Menu


مثالی از مفهوم پردازی: لوطی‌گری و درویشی


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۶۶۸۶
پیش نیاز مطالعه درس مثال مفهوم پردازی از دوستان عزیز متممی انتظار نمی‌رود پس از مطالعه‌ی این درس، با دو اصطلاح لوطی‌گری و درویشی آشنا باشند و بتوانند تعریف دقیق آن‌ها را بیان کنند. بلکه صرفاً انتظار می‌رود تصویر دقیق‌تری از مفهوم پردازی در ذهن‌شان ترسیم شود و وقتی در درس‌های متمم، توضیح دادیم که یک واژه یا اصطلاح مبهم است و نیاز به مفهوم پردازی دارد، به خوبی درک کنند که منظورمان چیست.
فشار ذهنی هنگام مطالعه
نیاز به مشارکت شما
کسب و کار
زندگی
نظام شخصیت در ایران - شخصیت شناسی ایرانی

در درس گذشته درباره مفهوم پردازی صحبت کردیم و به بررسی تفاوت کلمه (Word)، مفهوم (Concept) و ساختار مفهومی (Construct) پرداختیم.

درس حاضر صرفاً یک مثال ساده و ابتدایی از مفهوم پردازی است.

آنچه به عنوان مثال انتخاب کرده‌ایم از مقدمه کتاب بررسی تجربی نظام شخصیت در ایران نوشته دکتر مسعود چلبی اقتباس شده است.

این کتاب جامعه شناسی، گزارشی از یک تحقیق علمی دقیق بر روی نظام شخصیت مردم ایران است که با تکیه بر مطالعه بیش از دوهزار ایرانی بالای هفده سال از پنج شهر اصلی ایران، تنظیم و استخراج شده است.

موضوع اصلی کتاب بیرون از حوزه‌ی تخصصی ما در متمم است؛ اما تحلیلی که از دو اصطلاح لوطی‌گری و درویشی در مرور تحقیقات این کتاب ارائه شده، می‌تواند به درک بهتر مفهوم پردازی و اهمیت آن کمک کند.

لوطی‌گری و درویشی: مولفه‌هایی از منش ایرانی

مسعود چلبی، گزارش خود را با مروری بر تحقیقات تجربی گذشته درباره منش ایرانی آغاز می‌کند.

او به لوطی گری و درویشی به عنوان  مولفه‌های شخصیتی قابل سنجش در فرهنگ ایرانی اشاره می‌کند.

بسیاری از ما واژه‌های لوطی‌گری و درویشی را شنیده‌ایم و شاید آن‌ها را به کار هم برده باشیم.

اما اگر بخواهیم آن‌ها را به عنوان مولفه‌های شخصیتی تعریف و اندازه‌گیری کنیم، لازم است آن‌ها را به شکل دقیق‌تری مفهوم پردازی کنیم.

با مرور نکات زیر که توسط دکتر چلبی مطرح شده، می‌بینیم که لوطی‌گری و درویشی در ادبیات وی،دو ساختار مفهومی (Construct) هستند:

  لوطی‌گری را می‌توان با رفتار برون‌گرایانه آن شناخت؛ در مقابل، درویشی چیزی از جنس درون‌گرایی در خود دارد.

  لوطی‌گری را می‌توان با هیجانات شدید و ابراز آنها شناخت. اما درویشی، با آرامش و متانت شناخته می‌شود.

  لوطی‌گری، در ذات خود تعارفات تحت اللفظی دارد و این تعارفات بخشی از سنت آن است. در حالی که درویشی فروتنی و پرهیز از تعارفات را در خود دارد.

  لوطی‌گری، ولخرجی و بخشندگی را بخشی از هویت خود می‌داند. اما دغدغه‌ی درویشی، دوری از مادیات و صرف نظر از آن است.

  لوطی، خود را به رسمیت می‌شناسد و از خودگذشتگی می‌کند. اما درویش، به انکار خویشتن می‌پردازد.

البته موارد بالا تنها بخشی از مقایسه‌هایی هستند که توسط آقای مسعود چلبی گزارش شده‌اند.

حالا یک بار دیگر به لوطی‌گری و درویشی فکر کنید.

احتمالاً این واژه‌ها اکنون معنایی فراتر از چند دقیقه‌ قبل برای شما دارند.

آنها به یک ساختار مفهومی تبدیل شده‌اند که صفات دیگری را در خود پنهان دارند.

البته ممکن است با خود بگویید که ما برای توصیف و تعریفِ لو‌طی‌گری و درویشی به سراغ واژه‌ها و مفاهیم دیگری رفته‌ایم که خود آن‌ها هم نیاز به مفهوم پردازی دارند.

این حرف‌تان درست است. اما حتماً به خاطر دارید که در درس گذشته‌ هم گفتیم:

مفهوم پردازی قرار نیست ما را به ساده‌ترین مفاهیم برساند. بلکه صرفاً قرار است واژه‌ها و مفاهیم پیش روی ما را یک گام ساده‌تر کند.

ما اکنون به جای مطالعه لوطی‌گری و درویشی، باید هیجانات شدید و ابراز هیجان، آرامش و متانت، فروتنی، ولخرجی، دوری از مادیات و مواردی مانند این‌ها را بسنجیم و اندازه‌گیری کنیم.

برای این‌کار هم احتمالاً نیازمند طراحی ابزارهای سنجش و استفاده از پرسشنامه های مختلف هستیم.

مسعود چلبی در ادامه کتاب خود به مطالعه شخصیت انسان و در پی آن، تحلیل ساختار شخصیت یک جامعه انسانی می‌پردازد.

می‌توانید حدس بزنید که مفهوم پردازی برای تحلیل ساختار شخصیت ایرانی، حجمی در حد یک کتاب دارد و فراتر از آن است که در اینجا نقل شود.

لازم به تأکید است که منظور ما از اشاره به این کتاب و تحقیق مطرح شده در آن، ارائه گزارشی از ساختار شخصیت ایرانی یا معرفی و مرور منش‌های لوطی‌گری و درویشی نیست.

چرا که چنین مطالعه‌ای، تخصص مرتبط و پیش زمینه علمی خود را می‌طلبد.

این گزارش صرفاً تاکیدی بر اهمیت مفهوم پردازی و تکرار نکته‌ای است که در درس گذشته مطرح کردیم:

اگر در حوزه‌های علوم انسانی فعالیت می‌کنید و قصد دارید به تحلیل و اظهار‌نظر و بررسی وضعیت سیستم‌ها و تحلیل آن‌ها بپردازید، لازم است کلمات و اصطلاحات کلیدی خود را مفهوم پردازی کنید.

در غیر این صورت بسیار محتمل است که حرف‌های شما، به مقاله یا متنی با ساختار زیبا، اما بدون محتوا و دستاورد ارزشمند منتهی شود.

پیشنهاد عضویت در متمم

شما با عضویت ویژه در متمم، می‌توانید به درس‌ها و آموزش‌های بسیاری از جمله موضوعات زیر دسترسی کامل داشته باشید:

  فهرست درس‌های متمم

موضوعات زیر، برخی از درس‌هایی هستند که در متمم آموزش داده می‌شوند:

  دوره MBA (یادگیری منظم درس‌ها)

  فنون مذاکره | مهارت ارتباطی

  تصمیم گیری | تفکر سیستمی

  توسعه فردی | مهارت یادگیری

  مدیریت بازاریابی | دیجیتال مارکتینگ

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: علیرضا محمدی , محمدجواد نخبه , مهدی , محمد میلادی , آرین

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدلهای ذهنی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مدلهای ذهنی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

42 نکته برای مثالی از مفهوم پردازی: لوطی‌گری و درویشی

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمد رضا مکرم

    - براساس یکی از اسطوره‌‌های یونانی " پروکروستس " پسر پوسئیدون در کنار جاده الئوسیس به آتن مسافرخانه‌ای داشت. او مسافران را به خانه خود دعوت میکرد و سپس به تختی می‌بست اگر قد آنها کوتاه‌تر از تخت بود ، آنقدر آن بیچاره را می‌کشید تا اندازه تخت شود و اگر بلندتر از تخت بود دست و پایشان را می‌برید تا اندازه تخت شوند ، به نظر میرسد ما هم هر کدام یکی یدونه از این تختخوابها را در ذهن خودمون داریم و با مواجه شدن با هر رویداد و یا باوری اول آنرا "روی تختخواب پروکروستس خود میخوابانیم"

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .