Menu


تعریف انگیزه چیست؟ پنج سوال اصلی در انگیزش


تعریف انگیزه چیست؟

بسیاری از ما به بحث انگیزه علاقه‌مند هستیم.

افراد زیادی هم با چالش بی انگیزه بودن دست و پنجه نرم می‌کنند.

اما به خوبی می‌دانیم که ما معمولاً به صورت مطلق بی انگیزه نیستیم.

بلکه معمولاً احساس می‌کنیم برای فعالیت یا هدفی که مد نظرمان است، به اندازه‌ی کافی انگیزه نداریم.

حتی کسی که می‌گوید دیگر انگیزه‌ی خود را از دست داده و قصد دارد خودکشی کند، برای خودکشی به عنوان یک رفتار انگیزه دارد؛ پس احتمالاً منظورش از بی انگیزگی این است که انگیزه‌ی خود را برای ادامه زندگی از دست داده است.

بنابراین منطقی به نظر می‌رسد که زمان کوتاهی را به اصطلاح‌های انگیزه و انگیزاننده و انگیزش اختصاص دهیم تا بهتر و شفاف‌تر بدانیم از چه چیزی حرف می‌زنیم.

با این کار، هم می‌توانیم خودمان را بهتر مدیریت کنیم و هم خواهیم توانست رفتار دیگران را بهتر و عمیق‌تر بفهمیم.

این ویژگی می‌تواند توانایی ما را در مدیریت دیگران نیز بهبود دهد.

کمی به مفهوم انگیزه فکر کنیم

پیشنهاد می‌کنیم قبل از این‌که ادامه‌ی درس را بخوانید و با تعریف انگیزه به شکل علمی آشنا شوید، کمی به واژه‌ی انگیزه فکر کنید و ببینید که برای شما چه معنا و مفهومی دارد:

  آیا انگیزه را تقریباً معادل شوق به کار می‌برید؟

  آیا انگیزه را شکلی از هدفمند بودن می‌دانید؟

  انگیزه داشتن از جنس احساس است یا منطق؟

  آیا نیاز می‌تواند به تنهایی انگیزه هم ایجاد کند؟

  وقتی در مدیریت از انگیزش حرف می‌زنیم منظورمان چیست؟

کمی به این سوال‌ها فکر کنید و سپس به مطالعه‌ی درس ادامه دهید.

تعریف انگیزه چیست؟

پیش از هر چیز به این نکته توجه داشته باشیم که انگیزه و انگیختن و برانگیختن از یک خانواده هستند.

در زبان انگلیسی هم Motivation با Move و Motion از یک خانواده است. بنابراین به عنوان نخستین پیش‌زمینه‌ی ذهنی می‌‌توان گفت انگیزه باید برخاستن و اقدام کردن و حرکت را به همراه داشته باشد.

اگر کتابهای دانشگاهی در زمینه انگیزش و هیجان را ورق بزنید، تعریف‌های کمابیش مشابهی را خواهید دید.

در این‌جا تعریفی را که تقریباً بین اکثر کتاب‌های دانشگاهی مشترک است مرور می‌کنیم:

تعریف انگیزه

هنگام بررسی تعریف انگیزه در کتابهای مختلف، معمولاً با سه مولفه‌ی اصلی مواجه می‌شوید (مثلاً کتاب Work Psychology):

  • جهت  (Direction)
  • پافشاری  (Persistence)
  • شدت (Intensity)

به عبارت دیگر، انگیزه باعث می‌شود که رفتارهای فرد دارای جهت و هدف مشخص باشد.

هم‌چنین انگیزه خود را در قالب پافشاری (در رویارویی با موانع و مشکلات) نشان می‌دهد.

سومین مولفه هم میزان انرژی و شدت عمل است.

تعریف انگیزه و سه مولفه آن

پس اگر رفتار خود را مثلاً در زمینه‌ی هدف استقلال مالی از خانواده با رفتار سال گذشته‌ی خود مقایسه می‌کنید، در صورتی می‌توانید بگویید انگیزه‌ی شما بیشتر از سال گذشته است که:

  انتخاب‌ها و تصمیم‌های شما بیش از گذشته در راستای استقلال مالی باشد.

  بیشتر از سال گذشته بر این هدف اصرار داشته باشید و بیش از پیش، آماده باشید که سختی‌ها و موانع احتمالی در این مسیر را تحمل کنید.

  با شدت بیشتر از سال قبل، برای رسیدن به این هدف انرژی بگذارید و تلاش کنید.

برایند این سه مولفه نشان می‌دهد که انگیزه شما برای رسیدن به هدف‌تان چقدر تغییر کرده و اساساً آیا انگیزه‌تان بیشتر از پیش شده یا کاهش یافته است.

انگیزه، انگیزش و انگیزاننده

حالا که به این نقطه رسیدیم، خوب است سه اصطلاح انگیزه، انگیزش و انگیزاننده را از یکدیگر تفکیک کنیم.

انگیزه را به عنوان یک نیرو و انرژی هدفمند تعریف کردیم.

مفهوم اصطلاح انگیزاننده را هم می‌‌توانیم درک کنیم.  انگیزاننده عاملی است که در ما انگیزه ایجاد کرده یا انگیزه‌ی ما را افزایش می‌دهد. 

به عنوان مثال ترس از ابهام در آینده و دغدغه‌ی امنیت، می‌توانند انگیزاننده‌هایی باشند که انگیزه‌ی ما را برای پس‌انداز افزایش دهند.

در این میان، تنها واژه‌ی انگیزش را باید کمی دقیق‌تر مورد توجه قرار دهیم.

انگیزش از جنس فرایند است. بنابراین، وقتی روانشناسان یا مدیران می‌گویند که به انگیزش فکر می‌کنند، منظورشان فرایندی است که انگیزه‌ را در فرد یا تیم ایجاد کرده و افزایش یا کاهش می‌دهد.

بنابراین کسی که به انگیزش فکر می‌کند و می‌خواهد این حوزه را بهتر بفهمد و بیاموزد، دوست دارد در مواجهه با هر رفتار، چه در خود و چه در دیگران، بتواند به پرسش‌های زیر پاسخ دهد:

پرسش‌های کلیدی انگیزش

۱) چرا این رفتار مشخص شروع شد؟

۲) چه شد که ادامه پیدا کرد؟

۳) چه شد که این هدف انتخاب شد و هدف‌های دیگر از اولویت خارج شد؟

۴)‌ چرا هدف در طول زمان تغییر کرد؟

۵)‌ چرا یک رفتار مشخص متوقف شد؟

همان‌طور که می‌بینید، انگیزش فقط به انگیزه داشتن و انگیزه نداشتن نمی‌پردازد.

بلکه می‌خواهد جزئیات شکل‌گیری و تغییر انگیزه را بررسی کند.

سوال‌هایی که در زیر می‌‌بینید، مثال‌هایی از پنج پرسش بالا هستند که ممکن است در ذهن یک مدیر در شرایط نارضایتی کارگران شکل بگیرد:

۱) چرا رفتارهای اعتراضی در کارخانه شروع شد؟ (انگیزه‌ی شروع)

۲) چرا پس از حدود یک هفته اعتراض‌ها هنوز ادامه دارد؟ (انگیزه‌ی ادامه)

۳) چرا به جای اعتراض رسمی، اعتصاب را انتخاب کردند؟ (انگیزه‌ی انتخاب هدف)

۴)‌ قبلاً افزایش حقوق می‌خواستند؛ الان چرا تغییر مدیرعامل را می‌خواهند؟ (انگیزه تغییر هدف)

۵)‌ چه شد که به سر کار خود برگشتند؟ (انگیزه‌ی توقف رفتار)

به سادگی می‌توانید حدس بزنید که ناتوانی در یافتن پاسخ این پرسش‌ها یا پیدا کردن پاسخ نادرست برای آن‌ها می‌تواند سرنوشت شغلی یک مدیر را به کلی دگرگون کند.

محدودیت در دسترسی کامل

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های انگیزه و انگیزش، برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

همچنین با فعال کردن اشتراک ویژه به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های متمم

البته اگر انگیزش و هیجان برایتان جذاب است، شاید بهتر باشد از میان درس‌ها و مطالب مطرح شده، ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  شخصیت شناسی / حمایت اجتماعی / خودشناسی

  تحلیل رفتار متقابل / عزت نفس

  پرورش تسلط کلامی

  استرس / چگونه شاد باشیم / روانشناسی مثبت گرا

تمرین

اگر بخواهید به جای پنج سوالی که در انتهای درس مطرح شد، مثال دیگری (در زندگی شخصی یا محیط کار) مطرح کنید، چه پرسش‌هایی مطرح می‌کنید؟

طرح این پرسش‌ها باعث می‌شود مفهوم و قلمرو انگیزه و انگیزش برای شما شفاف‌تر شود.

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: رضا شادامروز , محسن سعیدی پور , مهشید محمدی , نفیسه فاطمی , مسعود شادمند

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری انگیزش-و-هیجان به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه انگیزش-و-هیجان
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

111 نکته برای تعریف انگیزه چیست؟ پنج سوال اصلی در انگیزش

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    مثالی که به ذهن من می‌رسد، بحث رژیم غذایی سالم (یا نسبتاً سالم) است.

    اگر کسی بخواهد در زمینه‌ی تغذیه فعالیت کند یا به یک مشاور موثر در زمینه‌ی تغذیه و رژیم غذایی تبدیل شود، به نظرم باید به پنج سوال زیر (که تغییریافته‌‌ی پنج سوال درس هستند) فکر کند و بکوشد بهترین و دقیق‌ترین پاسخ‌ها را برای آن‌ها بیابد:

    ۱) چه می‌شود که یک نفر تصمیم می‌گیرد رژیم غذایی خود را به سمت رژیم غذایی سالم‌تر ببرد؟ (چه علت‌هایی می‌تواند وجود داشته باشد؟)

    ۲) رژیم غذایی سالم، چگونه به عنوان یک رفتار در زندگی ادامه پیدا می‌کند؟ (چون می‌دانیم که انگیزه‌های بسیاری می‌توانند جرقه‌ای برای آغاز چنین رفتاری باشند؛ اما ادامه پیدا کردنش مسئله‌ی دیگری است).

    ۳) رژیم غذایی سالم، باعث می‌شود که برخی هدف‌های دیگر از اولویت خارج شوند. مثلاً قبلاً صرفه‌جویی در زمان / هزینه، می‌توانست انگیزه‌ای برای غذاهای کمتر سالم باشد. چگونه و طی چه فرایندی، این صرفه‌جویی در زمان و هزینه جای خود را به صرف زمان و هزینه برای سلامتی می‌دهد؟

    ۴) چگونه ممکن است رفتارهای سلامت‌محور در طول زمان تغییر کنند؟ مثلاً آیا می‌توان حالت‌هایی را تصور کرد که اهمیت رژیم غذایی در ذهن فرد کمرنگ شده و او ترجیح بدهد که با فعالیت فیزیکی بیشتر، ناسالم بودن رژیم غذایی خود را جبران کند؟

    ۵)‌ تلاش برای حفظ رژیم غذایی سالم، چگونه متوقف می‌شود؟ چه عواملی می‌توانند باعث شوند که فرد، پیگیری چنین هدفی را کنار بگذارد یا از اولویت‌هایش خارج کند؟

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .