسخ این بود زمانی این اختلالات بسیار آسیب زا می شوند که فرد نتواند به شکل نرمال زندگی خودش را ادامه بدهد و روابطش چه با خانواده و اجتماع دچار آسیب بشود. پس می توان در درون رویاها خود را انسان بزرگی تصور کرد  در عین حال به دیگران احترام گذاشت تا زمانی که کار ما مانند شخصیت افسانه ی یونانی به نابودی خودمان نکشد شاید این ویژگی ها خیلی هم نگران کننده نباشد. اما یک نکته ی مهم تر که در  بیمارستان های روانی آموختم این بود که اکثر بیماران زمانی مراجعه می کنند که مشکلات زیادی برایشان ایجاد شده است. پس همینکه متممی ها در حال گذراندن درس های خودشناسی هستن و این ویژگی ها رو می شناسند و براساس آن به شکل متفاوت تری به خودشان نگاه می کند می تواند بسیار کمک کننده باشد تا بدنبال راه هایی برای بهتر شدن بگردند و اگر احساس می کند برخی از ویژگی ها درحال مختل کردن زندگی آنهاست در جهت بهبودی با خواندن کتاب ها و حتی مشاوره به حال بهتر خود کمک کنند

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .