Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


کتاب «دربارهٔ سیستم‌های هدفمند» | راسل اکاف


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۳۲۹۷۳۷

از آن‌جا که ما در درس‌های تفکر سیستمی متمم از بعضی ایده‌ها، تعاریف و توضیحاتی که راسل اکاف در کتاب «دربارهٔ سیستم‌های هدفمند» مطرح کرده استفاده می‌کنیم، به سنت همیشگی متمم، درسی را به معرفی آن اختصاص داده‌ایم.

اما بدون مطالعهٔ این درس هم می‌توانید سایر مباحث مربوط به تفکر سیستمی را بخوانید و درک کنید.

کتاب درباره سیستمهای هدفمند

راسل اکاف از بنیان‌گذاران تفکر سیستمی است؛ فردی آن‌قدر مهم و تأثیرگذار که نمی‌شود کسی ادعا کند با تفکر سیستمی آشناست اما اکاف را نمی‌شناسد. از نظر جایگاه و اهمیت می‌توان اکاف و برتالانفی را در یک رده دانست.

اکاف کتاب‌ها و مقالات فراوانی در زمینهٔ سیستم‌ها و نظریهٔ سیستمی نوشته است. با وجودی که نوشته‌های او ظاهراً دربارهٔ یک موضوع هستند و همگی حول تفکر سیستمی تدوین شده‌اند، محتوای آن‌ها بسیار متنوع است. در حدی که ممکن است یک نفر یکی از آثار وی را کامل درک کند و نوشتهٔ دیگری از او را اصلاً متوجه نشود.

کتاب «دربارهٔ سیستم‌های هدفمند» یا «On Purposeful Systems» یکی از دشوارفهم‌ترین و در عین حال کلیدی‌ترین آثار اوست. در حدی که جمشید قراچه‌داغی در کتاب تفکر سیستمی خود، این کتاب اکاف را کاری غول‌آسا (herculean) می‌نامد. این کتاب کلاسیک که نطفهٔ آن در سال ۱۹۴۱ شکل گرفته و نهایتاً با همکاری فِرِد اِمِری در سال ۱۹۷۲ به پایان رسیده و منتشر شده، امروزه کمتر خوانده می‌شود. اما بسیاری از نکاتی که در تعریف سیستم و تفکر سیستمی می‌خوانیم، مستقیم یا غیرمستقیم از این کتاب نقل می‌شوند.

کتاب راسل اکاف - درباره سیستمهای هدفمند

چرا اکاف چنین کتابی نوشته است؟

با وجودی که تفکر سیستمی از ابتدا در پی نگاهی جامع و همه‌جانبه به پدیده‌ها بوده است، این دانش و نگرش معمولاً به حوزه‌های تخصصی محدود می‌شود.

هر جا کلاس یا دوره‌ای دربارهٔ نظریه عمومی سیستم‌ها برگزار می‌شود، اوایل بحث مدام به این اشاره می‌کنند که تفکر سیستمی از جنس ترکیب است و نه تجزیه. همچنین تأکید می‌کنند که نگاه همه‌جانبه یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های نگرش سیستمی است.

اما جالب این‌جاست که پس از همهٔ این توضیحات، دوباره هر کس به سراغ حوزهٔ تخصصی خود برمی‌گردد. فیزیکدان از سیستم‌های فیزیکی و مکانیکی حرف می‌زند، زیست‌شناس از زیرسیستم‌های بدن و اقتصاددان از سیستم‌های خُرد در اقتصاد؛ مثلاً بانکداری، کسب‌و‌کارهای کوچک یا استارتاپ‌ها.

اکاف اعتقاد داشت که تفکر سیستمی باید ذهن ما را به سوی نگاه‌های بازتر و سیستم‌های بزرگ‌تر ببرد و از دام «تفکر تخصصی» نجات دهد.

کتاب تفکر سیستمی راسل اکاف

اکاف بر این باور بود که نظریه عمومی سیستمها و تفکر سیستمی این ظرفیت را دارد که شاخه‌های مختلف علوم را در کنار یکدیگر قرار دهد و سپس به سراغ پیچیده‌ترین سیستم‌هایی که می‌شناسیم برود: انسان‌ها و جوامع انسانی.

این چند جمله را از کتاب سیستم‌های هدفمند بخوانید:

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است. با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

البته بررسی‌های آماری ما نشان داده که علاقه‌مندان به درس‌های تفکر سیستمی، از میان مجموعه درس‌های متمم به مطالعه‌ی درس‌های زیر بیشتر علاقه‌مند بوده‌اند:

  مدل ذهنی | تفکر استراتژیک | تفکر نقادانه

  کوچینگ | مشاوره مدیریت | استعدادیابی

  تصمیم گیری | حل مسئله | مدیریت زمان | یادگیری

گزینه‌ی دیگر هم پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

ما در متمم از کتاب سیستم‌های هدفمند چه استفاده‌ای می‌کنیم؟

کمتر کتابی در زمینهٔ تفکر سیستمی وجود دارد که اصطلاحات و مفاهیم را تا این حد دقیق تعریف کرده باشد. چنان‌که در ابتدای درس گفتیم،‌ منابع جدید سال‌های اخیر هم معمولا‌ً تعریف‌های اکاف را نقل می‌کنند؛ حتی در مواردی که خودشان نمی‌دانند یا به جای منبع اصلی به منابع واسط ارجاع می‌دهند.

علاوه بر این‌ها، اکاف در این کتاب دربارهٔ موضوعاتی مانند ظهور ویژگی‌ها در سطح کلان و نیز تنوع خروجی‌های سیستم‌ها – در عین ورودی‌های یکسان – صحبت کرده که موضوع درس‌های مستقلی خواهند بود.

توضیح دربارهٔ کلمهٔ Purpose

ترجمهٔ کلمهٔ «Purpose» به «هدف» انتخاب دقیقی نیست. به ویژه در متن‌های مدیریتی که Goal هم به هدف ترجمه می‌شود. ما در فارسی هدف را به دو معنای مختلف به کار می‌بریم. این مثال‌ها را ببینید:

معنای اول هدف | Goal

  • هدف تو این است که چند صفحه در روز کتاب بخوانی؟
  • آیا اهداف فروش را برای سال جدید تعریف کرده‌اید؟

معنای دوم هدف | Purpose

  • هدفت از این که این رشته را انتخاب کردی چه بود؟
  • هدف ما از کمک کردن به فقرا چیست؟

همان‌طور که می‌بینید «هدف» در معنای دوم درونی‌تر است و بیشتر به قصد و غرض و نیت و انگیزهٔ اصلی اشاره دارد و همیشه برای موجودی به کار می‌رود که خودآگاهی و اراده دارد.

بنابراین دقیق‌تر است که Purposeful Systems را «سیستم‌های قصدمند» یا «سیستم‌های دارای ارادهٔ درونی» یا حتی «سیستم‌های مختار» تعریف کنیم. با این حال چون معمولاً در فارسی از این کتاب با عنوان «دربارهٔ سیستم‌های هدفمند» نام برده شده، ما هم از همین اصطلاح استفاده می‌کنیم.

در عین حال شاید پسوند «مند» این بی‌دقتی را جبران کند. چون ما واژه‌هایی مثل آرزومند، کارمند، گله‌مند و ارادتمند را برای موجوداتی به کار می‌بریم که اراده و اختیاری از خود دارند.

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    مرضیهرفعتی ، نورالدین حسینی ، سعید رنجبر ، سید هاشم علوی ، پیمان اکبرنیا

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۵ نظر برای کتاب «دربارهٔ سیستم‌های هدفمند» | راسل اکاف

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .