وابستگی به مسیر | اثرات بلندمدت انتخابهای کوتاهمدت
![وابستگی به مسیر](https://motamem.org/wp-content/uploads/2021/04/path-dependency.jpg)
داستان تکراری فاصلهی ریلهای راهآهن را همهی ما شنیدهایم. ریلهایی که در بخش بزرگی از دنیا (به جز روسیه و ژاپن و برخی کشورهای دیگر) در فاصلهی ۱۴۳۵ میلیمتر از یکدیگر قرار گرفتهاند.
سالهاست در کتابها و شبکه های اجتماعی میخوانیم که فاصله ریلهای راهآهن از فاصلهی چرخهای کالسکهها الگوبرداری شده و عرض کالسکهها هم به نوعی تابع پهنای ران اسبهای قدیم بوده است.
در نگاه اول چنین داستانی ساختگی به نظر میرسد؛ چیزی از جنس همان داستانهای بیپایه و اساسی که هر روز در رسانهها میخوانیم. اما مطالعه و بررسی چهار محقق ژاپنی نشان داد که این داستان چندان هم غیرواقعی نیست (+).
این محققان دور دنیا گشتند و به موزههای مختلف سر زدند و فاصلهی چرخها و حتی ردّ کالسکههای قدیمی را دیدند و اندازه گرفتند و در نهایت گفتند که به احتمال زیاد، ریشههای فاصلهی فعلی ریلهای راهآهن را میتوان در فاصلهی چرخهای کالسکههای کهن جستجو کرد.
حتی اگر این داستان درست هم نبود، یک واقعیت مهم و انکارناپذیر وجود دارد: فاصلهی ریلهای راهآهن در هیچ کشور و منطقهای به سادگی تغییر نخواهد کرد.
ما از وضعیت پنجاه سال بعد ایران چیز زیادی نمیدانیم و نمیتوانیم حدس بزنیم. اما این را میتوانیم حدس بزنیم که اگر هنوز در آن زمان چیزی به نام «قطار» و «راهآهن» وجود داشته باشد، فاصلهی ریلهای آن ۱۴۳۵ میلیمتر خواهد بود.
وابستگی به مسیر چیست؟
وابستگی به مسیر یا Path-dependency اصطلاحی است که در حوزههای مختلف از جمله اقتصاد، استراتژی، سیاست و علوم اجتماعی به کار میرود.
وابستگی به مسیر را میتوان چنین تعریف کرد که «گاهی اوقات، یک انتخاب در مقطع خاص روی انتخابهای آتی شما تأثیر میگذارد و دستتان را در انتخابهای بعدی میبندد یا محدود میکند.»
بنابراین میتوان گفت هر جا پای تصمیم گیری و تخصیص منابع در میان باشد، دغدغهی وابستگی به مسیر هم مطرح میشود.
مثال فاصلهی خطوط راهآهن از همین جنس است.
زمانی در نقطهای از دنیا (اوایل قرن ۱۹) فردی بر اساس پارهای ملاحظات و محاسبات تصمیم گرفته دو ریل را در فاصلهی ۱۴۳۵ میلیمتر قرار دهد. شاید او به این موضوع فکر نمیکرده که نزدیک به دو قرن بعد، مهندسان راه آهن حتی اگر عرض تنگتر یا بازتر را ترجیح دهند و مناسب بدانند، همچنان وادار خواهند شد به عددی که او انتخاب کرده وفادار بمانند.
ما داستان صفحه کلید QWERTY را در متمم گفتهایم. چیدمان کلیدها در این صفحه کلید نمونهی دیگری از وابستگی به مسیر است. اکنون پس از حدود یکونیم قرن، ابزارهای تایپ ما تغییر کرده است. حتی به خاطر فراگیر شدن موبایل، تایپ دو انگشتی با انگشتان شست بسیار رواج یافته است. اما هنوز چیدمانی استفاده میشود که بر اساس ملاحظات اپراتورهای تلگراف مورس طراحی شده است.
البته هر وقت یک الگوی قدیمی را در جایی دیدیم نمیتوانیم بگوییم وابستگی به مسیر به وجود آمده است. اجازه بدهید تعریف و ویژگیهای وابستگی به مسیر را به شکلی دقیقتر مرور کنیم (+):
دسترسی کامل به مجموعه درسهای استراتژی و تفکر استراتژیک برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.
با عضویت ویژهی متمم، علاوه بر دسترسی به این درسها، به درسهای متنوع دیگری نیز دسترسی خواهید داشت که میتوانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:
شاید برایتان جالب باشد که بررسیهای ما نشان داده در میان دوستان متممی، کسانی که به استراتژی و تفکر استراتژیک علاقهمند بودهاند، برای مطالعهی درسهای زیر هم وقت گذاشتهاند:
مشاوره مدیریت | کوچینگ | کارآفرینی | کار تیمی | مدیریت تعارض
مدل ذهنی | تفکر سیستمی | تصمیم گیری | مدیریت منابع | گزارش نویسی
ارزش آفرینی | سیستمهای کنترل مدیریت | مدل کسب و کار | دیجیتال مارکتینگ
دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درسها)
اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید دربارهی متمم بیشتر بدانید، میتوانید نظرات دوستان متممی را دربارهی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی میشناسند:
تمرین و مشارکت در بحث
چه مثالهای دیگری از وابستگی به مسیر در ذهن دارید؟ (مثالتان میتواند بسیار کلان و در سطح جهان یا در سطح کسب و کار و حتی در سطح زندگی فردی باشد).
ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری استراتژی کسب و کار به شما پیشنهاد میکند:
- دوره مدیریت استراتژیک | آموزش استراتژی کسب و کار
- نکاتی که فقط یک مدیرعامل حرفه ای و باتجربه میداند
- رشته مدیریت استراتژیک و سرفصل های آن در دانشگاهها
- تاریخچه استراتژی و مدیریت استراتژیک
- جنگل استراتژی | مکاتب استراتژی از دیدگاه مینتزبرگ
- ذینفعان سازمان چه کسانی هستند؟ تئوری ذینفعان و تحلیل گروه های ذی نفع
- کاملترین تعریف استراتژی چیست؟
- گمشده در دریا | نکتهای مهم دربارهی ماهیت استراتژی
- استراتژی به زبان ساده | با مروری بر مقاله استراتژی چیست مایکل پورتر
- چشم انداز استراتژیک در سازمان و کسب و کار به چه معنا است؟
- منظور از «عزم استراتژیک / نیت استراتژیک» چیست؟
- بیانیه ماموریت چیست؟ (+ بررسی دو نمونه بیانیه ماموریت)
- ارزش های سازمانی | چرا بیانیه ارزش های سازمانی تدوین میشود؟
- تعریف مدیریت استراتژیک و تفاوت برنامه ریزی استراتژیک و مدیریت استراتژیک
- برنامه ریزی استراتژیک چیست و سند استراتژی چگونه تدوین میشود؟
- دلایل شکست برنامه ریزی استراتژیک | استراتژیهایی که مرده به دنیا میآیند
- سطوح استراتژی در سازمان | انواع استراتژی بر اساس لایهی سازمانی
- ایگور آنسوف | پدر استراتژی سازمانی و مدیریت استراتژیک
- منظور از واحد کسب و کار استراتژیک (SBU) چیست؟
- تجزیه و تحلیل محیط کسب و کار | تحلیل PESTEL چیست؟
- پنج نیروی رقابتی پورتر و تحلیل صنعت به کمک آنها
- تحلیل محیط داخلی سازمان | ارزیابی عوامل داخلی کسب و کار چگونه انجام میشود؟
- انواع استراتژی | گزینه های استراتژیک پیش روی یک کسب و کار چیست؟
- استراتژی رهبری هزینه | کاهش هزینه برای ایجاد مزیت رقابتی
- استراتژی تمایز | متمایز بودن به عنوان یک استراتژی رقابتی
- استراتژی تمرکز به عنوان یک استراتژی رقابتی
- معنی انحصار چیست؟ بازار انحصاری چه ویژگیهایی دارد؟
- مزیت رقابتی چیست و از چه راههایی ایجاد میشود؟
- ائتلاف استراتژیک (Strategic Alliance) یا اتحاد استراتژیک چیست؟
- تحلیل گروه های استراتژیک | ابزاری برای تحلیل ساختار صنعت
- تحلیل رقبا در کسب و کار | چگونه آنالیز رقبا را انجام دهیم؟
- مزیت پیشتاز بودن | آیا مزیت پیشگامی واقعیت دارد؟
- استراتژی ادغام افقی | مقدمهی تثبیت تدریجی صنایع
- توسعه کسب و کار و انتخاب استراتژی رشد | ماتریس آنسوف
- استراتژی ادغام عمودی کسب و کارها و مزایا و معایب آن
- تعریف مقیاس تولید | مفهوم صرفه جویی ناشی از مقیاس
- از تولید انبوه تا سفارشی سازی انبوه
- صرفه جویی ناشی از تنوع | چندمحصولی بودن به عنوان یک مزیت اقتصادی
- ماتریس BCG یا ماتریس بوستون چیست؟ (+ مثال و نحوه استفاده)
- کنیبالیزم | همجنس خواری در استراتژی، بازاریابی و فروش
- استراتژی Lock-in و نصب زنجیر به پای مشتری
- استراتژی افزایش سهم بازار یا افزایش سهم از کیف پول مشتری؟
- ویژگیهای یک پلتفرم موفق
- تحلیل استراتژیک صنعت شامل چه بخشهایی است؟
- استراتژی و محصولات و خدمات اسیرکننده
- مسئولیت اجتماعی شرکت چیست و به چه معناست؟
- سبزشویی | Greenwashing چیست و چرا انجام میشود؟
- نقشه استراتژی | ابزاری برای تعیین گامهای عملی در اجرای استراتژی
- مدل هفت S مکنزی چیست و چه میگوید؟
- کتاب چهار اصل اجرای استراتژی
- استراتژی برای کسب و کارهای کوچک به چه معناست؟
- گزارشهای مدیریتی | شش روند اصلی که آینده را شکل میدهند
- معرفی کتاب خردهروندها | روندهای کوچکی که تغییرات بزرگ اطراف ما را میسازند
- وابستگی به مسیر | اثرات بلندمدت انتخابهای کوتاهمدت
- تیم قرمز | تحلیل کسب و کار و جستجوی نقاط ضعف در رقابت
- گری همل کیست؟ (به همراه معرفی کتابهای گری همل)
- کتاب مزیت رقابتی ملل (مایکل پورتر)
- کتاب استراتژی رقابتی مایکل پورتر
- جیم کالینز (معرفی و زندگی نامه)
- کتاب مدیریت استراتژیک فرد آر دیوید
- بزرگان مدیریت استراتژیک
- کتاب ساخت ژاپن | آکیو موریتا و داستان رشد سونی
- معرفی کتاب استراتژی کارساز | علت عملی نشدن استراتژی کسب و کار چیست؟
- مایکل پورتر | از نظریهپردازان استراتژی رقابتی و مزیت رقابتی
چند مطلب پیشنهادی از متمم:
برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)
با متمم همراه شوید
آیا میدانید که فقط با ثبت ایمیل و تعریف نام کاربری و رمز عبور میتوانید به جمع متممیها بپیوندید؟
نویسندهی دیدگاه : یوسف شیخه
مثالی که توی ذهنم دارم و فکر می کنم مربوط به وابستگی به مسیر باشه، مربوط به اندازه ی روزنامه هاست.
ظاهرا سال 1712 دولت بریتانیا مالیات روی روزنامه ها رو بر اساس تعداد صفحات روزنامه محاسبه می کرد. و راه حلی که انتشاراتی ها برای کم کردن مالیاتشان گرفتند، بزرگتر کردن اندازه ی روزنامه ها بود. و این اندازه از همون زمان تا الآن هم ظاهرا تغییری نکرده.
منبع: https://en.wikipedia.org/wiki/Broadsheet