وابستگی به مسیر | اثرات بلندمدت انتخاب‌های کوتاه‌مدت | متمم
Menu


وابستگی به مسیر | اثرات بلندمدت انتخاب‌های کوتاه‌مدت


وابستگی به مسیر

داستان تکراری فاصله‌ی ریل‌های راه‌آهن را همه‌ی ما شنیده‌ایم. ریل‌هایی که در بخش بزرگی از دنیا (به جز روسیه و ژاپن و برخی کشورهای دیگر) در فاصله‌ی ۱۴۳۵ میلیمتر از یکدیگر قرار گرفته‌اند.

سال‌هاست در کتابها و شبکه های اجتماعی می‌خوانیم که فاصله ریل‌های راه‌آهن از فاصله‌ی چرخ‌های کالسکه‌ها الگوبرداری شده و عرض کالسکه‌ها هم به نوعی تابع پهنای ران اسب‌های قدیم بوده است.

در نگاه اول چنین داستانی ساختگی به نظر می‌رسد؛ چیزی از جنس همان داستان‌های بی‌پایه و اساسی که هر روز در رسانه‌ها می‌خوانیم. اما مطالعه و بررسی چهار محقق ژاپنی نشان داد که این داستان چندان هم غیرواقعی نیست (+).

این محققان دور دنیا گشتند و به موزه‌های مختلف سر زدند و فاصله‌ی چرخ‌ها و حتی ردّ کالسکه‌های قدیمی را دیدند و اندازه گرفتند و در نهایت گفتند که به احتمال زیاد، ریشه‌های فاصله‌ی فعلی ریل‌های راه‌آهن را می‌توان در فاصله‌ی چرخ‌های کالسکه‌های کهن جستجو کرد.

حتی اگر این داستان درست هم نبود، یک واقعیت مهم و انکارناپذیر وجود دارد: فاصله‌ی ریل‌های راه‌آهن در هیچ کشور و منطقه‌ای به سادگی تغییر نخواهد کرد.

ما از وضعیت پنجاه سال بعد ایران چیز زیادی نمی‌دانیم و نمی‌توانیم حدس بزنیم. اما این را می‌توانیم حدس بزنیم که اگر هنوز در آن زمان چیزی به نام «قطار» و «راه‌آهن» وجود داشته باشد، فاصله‌ی ریل‌های آن ۱۴۳۵ میلیمتر خواهد بود.

وابستگی به مسیر چیست؟

وابستگی به مسیر یا Path-dependency اصطلاحی است که در حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد، استراتژی، سیاست و علوم اجتماعی به کار می‌رود.

وابستگی به مسیر را می‌توان چنین تعریف کرد که «گاهی اوقات، یک انتخاب در مقطع خاص روی انتخاب‌های آتی شما تأثیر می‌گذارد و دست‌تان را در انتخاب‌های بعدی می‌بندد یا محدود می‌کند.»

بنابراین می‌توان گفت هر جا پای تصمیم گیری و تخصیص منابع در میان باشد، دغدغه‌‌ی وابستگی به مسیر هم مطرح می‌شود.

مثال فاصله‌ی خطوط راه‌آهن از همین جنس است.

زمانی در نقطه‌ای از دنیا (اوایل قرن ۱۹) فردی بر اساس پاره‌ای ملاحظات و محاسبات تصمیم‌ گرفته دو ریل را در فاصله‌ی ۱۴۳۵ میلیمتر قرار دهد. شاید او به این موضوع فکر نمی‌کرده که نزدیک به دو قرن بعد، مهندسان راه‌ آهن حتی اگر عرض تنگ‌تر یا باز‌تر را ترجیح دهند و مناسب بدانند، هم‌چنان وادار خواهند شد به عددی که او انتخاب کرده وفادار بمانند.

ما داستان صفحه کلید QWERTY را در متمم گفته‌ایم. چیدمان کلیدها در این صفحه کلید نمونه‌ی دیگری از وابستگی به مسیر است. اکنون پس از حدود یک‌ونیم قرن، ابزارهای تایپ ما تغییر کرده است. حتی به خاطر فراگیر شدن موبایل، تایپ دو انگشتی با انگشتان شست بسیار رواج یافته است. اما هنوز چیدمانی استفاده می‌شود که بر اساس ملاحظات اپراتورهای تلگراف مورس طراحی شده است.

البته هر وقت یک الگوی قدیمی را در جایی دیدیم نمی‌توانیم بگوییم وابستگی به مسیر به وجود آمده است. اجازه بدهید تعریف و ویژگی‌های وابستگی به مسیر را به شکلی دقیق‌تر مرور کنیم (+):

محدودیت در دسترسی کامل به این مجموعه درس

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های استراتژی و تفکر استراتژیک برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه‌ی متمم، علاوه بر دسترسی به این درس‌ها، به درس‌های متنوع دیگری نیز دسترسی خواهید داشت که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های متمم

البته از میان درس‌ها و مطالب مطرح شده، شاید بهتر باشد ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  مدل ذهنی  |  تفکر سیستمی

  تفکر استراتژیک  |  تصمیم گیری

  دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

تمرین و مشارکت در بحث

چه مثال‌های دیگری از وابستگی به مسیر در ذهن دارید؟ (مثال‌تان می‌تواند بسیار کلان و در سطح جهان یا در سطح کسب و کار و حتی در سطح زندگی فردی باشد).

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    معصومه صالحی ، ستاره ندافی ، زهرااحدی ، شهرزاد ، مهوش فرخی

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری استراتژی کسب و کار به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه استراتژی کسب و کار
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

31 نکته برای وابستگی به مسیر | اثرات بلندمدت انتخاب‌های کوتاه‌مدت

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : امید جعفرنژاد

    یه مثال خوبش در دنیای عکاسی رخ میده وقتی شما یه برند دوربین رو انتخاب میکنی انتخاب های بعدی لنز و لوازم جانبی محدود به سازگاری با اون برند میشه و چند سال بعد که بخواهی دوربین رو عوض کنی ارتقا بدی هزینه سنگینی داره که برند رو تغییر بدی چون لوازم جانبی داری که فقط با انتخاب اولی که کردی سازگاری دارند.

    برای همین انتخاب برای انتخاب برند دوربین عکاسی و فیلم برداری بهتره با یه نگاه بلند مدت به آینده و میزان پیشرفت اون برند همراه باشه

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .