Menu


تاثیر ماه تولد بر شخصیت | شخصیت شناسی بر اساس ماه تولد


شخصیت شناسی ماه تولد - آیا تاثیر ماه تولد بر شخصیت واقعی است؟

آیا ماه تولد بر روی شخصیت ما تاثیر دارد؟

آیا می‌توانیم از بهترین و بدترین ماه تولد حرف بزنیم؟

بحث‌هایی که درباره‌ی شخصیت ماه ها و شخصیت شناسی از روی ماه تولد می‌خوانیم و می‌شنویم، از نظر علمی تا چه حد اعتبار دارند؟

حتماً شما هم افراد بسیاری را می‌شناسید که در شبکه‌ های اجتماعی و جمع‌های دوستانه، پیوسته از ماه تولد خود و دیگران حرف می‌زنند و حتی در پروفایل‌های شخصی‌شان، خود را در قالب زن یا مرد متولد اردیبهشت، مهر یا ماه‌های دیگر معرفی می‌کنند.

حتی بعید نیست شما هم کسانی را دیده باشید که می‌گویند: «من به طالع بینی و فال تولد و فال ماه و چیزهایی مانند این‌ها اعتقاد ندارم؛ اما آن‌قدر نشانه‌های درست دیده‌ام که نمی‌توانم به سادگی آن‌ها را انکار کنم. واقعیت را بخواهید من، سنگ تولد ماه خودم را هم همیشه همراه دارم!»

از آن‌جا که تاثیر ماه تولد بر روی شخصیت و استفاده از ماه تولد در شخصیت شناسی به یک بحث رایج تبدیل شده و در میان گروه‌های مختلف جامعه نیز نفوذ و رسوخ کرده است، این درس را به مرور برخی از مقالات، مطالعات و تحقیقات مرتبط با رابطه ماه های تولد و شخصیت افراد اختصاص داده‌ایم.

اهمیت روش علمی در بررسی تأثیر ماه تولد بر شخصیت

پیش از هر چیز باید بر این نکته تأکید کنیم که وقتی از تحقیقات علمی حرف می‌زنیم، باید مبنای کار ما روش علمی باشد.

روش علمی این نیست که انواع واژه‌ها و اصطلاحات علمی را در کنار هم قراردهیم و با ترکیب واژه‌هایی نظیر «اجرام سماوی»، «مکانیک کوانتوم»، «نظریه ریسمانها»، «نجوم»، «بیوریتم» و «گرانش» جمله‌سازی کنیم و این ترکیب خشک را با چند خاطره و نقل قول هم، به بحثی جذاب و شیرین تبدیل کنیم.

هم‌چنین روش علمی نمی‌تواند بر پایه‌ی چند تجربه‌ی محدود و معدود شخصی بنا شود. مثلاً نمی‌توانیم چند دوست متولد ماه مرداد یا شهریور خود را بررسی کنیم و جمع‌بندی خود را در قالبِ یک مدل تجربه‌شده با دیگران به اشتراک بگذاریم.

جدای از این‌که مطالعه درباره‌ی این موضوع باید در یک جامعه‌ی آماری بزرگ و متنوع و به شکلی روش‌مند انجام شود، مشکلات و خطاهای شناختی متعددی هم وجود دارند که اعتبار استنتاج‌ها و تجربه‌های شخصی را در این زمینه زیر سوال می‌برند.

به عنوان مثال، خطای تأیید خود باعث می‌شود که ما با اطلاعات، برخورد گزینشی داشته باشیم و بیشتر بر روی مشاهداتی تمرکز کنیم که دیدگاه خودمان را تأیید می‌کنند.

مثلاً فرض کنید کسی فکر می‌کند متولدین ماه اسفند، خسیس هستند.

مطالعات روانشناسی متعدد نشان داده که چنین فردی، از کنار اسفندی‌های سخاوتمند (یا آن‌ها که لااقل خسیس نیستند) و نیز از کنار خسیس‌های ماه‌های دیگر به سادگی عبور می‌کند؛ اما هر جا که با یک خسیس اسفندی روبرو شود، آن را به عنوان شاهدی بر نظریه‌ی خود به ذهن می‌سپارد و در بلندمدت، باور او به دیدگاهش تقویت می‌شود.

با این مقدمه، تأکید ما بر این است که برای چنین بحث‌هایی باید به سراغ مطالعات و مقالات علمی رفت که روش‌های درست و محکم و قابل اتکا را به‌کار گرفته‌اند.

شاید توضیح زیر بتواند این نکته را شفاف‌تر کند:

فرض کنید شخصی می‌گوید متولدین ماه اردیبهشت، کنجکاو هستند (و فرض می‌کنیم کنجکاوی را به شکلی دقیق، تعریف کرده و ابزار یا پرسشنامه‌ای برای سنجش آن دارد).

این‌که او یک نفر یا ده نفر یا حتی هزار نفر از متولدین ماه اردیبهشت را پیدا کند و بگوید که همگی ‌آن‌ها کنجکاو هستند، باعث نمی‌شود که حرفش اثبات شود.

او باید جامعه‌ی بزرگی از متولدین ماه‌های دیگر را هم بررسی کند و متوسط کنجکاوی متولدین اردیبهشت را با متوسط کنجکاوی متولدین سایر ماه‌ها مقایسه کند تا در نهایت بتواند از این مقایسه، نتیجه‌ای قابل‌اتکا بگیرد (البته این صرفاً بخشی از دشواری ماجراست و ظرافت‌های فراوان دیگری نیز در این نوع مطالعات وجود دارد).

روز تولد، ماه تولد یا فصل تولد؟

پیش از هر چیز، باید تکلیف خودمان را با مقطع زمانی مورد بررسی مشخص کنیم.

آیا می‌خواهیم تأثیر روز تولد را بر شخصیت بررسی کنیم؟ یا هدف‌مان – چنان‌که اغلب چنین است – بررسی تأثیر رابطه‌ی ماه های تولد و شخصیت افراد است؟

با بررسی تحقیقات انجام شده، به نتیجه می‌رسیم که بازه‌ی زمانی قابل دفاع در چنین مطالعاتی، بزرگ‌تر از روز و ماه است. یعنی حتی اگر بخواهیم بپذیریم که تاریخ تولد روی شخصیت تأثیر دارد، چنین تأثیری را می‌توان در حد فصل (دوره‌ی سه ماهه) مطرح و بررسی کرد.

تحقیقات علمی تأیید نمی‌کنند که یک جابه‌جایی چند هفته‌ای در تولد (مثلاً از نیمه‌ی مرداد به نیمه‌ی تیر یا شهریور) تأثیری روی شخصیت افراد داشته باشد.

اما وقتی تغییر در حد چند ماه است (مثلاً تفاوت شخصیت کسی که در فصل بهار به دنیا آمده با کسی که در پاییز یا اوایل زمستان به دنیا آمده)، برخی مطالعات، تفاوت‌های فیزیولوژیک و شخصیتی را تأیید می‌کنند.

گزارش برخی از تحقیقات انجام شده

درباره‌ی تأثیرات ماه تولد و فصل تولد بر ویژگی‌های فیزیولوژیک و روانی انسان‌ها، تحقیقات متنوع و گسترده‌ای انجام شده است.

قطعاً بررسی هر یک از آن‌ها، می‌تواند موضوع یک بحث مستقل باشد. بنابراین در این‌جا صرفاً به چند نمونه تحقیق در حد چند جمله اشاره می‌کنیم.

اختلالات خلقی

تحقیقات متعددی نشان می‌دهند که احتمال مشاهده‌ی اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی در متولدین زمستان بیشتر از متولدین سایر فصل‌های سال است (+/+/+).

البته مطالعه درباره‌ی علت این پدیده هم‌چنان ادامه دارد. برخی جنبه‌های آن، شناسایی شده و بعضی جنبه‌های دیگر هم، هنوز نیازمند زمان بیشتر برای مطالعه و تحقیق است.

اما یکی از کارهای ارزشمند در این حوزه، تحقیقات مک ماهون روی موش‌ها بوده است (+/+).

مک‌ماهون و همکارانش برای شبیه‌سازی زمستان و تابستان، از کاهش و افزایش مدت تاریکی در لابراتوار استفاده کردند. در واقع، موش‌ها در بدو تولد، تماسی با دنیای بیرون از لابراتوار نداشتند و گروهی از آن‌ها، روز طولانی‌تر (مشابه تابستان) و گروهی دیگر، روزهای کوتاه‌تر (مشابه زمستان) را تجربه کردند.

محققان به این نتیجه رسیدند که مکانیزم ساعت بیولوژیک بدن (حداقل در مورد موش‌ها) پس از تولد به تدریج کامل می‌شود و موش‌هایی که ساعت بیولوژیک‌شان در تابستان (روزها / روشنایی طولانی) پرورش پیدا کرده، با تغییر فصل سازگارترند.

اما موش‌هایی که ساعت بیولوژیک‌شان در زمستان (روزها / روشنایی کوتاه‌تر) پرورش پیدا کرده، نسبت به تغییر فصل حساس‌تر هستند و نوسانات خلقی را تجربه می‌کنند.

این یکی از تحقیق‌هایی است که نقش مهمی در شفاف شدن علت مشاهده‌ی بیشتر اختلال خلق فصلی، اختلال دو قطبی و اسکیزوفرنی در متولدین زمستان داشته است.

مک‌ماهون در حال آزمایش روی موش‌ها

دوپامین  / هیجان خواهی

تحقیقات متعددی تأیید کرده‌اند که میزان دوپامین در خون انسان متولد فصل پاییز بیشتر از متولد فصل بهار است.

هم‌چنین مطالعات و بررسی‌ها نشان می‌دهند که متولدین فصل‌های سرد در مقایسه با متولدین بهار و تابستان، به فعالیت‌های هیجان‌خواهانه (فاکتور E5 در مجموعه‌ی شش فاکتور برونگرایی) علاقه‌ی بیشتری دارند (+/+).

آمار خودکشی

تحقیقاتی که به بررسی رابطه‌ی خودکشی و ماه تولد پرداخته‌اند نیز می‌توانند برای شما جالب باشند.

بررسی‌های متعدد نشان می‌دهد که متولدین بهار و اوایل تابستان به طور معنی داری بیشتر از متولدین پاییز و زمستان خودکشی میکنند (+).

اما در مسئله‌ی خودکشی هم، تحقیقات نشان داده که مولفه‌های مهم‌تری هم وجود دارند که نباید از آن‌ها غافل شد.

مثلاً مراجعه یا عدم مراجعه به روانپزشک، فاکتوری است که می‌تواند بسیار بیشتر از ماه تولد، روی تصمیم به خودکشی تأثیر بگذارد (+).

بیماری‌های فیزیولوژیک

یک مطالعه که بر روی صد نفر انجام شده نشان می‌دهد که سطح ویتامین D و قدرت سیستم ایمنی متولدین نیمه‌ی بهار، کمی پایین‌تر از متولدین نیمه‌ی پاییز است (+).

البته هدف اصلی این مطالعه، مشخصاً بررسی تأثیر ماه تولد بر احتمال بروز بیماری MS بوده است و محققان در پی این بودند که در صورت لزوم، برنامه‌ای جهت تأمین بهتر ویتامین D برای مادرانی که فرزندان خود را در بهار به دنیا می‌‌آورند، طراحی کنند.

تحقیقات دیگری هم با روش‌های تفاوت، به نتایج مشابهی رسیده‌اند و اثر فصل بر روی احتمال بروز MS‌ را تأیید می‌کنند (+/+).

طول عمر

بیشتر مطالعاتی که در رابطه با طول عمر انجام شده‌اند، نشان می‌دهند که متولدین پاییز و اوایل زمستان، در مقایسه با متولدین بهار و تابستان، کمی بیشتر عمر می‌کنند. میزان اختلاف طول عمر، از تحقیقی به تحقیق دیگر و از کشوری به کشور دیگر متفاوت است. اما به عنوان یک نمونه، تحقیقات انجام شده روی پانزده میلیون مورد مرگ در آمریکا گزارش می‌دهند که متولدان پاییز به طور متوسط ۱۶۰ روز بیشتر از متولدان بهار عمر کرده‌اند (+/+/+/+/+).

شاید این اختلاف در نظر اول، عدد بزرگی به‌نظر بیاید. اما باید به خاطر داشته باشیم که ۱۶۰ روز در زندگی انسانی با عمر هفتاد سال، صرفاً به معنای شش دهم درصد عمر بیشتر است.

این اختلاف آن‌قدر جزئی است که در مقابل اثر بسیاری از فاکتورهای دیگر (مثلاً سبک غذا خوردن و نوع شغل و محل زندگی)، می‌تواند قابل صرف‌نظر کردن باشد.

تفاوت شخصیت بر اساس فصل یا ماه تولد چقدر جدی است؟

یکی از دردسرهای انتشار نتایج تحقیقات علمی در رسانه‌های عمومی این است که جزئیات دقیق عددی در این گزارش‌ها، کم‌رنگ یا حذف می‌شود و آن‌چه باقی می‌ماند، خبری است که ظاهراً علمی است؛ اما محتوای آن بسیار سُست است و به سادگی می‌تواند سوء برداشت ایجاد کند.

مثلاً در یک مطالعه، تفاوت شخصیتی زنان و مردان متولد فصل‌های مختلف سال، بر اساس مولفه‌های مدل پنج عاملی شخصیت، به شرح زیر گزارش شده است (+):

خصوصیات ماه تولد و بررسی شخصیت افراد بر اساس ماه تولد

ممکن است کسی بر اساس این جدول، اعلام کند که متولدین تابستان، کمتر از متولدین فصل‌های دیگر سال، برای پذیرش تجربه‌های تجدید (شاخص O) آمادگی دارند.

مسئله این‌جاست که آیا تفاوت جزئی مطرح شده در این جدول، در حدی است که چنین جمله‌ای به شکل مطلق مطرح شود؟

به همین علت است که تحقیقات دیگری هم وجود دارند که اعلام می‌کنند نتوانسته‌اند تفاوت قابل‌ملاحظه‌ای میان شخصیت و هوش متولدین ماه‌های مختلف بیابند و تشخیص دهند (+/+).

مکانیزم شکل‌گیری تفاوت‌ها چگونه است؟

تا کنون مجموعه‌ی گسترده‌ای از ساز و کارها برای شکل‌گیری این تفاوت‌ها مطرح شده‌اند.

در واقع، تفاوت در ویژگی های شخصیتی و فیزیولوژیک متولدین فصل‌های مختلف، صرفاً به یک یا چند فاکتور محدود مربوط نمی‌شود.

یکی از مکانیزم‌های شناخته‌شده، مدت زمان تابش نور در فصل‌های مختلف است که کار مک‌ماهون به آن اشاره داشت. اما سایر تحقیقات، فاکتورهای گوناگون دیگری را نیز مانند تفاوت در شدت نور، رطوبت هوا، دمای متوسط و رژیم غذایی در طول مدت بارداری مطرح کرده‌اند.

نکته‌ی پایانی درباره‌ی ماه تولد و خصوصیات افراد

مهم‌ترین نکته‌ای که باید به خاطر داشته باشیم این است که تحقیقات مربوط به تأثیر زمان تولد بر ویژگی‌های فیزیولوژیک و روانی، درباره‌ی میانگین‌ها صحبت می‌کنند.

میانگین‌ها می‌توانند برای دولت‌ها و سیاست‌گذاران حوزه‌ی سلامت، مهم و هشداردهنده باشند. اما برای تک تک ما، اطلاعات چندانی به همراه ندارند و نمی‌توانیم بر اساس آن‌ها درباره‌ی یک انسان منفرد اظهارنظر کنیم.

به بیان ساده‌تر، ممکن است متوسط قد ساکنان شهر الف، ۵٪ بیشتر از متوسط قد ساکنان شرکت ب باشد. اما در عین حال ممکن است فرد یا افرادی را در شهر ب بیابید که قد آن‌ها حتی از بلند‌قدترین فرد شهر الف هم بیشتر باشد.

نکته‌ی دیگری که باید به خاطر داشته باشیم این است که فاکتورهایی که روی وضعیت فرزندان تأثیر می‌گذارند، به شدت تابع ویژگی‌های دموگرافیک خانواده‌های آن‌ها هستند.

مثلاً تغذیه‌ی مادر صرفاً تابع فصل نیست و در طبقات مختلف اجتماعی و اقتصادی و در نقاط مختلف یک کشور، تفاوت‌های بسیار محسوس و قابل ملاحظه‌ای در رژیم غذایی وجود دارد.

علاوه بر این‌ها باید به‌خاطر داشته باشیم که مقدار تفاوت‌ها هم، الزاماً زیاد نیست. در واقع همه‌ی تفاوت‌هایی که در این درس مطرح شد، بدون توجه به جزئیات آن‌ها و بررسی دقیق گزارش‌های آماری – که در مقاله‌های مربوطه اشاره شده – می‌توانند گمراه‌کننده باشند.

فرض کنید کسی به ما بگوید که احتمال خودکشی فردی که در فصل تابستان به دنیا آمده، ۱۰ درصد بیشتر از کسی است که در زمستان به دنیا بیاید.

نباید فراموش کنید که آمار خودکشی در کشور ما، چیزی حدود ۵ در ۱۰۰۰۰۰ است (+).

اگر ۱۰ درصد هم به آن اضافه کنید به عدد ۵/۵ در ۱۰۰۰۰۰ می‌رسید که باز هم نزدیک به صفر است.

بی‌توجهی به این نکات باعث می‌شود که نتیجه‌ی مطالعات و تحقیقات را اشتباه بفهمیم و بر اساس همین درک اشتباه، قضاوت‌های نادرستی هم داشته باشیم.

با همه‌ی این توضیحات، اگر شما پزشک متخصصی باشید که با مادران باردار سر و کار دارد، شاید توجه به این مباحث بتواند برایتان مفید باشید و مثلاً توصیه‌هایی را در زمینه‌ی تغذیه یا سبک زندگی به مادران ارائه کنید.

اما برای افراد دیگر در جامعه، چنین تفاوت‌هایی کاملاً قابل صرف‌نظر هستند و اطلاع داشتن از آن‌ها یا استناد به آن‌ها، بیش از هر چیز می‌تواند به تحلیل‌ها و قضاوت‌های اشتباه منتهی شود.

فاکتورهای بسیار زیاد دیگری هستند که می‌توان گفت اثر ماه و فصل تولد در مقابل آن‌ها تقریباً صفر است.

این‌که سبک زندگی ما چگونه است؛ والدین ما را چگونه تربیت کرده‌اند؛ در چه شهری زندگی می‌کنیم؛ چه شغلی داریم؛ همسایگان ما چه کسانی هستند؛ چه برنامه‌هایی می‌بینیم؛ چه کتاب‌هایی می‌خوانیم؛ چه چیزهایی می‌خوریم و چه تصمیم‌هایی می‌گیریم، نقش بسیار مهم‌تری در سلامت جسمی و روانی ما ایفا می‌کنند.

به عنوان یک مثال بسیار ساده، احتمال این‌که شما فعالیت‌های اقتصادی ناسالم یا پر ریسک انجام دهید یا با فرد نامناسبی ازدواج کنید و در نهایت، به جنون و بیماری و افسردگی و ناامیدی از زندگی برسید، بسیار بیشتر از این است که فکر کنید ماه تولدتان قرار است چنین سرنوشتی را برایتان رقم بزند.

ثبت نام در درس شخصیت شناسی

با توجه به این‌که دسترسی به مجموعه درس‌های شخصیت شناسی صرفاً برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده و نیز اینکه مطالعه‌ی تدریجی مباحث زیرمجموعه‌ی این موضوع (مثل خودشناسی، تحلیل رفتار متقابل، عزت نفس، اعتیاد به کار و مهرطلبی) با تمرین‌ها و حاشیه‌ها و درس‌های جانبی، حداقل سه ماه از وقت شما را خواهد گرفت، پیشنهاد ما این است که برای استفاده از این مجموع درس‌ها، یک اعتبار سه ماهه (۷۰ هزار تومان) یا سه اعتبار یک ماهه (هر ماه ۲۷ هزار تومان) خریداری کنید.

در این مدت علاوه بر درس‌های شخصیت شناسی به سایر درس‌های متمم نیز دسترسی خواهید داشت.

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: امین احمدی , علی زنجانی , الهه غیثی , کامران گل احمدی , آیدا احمدی

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری شخصیت شناسی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه شخصیت شناسی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

13 نکته برای تاثیر ماه تولد بر شخصیت | شخصیت شناسی بر اساس ماه تولد

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : صباح فرشاد

    در برخورد با چنین بحث‌های آدم یاد محاسبات مایکل بری (Michael Berry) ریاضی‌دان و مثالی که در مورد پیش‌بینی برخورد توپ‌های بیلیارد داشت میفته... شاید اغلب شنیده باشن با این حال تکرارش خالی از لطف نیست:

    بری میگه، اگر اطلاعات ابتدایی در مورد توپ و محاسبه نیروی برخورد و... (در حد فیزیک پایه) داشته باشی، پیش بینی حرکت توپ بعد از اولین برخورد سخت نیست، محاسبه برخورد‌های بعدی سخت‌تر میشه اما هنوز ممکنه، اما برای محاسبه برخورد نهم، باید کشش حاصل از گرانش وزن کسایی که اطراف میز هستن رو هم در حساب و کتابتون بیارید و برای پیش بینی برخورد پنجاه و چهارم، تک تک ذراتی که در تمام هستی وجود دارن، (حتی الکترونی در فاصله ده میلیارد سال نوری) در محاسبات تاثیر دارن. یه جورایی دود از کله آدم بلند میشه، نه؟!

    تصور من اینه که، مثل خیلی مصداق‌های دیگه، شخصیت، عوامل مداخله کننده در شخصیت و فاکتورهای مهم مرتبط با این مقوله، شباهت زیادی به مثال توپ‌های بیلیارد مایکل بری داره، و به راحتی نمیشه یک، دو، ده، صد و ... عامل برای شخصیت مثال زد، گرچه نقش ژنتیک که خودش یک متغییر خیلی پیچیده است و یه میز بیلیارد دیگه قابل انکار نیست اما، ماجرا درهم تنیده‌تر از این حرفاست...

    صحبت از موش و آزمایشاتی که روی اونها شده بود به میان اومده، یک آزمایش مشهور دیگه روی موش‌ها نشون داد وارد کردن استرس به موش مادر در حین بارداری، تا هشت یا نُه نسل بعد، بر رفتار موش‌های بعد از خودش تاثیر داره. (این مطالعات با عناونی مثل: Transgenerational inheritance of behavioral and metabolic effects شناخته میشن. ترجمه‌ش میشه یه چیزی مثل: توارثِ بین نسلیِ تاثیراتِ رفتاری و متابولیکی)، می‌بینید که متغییرها چقدر میتونن وسیع باشن.

    با همه این احوالات، بعید نیست ماه تولد به خاطر چندین مسئله مهم مثل؛ درجه حرارت، طول روز و شب، نوع خوراک، مراسمات مختلفی که هست و... روی ورودی‌های مغز کودک، نوع تعامل با او یا اینتراکشن‌های مختلف دیگه و نهایتاً شخصیت تاثیر داشته باشه، اما این تاثیر چقدر برای همه مشابه و یا با چه مکانیزم‌هایی اثر میکنن، خود معماهای دیگه‌ای هستن، از طرف دیگه اگر ژنتیک و تغذیه و رفتار والدین و اتفاقات محیطی و معلم‌ها و رشد و تحولات نورونی و هورمون‌ها و انواع و اقسام مداخله‌گرها رو در طول عمر رها کنیم و بچسبیم به ماه تولد، تصور میکنم حدسیات ما مثل اینه بخوایم با همون ضربه اول و اطلاعات ابتدایی از علم فیزیک، برخورد صدم توپ‌های بیلیارد رو محاسبه کنیم. البته من گاهی ترجیح میدم با دوستام که در این موارد صحبت میکنن هم داستان بشم و به فانِ نیک (نه فال نیک...!) می‌گیرم، مگه اینکه بحث جدی باشه.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .