Menu
فایل صوتی آموزشی ۶۰ نکته در مذاکره

مجموعه ای از نکات کاربردی مذاکره که می‌توانند کیفیت مذاکره های ما را بهبود داده و دستاوردهای ما را افزایش دهند


اقتصاد رفتاری چیست و دانش مالی رفتاری چه رابطه ای با آن دارد؟

تفاوت اقتصاد رفتاری و مالی رفتار

اقتصاد رفتاری (Behavioral Economics) از جمله رشته‌هایی است که طی سال‌های اخیر به شدت مورد استقبال دانشگاهیان و نیز مخاطبان عمومی قرار گرفته‌اند.

البته بحث‌ها و تحقیقات اقتصاد رفتاری و حوزه مالی رفتاری (‌Behavioral Finance) که به آن نزدیک است، چند دهه قدمت دارند.

اما شاید بتوان گفت تلاش‌های دانیل کانمن از یک‌سو و اعطای جایزه نوبل اقتصاد به ریچارد تیلر از سوی دیگر باعث شد که این رشته بین عموم مردم نیز بیشتر شناخته شده و جدی‌تر گرفته شود.

ما در این‌ مطلب دو هدف را دنبال می‌کنیم. نخست این‌که برخی تعریف‌های ابتدایی و کلیدی درباره‌ی اقتصاد رفتاری و مالی رفتاری را ارائه خواهیم کرد. دومین هدف هم این است که سایر درس‌ها و بحث‌هایی را که در متمم مطرح شده‌اند و با این حوزه ارتباط دارند، معرفی کنیم.

تعریف اقتصاد رفتاری و چند اصطلاح مرتبط با آن
مفهوم مطلوبیت و عقلانیت اقتصادی

برای درک موضوع اقتصاد رفتاری لازم است ابتدا دو مفهوم مطلوبیت (Utility) و عقلانیت اقتصادی (Economic Rationality) را بشناسیم.

اقتصاددان‌ها مفهومی به نام مطلوبیت تعریف می‌کنند و معتقدند که انسان‌ها هنگام تصمیم گیری و انتخاب میان گزینه‌های مختلف، می‌کوشند کاری کنند که مجموع مطلوبیت برای آن‌ها افزایش یابد.

البته مطلوبیت یک مفهوم کیفی و ذهنی است؛ اما همه‌ی ما کمابیش درکی از آن داریم.

مثلاً اگر بگوییم حقوق پنج میلیون تومانی برای ما A واحد مطلوبیت ایجاد می‌کند، فرض بر این است که حقوق ده میلیون تومانی، برای ما به اندازه‌ی دو برابرِ A مطلوبیت ایجاد کند.

وقتی از عقلانیت اقتصادی حرف می‌زنیم منظورمان این است که انسان‌ها، مطلوبیت را به همان شکلی که اقتصاددان‌ها “تعریف کرده‌اند” محاسبه می‌کنند و بر همان اساس نیز تصمیم می‌گیرند.

پس باید این نکته را به خاطر داشته باشیم که وقتی می‌گوییم رفتارهای اقتصادی انسان‌ها عقلایی نیست منظورمان این نیست که رفتارهایشان نادرست است؛ یا این‌که دیوانه‌اند.

صرفاً منظورمان این است که عقل و منطق و خرد انسان‌ها، با آن عقل اقتصادی که اقتصاددان‌ها فرض می‌کنند تفاوت دارد.

اقتصاد رفتاری به چه موضوعاتی می‌پردازد؟

اقتصاد رفتاری دانشی است که با ترکیب دانسته‌های اقتصادی ما و دستاوردهای دانش روانشناسی و به طور خاص روانشناسی شناختی، می‌کوشد رفتارها و تصمیم‌های اقتصادی ما را بهتر توصیف کرده و تحلیل کند.

[ درس مرتبط: روانشناسی شناختی ]

اقتصاددانان رفتاری بر این باور هستند که تصمیم های اقتصادی انسان‌ها آن‌قدر ساده و مکانیکی نیست که با معادلات اولیه‌ی ریاضی و فرضِ عقلانیت اقتصادی قابل درک باشد.

به عنوان یک مثال ساده، اگر برای دو کالای نسبتاً مشابه، قیمت‌های متفاوتی در نظر بگیریم، اقتصاد کلاسیک به ما می‌گوید که با افزایش قیمت، مطلوبیت کالا و به تبع آن تقاضا کاهش پیدا می‌کند.

این در حالی است که همه‌ی ما مثال‌های بسیاری در ذهن داریم که این نوع قیمت‌گذاری، الزاماً به فروش بیشتر کالای ارزان‌تر منتهی نشده است.

اقتصاددانان رفتاری برای مطالعات خود از روش علمی استفاده می‌کنند. یعنی فرضیه‌هایی را مطرح کرده و سپس با مطالعات دقیق تجربی، آن‌ فرضیه‌ها را می‌‌آزمایند. بنابراین، اقتصاد رفتاری از نظر میزان علمی بودن نزدیک به سایر علوم تجربی محسوب می‌شود.

مالی رفتاری (Behavioral Finance) چیست و چه تفاوتی با اقتصاد رفتاری دارد؟

 

مالی رفتاری یا Behavioral Finance چیست

گاهی اوقات به اشتباه فکر می‌کنیم که موضوع علم اقتصاد، صرفاً پول است.

در حالی که علم اقتصاد به مدیریت منابع توجه دارد و به این نکته می‌پردازد که ما انسان‌ها هنگامی که با محدودیت منابع روبرو می‌شویم چگونه تصمیم می‌گیریم و رفتار می‌کنیم. البته پول یکی از منابع ماست؛ اما ارزش آن ذاتی نیست و اتفاقاً به علت این‌که به ما در تأمین منابع دیگر کمک می‌کند ارزشمند است.

[ درس مرتبط: مدیریت منابع ]

اگر این نکته را در ذهن داشته باشیم، به سادگی می‌توانیم درک کنیم که اقتصاد رفتاری یک حوزه‌ی بسیار گسترده‌ است که به همه تصمیم‌های انسان درباره مدیریت منابع می‌پردازد. اما مالی رفتاری یا Behavioral Finance یکی از زیرمجموعه‌های اقتصاد رفتاری است که بیشتر به تصمیم‌های انسان‌ها در بازارهای مالی توجه دارد.

درس‌ها و مطالب مرتبط با اقتصاد رفتاری در متمم
معرفی مفاهیم مرتبط با اقتصاد رفتاری

ما مباحث مختلفی را درباره‌ی اقتصاد رفتاری و رفتار اقتصادی در متمم در نظر گرفته‌ایم که برخی به صورت مستقیم و برخی دیگر به شکل غیرمستقیم در مرز اقتصاد و روانشناسی قرار می‌گیرند.

بحث‌هایی مثل روانشناسی پول و حسابداری ذهنی مستقیماً به بحث اقتصاد رفتاری نزدیک هستند.

مطالبی مانند مهارتهای پولی کودکان و نوجوانان بیشتر به رفتارهای اقتصادی اشاره دارند. اما بی‌تردید آشنایی با اقتصاد رفتاری به درک بهتر آن‌ها کمک می‌کند.

درس تاریخچه پول هم از این جهت به بحث اقتصاد رفتاری نزدیک می‌شود که به کمک آن می‌آموزیم پول در جامعه‌ی امروزی، بیش از آن‌که ارزش اقتصادی داشته باشد، ارزش اعتباری و روانی دارد.

پس از درک این نکته، یادگیری مفاهیم اقتصاد رفتاری بسیار ساده‌تر خواهد بود. ضمن این‌که بهتر می‌توانیم این مفاهیم را به شکل کاربردی وارد زندگی خود کنیم.

معرفی دانشمندان و نویسندگان مطرح اقتصاد رفتاری

ما در متمم درس‌های متعددی را به معرفی دانشمندان و نویسندگان حوزه اقتصاد رفتاری اختصاص داده‌ایم.

موارد زیر نمونه‌هایی از این درس‌ها هستند:

  ریچارد تیلر (او را با کتاب کج رفتاری، پدر این علم اقتصاد رفتاری و مالی رفتاری می‌دانند)

  دنیل کانمن (در کنار آموس تورسکی به توسعه علم اقتصاد رفتاری کمک کرده است)

  دن اریلی (او مثال‌های کاربردی متعدد و غیر پولی از اقتصاد رفتاری مطرح می‌کند)

  هربرت سایمون (کسی که مفهوم عقلانیت محدود را مطرح کرد)

اگر با مفاهیم اقتصادی آشنا هستید، احتمالاً ریچارد تیلر و هربرت سایمون نقطه‌ی شروع بهتری برای ورود به بحث اقتصاد رفتاری محسوب می‌شوند.

اما اگر تجربه‌ی چندانی از فضاهای علم اقتصاد ندارید، مطالعه‌ی مطالب و حرف‌های دن اریلی می‌تواند انگیزه‌ی بیشتری برای مطالعه‌ی جدی‌تر در شما ایجاد کند.

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم

متمم چیست و چه می‌کند؟
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری مبانی روانشناسی پول به شما پیشنهاد میکند:

سری مطالب حوزه مبانی روانشناسی پول