Menu


هدیه دادن در مذاکره


آداب هدیه دادن در مذاکره

هدیه دادن و هدیه گرفتن، بخش جدایی‌ناپذیر بسیاری از مذاکره‌هاست.

با وجودی که هدیه دادن می‌تواند با حاشیه‌هایی همراه باشد، اما هم‌چنان استفاده از هدیه به عنوان یک ابزار در فضای مذاکره جایگاه ویژه‌ای دارد. بنابراین لازم است مذاکره‌کنندگان، با اصول و چارچوب‌های هدیه دادن آشنا باشند و این ابزار را به درستی در مذاکره‌های خود به‌کار بگیرند.

دقت داشته باشید که ما در این‌جا، از هدیه دادن و هدیه گرفتن در رابطه‌های دوستانه حرف نمی‌زنیم و مشخصاً به هدیه در مذاکره های تجاری می‌پردازیم.

در این درس شش موضوع را مورد توجه قرار خواهیم داد:

البته هر یک از این موضوعات، می‌توانند موضوع یک کتاب باشند. هم‌چنین درباره‌ی هر کدام از آن‌ها، می‌توانید مقاله‌های اختصاصی و مطالعات دانشگاهی متعددی را بیابید و ببینید.

بنابراین آن‌چه در این‌جا مطرح می‌شود، صرفاً تأکیدی بر اهمیت هدیه دادن در مذاکره و آداب آن است تا مسیر شما را برای مشاهده‌ها و مطالعه‌های بیشتر هموار کند.

منظور از هدیه‌ی خالص چیست؟

در همین نقطه‌ی اول، باید مسیر هدیه های تجاری را از هدیه های دوستانه جدا کنیم.

در روابط دوستانه، ممکن است هدیه‌ای به دوست خود بدهیم و واقعاً هیچ انتظاری از او نداشته باشیم. با وجودی که پذیرش این فرض، چندان هم ساده نیست، اما به هر حال باید بپذیریم که ممکن است فردی در یک رابطه‌ی دوستانه، تأکید کند که در مقابل هدیه‌ای که می‌دهد، هیچ انتظاری ندارد.

می‌توانیم این نوع هدیه‌ها را هدایای خالص بنامیم (+).

البته خلوص یک هدیه، کاملاً مطلق (صفر و صد) نیست و حتی می‌توان از میزان خالص بودن یک هدیه حرف زد.

هدیه دادن در مذاکره - منظور از هدایای خالص و ناب چیست؟اما به هر حال، حتی اگر بپذیریم در روابط دوستانه، هدایای خالص وجود دارند، پذیرش این‌که کسی در مذاکره و رابطه‌ی تجاری، چنین هدیه‌ای به طرف مقابل می‌دهد، منطقی نیست.

بنابراین، وقتی از هدیه دادن در مذاکره حرف می‌زنیم، فرض می‌کنیم هدیه دهنده منافع یا اهدافی از این کار دارد و بر اساس محاسبات و تحلیل‌هایی، تصمیم به تهیه و اهداء یک هدیه گرفته است.

چالش اصلی در هدیه ‌های تجاری چیست؟

مهم‌ترین چالش در هدیه‌های تجاری مبهم بودن مرز هدیه و رشوه است. در واقع همیشه این سوال وجود دارد که آیا قصد ما تأثیرگذاری مستقیم بر تصمیم و انتخاب طرف مقابل است؟

این همان چیزی است که رشوه نامیده می‌شود: هدیه دادن به طرف مقابل با این انتظار که او تصمیمی به دور از منطق کسب و کار و اخلاق و چارچوب حرفه‌ای، و به نفع ما اتخاذ کند.

البته رشوه دادن با هدف تغییر تصمیم طرف مقابل، معمولاً با اعطای هدیه‌های بزرگ و ارزشمند انجام می‌شود. به همین علت، در کتابهای مذاکره معمولاً برای هدیه، از اصطلاح هدیه‌های کوچک استفاده می‌کنند تا تأکید کرده باشند منظورشان،‌ رشوه نیست.

واضح است که کوچک و بزرگ واژه‌هایی ذهنی هستند و در مقایسه با موضوع مذاکره و منافعی که در مذاکره مطرح است، معنا پیدا می‌کنند.

هدیه‌ای که در یک مذاکره‌ی میلیاردی، کوچک و متعارف محسوب می‌شود، در یک مذاکره‌ی میلیونی می‌تواند مصداقی از رشوه باشد.

البته دولت‌ها و نیز شرکت‌های قانون‌مند، معمولاً به این نوع تعریف نسبی از کوچک و بزرگ، قانع نمی‌شوند و دستورالعمل‌ها و خط‌مشی‌هایی را برای هدیه گرفتن تعیین می‌کنند تا مرز میان هدیه و رشوه، به شکلی شفاف و عینی مشخص شود.

با جستجوی عبارت Gift Acceptance Policy (خط مشی پذیرش هدیه) یا Anti-corruption Policy (خط مشی ضد فساد) در گوگل، می‌توانید نمونه‌های فراوانی از خط‌مشی‌های تدوین‌شده توسط شرکت‌های مختلف را ببینید.

آیا منظور از هدیه در مذاکره همان امتیاز است؟

شاید بتوان تعریفی چنان باز و عمومی از هدیه و امتیاز ارائه کرد، که این دو در یک خانواده قرار بگیرند.

اما در میان مذاکره‌کنندگان، به ندرت این دو اصطلاح به یک معنا به‌کار برده می‌شوند:

امتیاز پس از موضع‌گیری اولیه‌ی طرفین و در طول مذاکره، رد و بدل می‌شود.

هم‌چنین امتیاز همواره در قالب عقب‌نشینی نسبت به مواضع خود یا نزدیک شدن به مواضع طرف مقابل، معنا پیدا می‌کند.

ضمن این‌که امتیاز در نهایت، در قرارداد و توافق حاصل از مذاکره، ثبت می‌شود (در قالب تخفیف، شرایط مناسب پرداخت، محصول اضافه یا هر چیز دیگر).

اما هدیه، خارج از بستر مذاکره به فرد یا گروه مقابل اعطا می‌شود و رد و بدل شدن آن در قرارداد منعکس نمی‌شود. بلکه بر روند شکل‌گیری تفاهم و تصمیم‌گیری طرف مقابل در زمینه‌ی توافق نهایی، تأثیر می‌گذارد.

بنابراین می‌توانیم بگوییم امتیاز در چارچوب مذاکره معنا پیدا می‌کند، اما هدیه در میان مذاکره‌کنندگان رد و بدل می‌شود.

چرا در مذاکره و جلسات تجاری هدیه می‌دهیم؟

از هدایای بزرگ که بگذریم، هدایای کوچک نیز هم‌چنان می‌توانند کاربردهای متعددی در مذاکره داشته باشند.

در مذاکره‌ها و جلسات تجاری، هدیه‌ها معمولاً با تکیه بر یک یا چند مورد از انگیزه‌های زیر به طرف مقابل داده می‌شوند:

  • نشان دادن حسن نیت
  • حفظ و بهبود رابطه
  • تأکید بر جایگاهِ هدیه‌دهنده و ارسال پیام‌ برتری

اگر بتوانیم در اوایل مذاکره (یا پیش از شروع رسمیِ مذاکره)، حسن نیت خود را به طرف مقابل نشان دهیم، احتمال این‌که مذاکره به سمت رفتارهای تهاجمی سوق پیدا کند کاهش می‌یابد.

البته این احتمال هرگز به صفر نمی‌رسد. اما به هر حال، یکی از ریشه‌های رفتار تهاجمی، پیش‌داوری منفی طرف مقابل نسبت به شماست و هدیه، می‌تواند این پیش‌داوری منفی را تضعیف‌ کرده یا از بین ببرد.

حفظ و بهبود رابطه نیز، یکی دیگر از انگیزه‌های اعطای هدیه به طرف مقابل است. طبیعی است که این انگیزه، وقتی معنا پیدا می‌کند که رابطه‌ی بلندمدتی میان شما و طرف مقابل شکل گرفته باشد. یا این‌که انتظار داشته باشید مذاکره‌ها و همکاری‌های متعددی در طول زمان داشته باشید.

انگیزه‌ی دیگری هم از هدیه دادن قابل تصور است و آن، ارسال پیام ضمنی از سوی هدیه‌دهنده است.

در کنار مواردی که ذکر شد، می‌توان از عنوانی نسبتاً عمومی‌تر استفاده کرد. عنوانی که اگر چه همه‌ی مقاصد هدیه دادن را پوشش نمی‌دهد، اما می‌تواند توصیفی برای بسیاری از آن‌ها باشد: امید به جبران و رفتار مثبت متقابل.

اغلب انگیزه‌هایی را که در هدیه دادن وجود دارند، در نهایت می‌توانید به نوعی به رفتار متقابل ربط بدهید. اصطلاح Reciprocity (رفتار متقابل)، تعبیر رایجی است که در این زمینه به‌کار می‌رود.

امید به جبران و رفتار متقابل

در چند دهه‌ی اخیر، از مقاله‌ی آلوین گولدنر در ۱۹۶۰ تا کتاب متقاعدسازی چالدینی و کتاب مذاکره لوییکی، تقریباً هر جا بحث از هدیه بوده، تعبیر Reciprocity را هم مشاهده می‌کنید:

محدودیت در دسترسی کامل به درس‌ها

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های مذاکره و زبان بدن برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

البته با فعال کردن اشتراک ویژه به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های متمم

ضمناً شاید بهتر باشد از میان درس‌ها مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  مهارت ارائه و سخنرانی

  مهارتهای ارتباطی | تحلیل رفتار متقابل

  شخصیت شناسی | خودشناسی

  دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

شرکت Intandem در استرالیا، به عنوان پیمانکار به دولت این کشور در انتخاب، تهیه و ارسال هدیه‌ها کمک می‌کند.

این شرکت راهنمایی تنظیم کرده که در آن، آداب، رسوم، توصیه‌ها و محدودیت‌های مربوط به کشورهای مختلف جهان، فهرست شده است. در صورتی که به تفاوت آداب و سنت‌های هدیه دادن در کشورهای مختلف علاقه دارید، پیشنهاد می‌کنیم این فهرست را مطالعه و بررسی کنید:

  Gift-giving guidelines (PDF File)

تمرین و مشارکت در بحث

چه تجربه‌ها، نکات و خاطراتی در زمینه‌ی هدیه دادن و گرفتن در مذاکره دارید که می‌تواند برای دوستان‌تان مفید باشد؟

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: سامان عزیزی , داریوش خسروشاهی , خسرو تقی زاده , حسین , اُمید آزاد

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری اصول و فنون مذاکره به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه اصول و فنون مذاکره
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

13 نکته برای هدیه دادن در مذاکره

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : مختار راد

    رفتار در هدیه دادن اثر هدیه رو کم یا زیاد میکنه.

    بذارید با آنالوژی بخشش این مثال رو روشن کنم. اگر موقع بخشش یک فرد یا کارمند خاطی، طوری رفتار کنیم که اون فرد خطای خودش رو کوچک و کم اهمیت برداشت کنه و محبت و بخشش ما رو بالطبع بی اهمیت؛ اون بخشش هیچ فایده مثبتی نخواهد داشت بلکه حاشیه امنیت فرد خاطی رو برای تکرار خطا عریض تر میکنه. و به اصطلاح هزینه خطا رو برای اون فرد کاهش داده ایم.

    احساس میکنم هدیه دادن هم همانند بخشش، باید با اتیکت و آداب خاصی انجام بشه که ارزش و پیامش رو بخوبی برسونه در غیر اینصورت حتی ممکنه باعث این سوء تفاهم بشه که ما در موضع ضعف در مذاکره هستیم و با هدیه دادن به نوعی این ضعف را پذیرفته ایم.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .