Menu


چگونه کتاب بخوانیم؟ راهنمای مورتیمر آدلر برای کتاب خواندن


چگونه کتاب بخوانیم - مورتیمر آدلر

چند سال پیش، در نخستین ماه‌های راه‌اندازی متمم، یکی از دوستانی که با معرفی دوستی دیگر به جمع متممی‌ها وارد شده بود، برای ما ایمیلی ارسال کرد و در آن، این پیشنهاد را مطرح کرد که حتماً مطالبی درباره‌ی کتابخوانی منتشر کنیم.

تا این‌جای مسئله، همه‌چیز عادی است.

اما توضیح تکمیلی در پایین ایمیل، بسیار جالب بود: لطفاً این توضیحات را در قالب فایل صوتی یا تصویری ارائه کنید. اگر حال و حوصله‌ی خواندن داشتیم که نیازی به چنین توضیحاتی نبود.

وقتی نخستین بار کتابِ ۴۵۰ صفحه‌ایِ مورتیمر آدلر با عنوان چگونه کتاب بخوانیم روی میز متمم قرار گرفت، همه در سکوت لبخندی زدند و مشخص بود که به چه چیزی فکر می‌کنند.

چگونه کتاب بخوانیم؟ راهنمای مطالعه اثربخش

مستقل از این‌که چه معنایی از واژه‌ی کلاسیک در ذهن‌تان باشد، باز هم‌چنان می‌توانید چگونه کتاب بخوانیم را یک کتاب کلاسیک بدانید.

این کتاب، از یک سو شناخته‌شده‌ترین مرجع کتابخوانی است و اگر به کسی بگویید که تنها یک کتاب، درباره‌ی روش کتابخوانی به شما معرفی کند، به احتمال زیاد همین کتاب مورتیمر آدلر را معرفی خواهد کرد.

اما از نظر قدمت هم، کتاب چگونه کتاب بخوانیم در رده‌ی کتاب‌های کلاسیک قرار می‌گیرد.

نسخه‌ی اول آن در سال‌های ۱۹۴۰ منتشر شده و عبارتِ Revised & Updated که روی جلد نسخه‌ی جدید نقش بسته، مربوط به ویرایش سال ۱۹۷۲ است.

به عبارت دیگر، اکنون نزدیک به نیم قرن است که چگونه کتاب بخوانیم به‌روز نشده و البته هم‌چنان مورد استقبال و استناد و اشاره قرار می‌گیرد.

راهنمای مطالعه اثربخش

می‌توان گفت چگونه کتاب بخوانیم (How to Read a Book) راهنمایی برای مطالعه‌ی اثربخش‌تر است.

نویسندگان (مورتیمر آدلر و چارلز وَن دُرِن) مخاطبِ خود را افرادِ بی‌علاقه به کتاب و کتابخوانی در نظر نگرفته‌اند.

بلکه خواننده‌ی خود را کسی فرض کرده‌اند که اهل کتاب و کتابخوانی است و هیچ مشکلی با خواندن و زیاد خواندن ندارد؛ اما می‌خواهد هنگام خواندن، توشه‌ی بیشتر و بهتری برگیرد و دستاوردهای بیشتر و عمیق‌تری از مطالعه‌ی کتاب، برایش حاصل شود.

آن‌ها به هدف‌های متنوعی که خواننده ممکن است از خواندن یک کتاب داشته باشد فکر کرده‌اند و برای هر کدام، توصیه‌ها و راهکارهایی را ارائه کرده‌اند.

خواندن معمولی و سطحیِ کتاب از ابتدا تا انتها، مرور سریع کتاب برای تصمیم گیری درباره‌ی خریدن و خواندن آن و نیز تلفیق اطلاعات کتابهای مختلف برای رسیدن به یک دیدگاه و نگرش کلی‌تر – و احتمالاً متفاوت با آن‌چه در تک تکِ کتاب‌ها گفته شده – از جمله مواردی است که در این کتاب مورد توجه نویسندگان بوده است.

اما بخش قابل‌توجهی از کتاب، به خواندن تحلیلی (Analytical Reading) اختصاص یافته است. خواندنی که با هدفِ توسعه‌ی نگرش و افزایش عمقِ درک و فهم ما انجام می‌شود.

نترسید و کتاب‌های کمی دشوار را انتخاب کنید

طبیعتاً نمی‌توان انتظار داشت چنین کتابی با حجم گسترده‌ای از توصیه‌های متنوع، در حد یک یا چند نکته خلاصه شود.

اما یکی از نکات کتاب، آن‌قدر ارزش دارد که مناسب است در این‌جا به آن اشاره کنیم:

نویسندگان تأکید می‌کنند که وقتی با هدفِ خواندن تحلیلی به سراغ کتابها می‌روید، کتابهایی را انتخاب کنید که کمی از سطح درک و آگاهی شما بالاتر باشند.

آن‌ها تأکید می‌کنند که اگر قرار باشد کتابی را انتخاب کنیم که همه‌ی نکات و توضیحات آن به سادگی قابل درک باشد، احتمالاً در مقابل وقتی که برای خواندنش صرف می‌کنیم، دستاورد چندانی نخواهیم داشت.

البته واضح است که خواندن کتابی که سطح آن کمی از ما بالاتر است، ممکن است زمان‌بَر و کمی کُند‌تر باشد و فشار ذهنی بیشتری هم به ما وارد کند.

اما اگر هدف ما از کتابخوانی، توسعه‌ی نگرش و عمق بخشیدن به دانش باشد، این شیوه‌ی انتخاب کتاب، اثربخشتر خواهد بود.

چالش‌های خواندن یک کتاب قدیمی در عصر جدید

وقتی به سراغ این کتاب می‌روید، باید در ابتدا سطحِ انتظارات خود را تعدیل کنید.

فراموش نکنید که حداقل دو انقلاب بزرگ بعد از آخرین ویرایش این کتاب روی داده است: انقلاب شناختی و انقلاب دیجیتال.

آن‌چه ما به عنوان روانشناسی شناختی آموخته‌ایم و می‌دانیم، مربوط به دهه‌های اخیر است و در زمان نگارش کتاب، اطلاعات کمتری از عملکرد مغز در دست بود.

به همین علت، در مقایسه با کتاب‌های امروزی – و احتمالاً انتظارِ شما از کتابی با عنوانِ راهنمای خواندن کتاب‌ها – ارجاعات چندانی به مقالات و مطالعات نمی‌بینیم.

به عبارت دیگر، کتاب را باید بیشتر یک نسخه‌ی تجربی برای کتابخوانی در نظر بگیرید. البته نویسندگان، افرادی آشنا به علم و تحقیق هستند و اگر دانش زمان خودشان را معیار قرار دهید، عمقِ‌نظر و تعهدِ علمی‌شان را به خوبی حس خواهید کرد.

انقلاب دیجیتال هم تحولات بسیاری در ابزارها و روش‌های کتابخوانی ایجاد کرده که همه‌ی ما با آن‌ها آشنا هستیم و تنها به عنوان یک نمونه، بحث مقایسه‌ی یادداشت برداری دیجیتال و کاغذی را در متمم مطرح کرده‌ایم.

طبیعتاً نویسندگانِ کتابی که نزدیک به نیم قرن از انتشار آن می‌گذرد، حتی نمی‌توانسته‌اند ابزارهای امروزی ما را در ذهن خود تصور کنند و این مسئله‌ای است که به خوبی در مطالعه‌ی بخش‌هایی از کتاب (خصوصاً در جاهایی که بحث مراجعه به کتابهای مرجع مطرح می‌شود) آن را حس خواهید کرد.

اما همین که این کتاب در سایت آمازون – که طبیعتاً همه‌ی کاربران آن دنیای دیجیتال را به خوبی تجربه کرده‌اند – امتیاز ۴.۳ از ۵ را به دست آورده، می‌تواند ارزشمند بودن حاصل زحمت نویسندگان آن را به خوبی نشان دهد.

ترجمه کتاب مورتیمر آدلر به فارسی

چگونه کتاب بخوانیم توسط محمد صراف تهرانی به فارسی ترجمه شده و توسط به نشر (وابسته به آستان قدس رضوی) به بازار عرضه شده است.

هم متن ترجمه بسیار روان است و هم ناشر، نهایت تلاش خود را برای چاپ شکیل و با کیفیت آن به‌کار گرفته است.

شاید تنها نقدی که بتوان مطرح کرد این است که در انتهای نسخه‌ی انگلیسی، پیوستی وجود دارد که در آن، ۱۳۷ کتاب به انتخاب نویسندگان معرفی شده است.

کتاب‌هایی که از نظر نویسندگان، فراتر از کتابهای روزمره هستند و مطالعه‌ی آن‌ها می‌تواند به افزایش عمقِ نگرش ما کمک کند.

با وجودی که بسیاری از این کتابها به فارسی ترجمه شده‌اند و ارائه‌ی این فهرست می‌توانست بسیار مفید باشد، اما در ترجمه‌ی فارسی – لااقل در نسخه‌ای که در اختیار متمم است – این پیوست منتشر نشده است.

برخی از کتابهای کافکا (محاکمه و قصر) ، تعدادی از کتابهای ژان پل سارتر (از جمله تهوع)، عناوینی از تولستوی (از جمله جنگ و صلح و نیز آنا کارنینا) و کتابهای نیوتن، ولتر، ماکیاولی، فرانسیس بیکن، ارسطو، دانته،  داروین، داستایوفسکی، مایکل فارادی و هنری فیلدینگ از جمله کتابهایی هستند که در این فهرست مورد اشاره قرار گرفته‌اند.

[ لینک مرتبط: دانلود فایل PDF خلاصه کتاب مورتیمر آدلر (چهار صفحه – انگلیسی) ]

پیشنهاد عضویت در متمم

دوست عزیز.

شما با عضویت رایگان به عنوان کاربر آزاد متمم (صرفاً با تعیین نام کاربری و کلمه‌ی عبور) می‌توانید به حدود نیمی از چند هزار درس متمم دسترسی داشته باشید.

همچنین در صورت تمایل، با پرداخت هزینه عضویت، به همه‌ی درس‌های متمم دسترسی خواهید داشت. فهرست برخی از درس‌های مختص کاربران ویژه متمم را نیز می‌توانید در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های مختص کاربران ویژه متمم

البته از میان درس‌های مطرح شده، شاید بهتر باشد ابتدا مطالعه‌ و بررسی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

دوره MBA

فنون مذاکره | تصمیم گیری

تحلیل رفتار متقابل | پرورش تسلط کلامی

افزایش عزت نفس | چگونه شاد باشیم

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: معصومه شیخ مرادی , فاطمه مبشری , مانی صادقیان , علی فدائی , علی رئیسی

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری مهارت یادگیری به شما پیشنهاد میکند:

سری مطالب حوزه مهارت یادگیری
 
برخی از سوالهای متداول درباره متمم
متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری/ چرا دیدگاه من منتشر نشده است؟

16 نکته برای چگونه کتاب بخوانیم؟ راهنمای مورتیمر آدلر برای کتاب خواندن

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : طاهره خباری

    من قبلاً این کتاب را خوانده‌ام و درباره‌ی آن در وبلاگم توضیحاتی داده‌ام (البته توضیحات من اصلاً به خوبی توضیحات متمم، کامل و جامع نیست). برای همین مواردی که می‌خواهم در اینجا به آنها اشاره کنم، درباره‌ی تجربه‌ی خودم از به‌کار بردن نکاتی است که از این کتاب آموختم.

    من بعد از خواندن این کتاب سعی کردم با توجه به مواردی که درباره‌ی خواندن تحلیلی گفته شده بود برای خودم فهرستی از سوالاتی که مناسب چنین خواندنی است تهیه کنم. سوالاتی شامل:

    - کتاب را براساس نوع و موضوع آن طبقه‌بندی کنید:
    - با حداقل عبارات بیان کنید که کل کتاب در مورد چیست:
    - قسمت‌های اصلی کتاب را با در نظر گرفتن ترتیب و ارتباط‌شان، یک به یک نام ببرید و آنها را نیز مانند کل کتاب خلاصه کنید:
    - مسئله یا مسائلی را که نویسنده کوشش کرده است حل کند، مشخص کنید:
    - واژه‌های مهم کتاب چه واژه‌هایی هستند؟ نویسنده آنها را چگونه به کار می‌برد؟
    - مهم‌ترین جملات کتاب که نشان‌دهنده‌ی مقاصد اصلی نویسنده است، علامت زده و معانی آنها را کشف کنید:
    - استدلال‌های اصلی کتاب را با توجه به نظم منطقی جملات تعیین کنید:
    - نویسنده کدامیک از سوالات را پاسخ داده و کدام‌ها را بی‌پاسخ گذاشته است؟
    - نشان دهید نویسنده در چه مواردی آگاهی ندارد:
    - نشان دهید نویسنده در چه مواردی دارای شناخت نادرستی است:
    - نشان دهید نویسنده در چه مواردی منطق ندارد:
    - نشان دهید تحلیل یا بحث نویسنده در چه مواردی ناقص است:

    این سوالات را در قالب یک جدول تنظیم کردم و هر موقع که می‌خواهم کتابی را به شکل دقیقی بخوانم و بفهمم، این سوالات را پرینت می‌گیرم و کنار دستم قرار می‌دهم (فایل PDF سوالات).

    البته باید این را هم بگویم که پاسخ دادن به چهار سوال آخر، اکثر اوقات برایم مشکل است، چون به‌نظرم نیاز هست تا در زمینه‌ی مشخصی اطلاعات گسترده و عمیقی داشته باشم تا بتوانم حرف‌ها و نظرات نویسنده‌ی یک کتاب را نقد کنم. ولی به هر جهت به این سوالات هم فکر می‌کنم و سعی می‌کنم در حد یکی دو جمله به آنها هم پاسخ دهم (هرچند که در مواردی سعی‌ام به جواب ختم نمی‌شود).

    یکی از مزایایی که این روش برای من داشت این بود که هنگام خواندن می‌دانم که باید به دنبال چه نکاتی باشم یا اینکه باید چه سوالاتی از خودم بپرسم که موجب فهم بهتر و دقیق‌تر مفاهیم کتاب شود. به این شکل در میان توضیحات یا مثال‌ها یا حاشیه‌هایی که در کتاب برای درک بهتر مفاهیم مطرح شده، کمتر سردرگم می‌شوم.

    همچنین متوجه شدم این شکل از یادداشت‌برداری از کتاب باعث شده تا ماندگاری نکات مهم و اصلی که از آن کتاب‌ها می‌خوانم، برایم بیشتر شده. چون به شکل طبقه‌بندی شده‌ای می‌توانم نکات اصلی را در کنار هم قرار دهم و آنها را هنگام خواندن، مرور کنم.

    البته این را هم اضافه کنم که برای خواندن همه‌ی کتاب‌ها از این روش استفاده نمی‌کنم. چون واقعاً هم وقت‌گیر است و هم موقع خواندن نیاز به حوصله و دقت بیشتر دارد. فقط کتاب‌هایی که برایم سخت هست و فهم و درک آنها برایم اهمیت دارد، از این روش استفاده می‌کنم.

    در آخر این یادداشت‌ها را برای مراجعه‌ی بعدی آرشیو می‌کنم و به این شکل هروقت بخواهم کلیتی از کتاب را مرور کنم، همین یادداشت‌ها را می‌خوانم.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .