Menu


چند نکته در مورد مهارت گوش دادن فعال و موثر


گوش دادن فعال - گوش دادن موثر

یکی از سخت‌ترین کارها در یادگیری یک مهارت، مطالعه و تمرین در مهارتی است که قبلاً بارها در مورد آن شنیده‌ایم و درباره‌اش بحث شده است.

یکی از بهترین نمونه‌ها در این زمینه، گوش دادن فعال (Active Listening) است که گاهی هم تحت عنوان گوش دادن موثر (Effective Listening) از آن یاد می‌شود (اگر چه این دو اصطلاح، تفاوت‌هایی جزئی هم با هم دارند).

هر کس در ساده‌ترین کارگاه یا دوره آموزشی مهارت ارتباطی یا مهارت ارائه شرکت کند، حتماً نکات متعددی را در زمینه‌ی گوش دادن شنیده است.

مثلاً احتمالاً برای او در مورد تفاوت شنیدن (Hearing) و گوش دادن (Listening) صحبت کرده‌اند و توضیح داده‌اند که  شنیدن، یک بحث کاملاً‌ فیزیولوژیک است  و صرفاً به معنای فعال شدن سنسورهای شنوایی ما در اثر امواج صوتی است. سپس توضیح داده‌اند که  گوش دادن یک مهارت شناختی (Cognitive) است و عملاً یک فعالیت ذهنی و تحلیلی محسوب می‌شود. 

تفاوت گوش دادن و شنیدن

حتماً این را هم توضیح داده‌اند که حرف‌های زیادی را می‌شنویم. اما به حرف‌های کمی گوش می‌دهیم.

شاید هم توصیه کرده باشند که وقتی طرف مقابل صحبت می‌کند، ارتباط چشمی را حفظ کنید و گاهی هم به نشانه‌ی تایید، سر خود را تکان دهید.

برای متمم ساده نیست که در مورد موضوعی که همه‌ی ما کم و بیش اطلاعات و شنیده‌هایی در مورش داریم صحبت کند. از سوی دیگر، بحث گوش دادن فعال یا گوش دادن موثر چنان مهم است که نمی‌توانیم به هیچ بهانه‌ای، آن را از سرفصل‌های درس مهارت ارتباطی حذف کنیم.

امیدواریم فهرست زیر و مهم‌تر از آن انجام تمرین انتهایی درس، کمک کند که وقتی که برای مطالعه (و شاید مرور) این نکات صرف می‌کنید، مولد و نتیجه‌بخش بوده و در بهبود مهارت و هنر گوش دادن فعال شما اثربخش باشد.

تمرکز داشتن و توجه به گفتگو

ما به صورت مفصل و مستقل در فایل‌های صوتی مدیریت توجه در مورد توجه یا Attention صحبت کرده‌ایم:

تمرکز به این معنا که تمام ذهن و انرژی خود را برای دریافت و درک پیام‌های کلامی و غیرکلامی طرف مقابل صرف کنیم.

گوش دادن موثر یا گوش دادن فعال - Active Listening

در واقع، بسیاری از توصیه‌های دیگری هم که در مورد گوش دادن موثر مطرح می‌شوند، به نوعی به مدیریت توجه و افزایش تمرکز کمک می‌کنند.

هنگام گوش کردن برای پاسخ دادن آماده نشوید

preparation

شاید این توصیه را بتوان یکی از مهم‌ترین توصیه‌های مربوط به گوش دادن موثر دانست.

ما معمولاً احساس می‌کنیم که در گفتگو یا مذاکره یا هر نوع ارتباط با دیگران، اگر بعد از صحبت آنها سکوت کنیم و کمی فکر کنیم و سپس پاسخ دهیم، فردی ضعیف یا مذاکره‌کننده‌ای ضعیف یا دوستی غیرهمراه محسوب می‌شویم.

در حالی که اتفاقاً چنین نیست:

  • وقتی بعد از صحبت طرف مقابل کمی سکوت می‌کنیم و سپس حرف می‌زنیم، او احساس می‌کند که حرف ارزشمندتری زده و حرفش برای ما هم مهم‌ بوده و ما هم روی حرف او فکر کرده‌ایم.
  • همچنین، پس از پایان گفتگو، کسی به خاطر نمی‌‌آورد که ما بعد از حرف‌های او، چقدر سکوت کرده‌ایم و سپس پاسخ داده‌ایم. تنها پاسخ‌های ماست که در ذهن مخاطب باقی می‌ماند.

با توجه به این توضیحات:

لازم نیست که نگران پاسخ دادن باشیم و از فرصتی که طرف مقابل حرف می‌زند و ما سکوت کرده‌ایم، برای فکر کردن به پاسخ استفاده کنیم.

این فرصت را به شنیدن اختصاص دهید و اگر لازم بود برای پاسخ دادن فکر کنید، این کار را به زمانی که جملات و حرف‌های طرف مقابل به پایان رسیده است، موکول کنید.

سوال پرسیدن، بخش مهمی از مهارت گوش دادن است

بخشی از مهارت گوش دادن فعالانه، وابسته به مهارت سوال پرسیدن شما است.

معمولاً با هر چند کلمه سوالی که می‌پرسید، اگر دقیق و هوشمندانه بپرسید، می‌توانید چند ده یا چند صد کلمه بشنوید.

سوال پرسیدن، هم این اطمینان را به طرف مقابل می‌دهد که به حرف‌هایش گوش می‌دهید و هم باعث می‌شود خودتان دقت و تمرکز بیشتری داشته باشید.

ضمناً فراموش نکنید که وقتی را که طرف مقابل صرف پاسخ دادن به پرسش شما می‌کند، عملاً در خدمت شماست.

بنابراین،‌ هرگز به فرصتی که در اختیار دیگران قرار می‌دهید تا به سوالات شما پاسخ دهند، حس بد نداشته باشید.

به علت مهم بودن این بحث، ما انواع سوالهای مورد استفاده در گفتگو را در درس مدیریت تعارض به صورت مستقل و با جزئیات بیشتر مورد توجه قرار داده‌ایم

یادداشت برداری

گوش دادن در جلسات کاری و در کلاس و سمینار، به کمک یادداشت برداری می‌تواند اثربخش‌تر هم باشد.

به همین علت، معمولاً یادداشت برداری را به عنوان یکی از تکنیک های گوش دادن فعال مطرح می‌کنند.

ما در یکی از درس‌های #گزارش نویسی، به بحث یادداشت برداری پرداخته‌ایم و لازم نیست در اینجا بیشتر در این زمینه صحبت کنیم.

تنها دو نکته‌ی واضح و البته مهم وجود دارد که خوب است به آنها توجه داشته باشیم:

  • یادداشت برداری، یک نقطه‌ی بهینه دارد. گاهی اوقات، یادداشت برداری شبیه دیکته نویسی می‌شود و ما حتی یک لحظه هم به طرف مقابل نگاه نمی‌کنیم. این وضعیت، شکل دیگری از بی‌توجهی است و می‌تواند کیفیت جلسه و گفتگو را کاهش دهد.
  • نکته‌ی دیگر اینکه یادداشت برداری همیشه برای به خاطر سپردن نیست. گاهی برای این است که به طرف مقابل نشان بدهیم به حرف‌هایش اهمیت می‌دهیم. به همین علت، شاید لازم باشد در جلسات مذاکره تجاری، حتی در صورتی که معتقدید حرف‌ها و خواسته‌های طرف مقابل در ذهن‌تان باقی می‌ماند، آنها را یادداشت کنید تا احساس بهتری در ذهن او ایجاد شود.

تفسیر بر محور خود به علت عزت نفس پایین

اگر نقشه راه افزایش عزت نفس و درس‌های مربوط به آن را مرور کرده باشید، احتمالاً تشخیص رابطه‌ی بین عزت نفس و گوش دادن موثر برایتان چندان دشوار نیست.

اما چند مثال می‌تواند به درک بهتر این رابطه کمک کند:

محدودیت در دسترسی کامل به این مطلب

نمایش کامل این مطلب برای کاربران آزاد متمم انجام می‌شود.

ثبت نام به عنوان کاربر آزاد متمم، سریع و رایگان است و کافی است برای خودتان نام کاربری و رمز عبور تعریف کنید.

شما با ثبت نام به عنوان کاربر آزاد، به درس‌های مختلفی (از جمله: استعدادیابی، سبک زندگی، هوش کلامی، افعال پرکاربرد انگلیسی، مهارتهای ارتباطی و پاراگراف فارسی) دسترسی پیدا خواهید کرد.

تمرین خوب گوش دادن |‌مرور زمان‌هایی که خوب گوش نمی‌دهید

فرض کنید شما به صد میلیون تومان وام نیاز دارید و اکنون، رییس شعبه‌ی یک بانک، در حال تشریح شرایط اعطای وام برای شماست.

احتمالاً با حضور قلب و با روح و جان، دل به صدای دل‌انگیز او خواهید سپرد و کاملاً به شکل فعال و موثر، به حرف‌هایش گوش خواهید کرد.

 این مثال از آن جهت مهم است که به خاطر داشته باشیم، مهارت گوش دادن فعال و موثر زمانی اهمیت پیدا می‌کند که شما به هر علت، انگیزه‌ی کافی برای گوش دادن ندارید یا طرف مقابل، گوینده و سخن‌ور خوبی نیست. در غیر این صورت، چنین بحث‌هایی مورد نیاز نخواهد بود.

با توجه به این توضیحات، خوشحال می‌شویم اگر پاسخ یک یا چند سوال زیر را برای دوستان خود بنویسید:

 وقتی طرف مقابل من در حال صحبت، ………………… می‌کند، معمولاً دیگر نمی‌توانم به حرف‌هایش گوش بدهم.

 وقتی نمی‌توانم حرف خودم را مطرح کنم و فقط طرف مقابل حرف می‌زند، عصبی می‌شوم و برای مدیریت این شرایط …………………………………..

 وقتی شک می‌کنم که منظور طرف مقابل از اشاراتش، خودم هستم یا نه، معمولاً‌ ……………………………………………………

 بیشترین حالت خشمگین شدن من در گوش دادن به حرف دیگران زمانی به وجود می‌آید که ……………………………………………….

 وقتی یک نفر صحبت می‌کند و من شنونده هستم، بیشترین قسمت وقتم به …………………………… می‌گذرد.

 در صحبت‌های طرف مقابل، هیچ چیز به اندازه‌ی …………………………… حواسم را پرت نمی‌کند. برای حل این مشکل هم، …………………………………

 وقتی کسی با سرعت خیلی آهسته (یا خیلی تند) صحبت می‌کند، ………………………………………………..

تمرین

به یکی از دوستان خود که او را شنونده‌ی خوبی برای حرف‌هایتان می‌دانید فکر کنید.

کدام عادت (یا عادت‌های) رفتاری او، این حس را در شما القا می‌کند؟

به یکی از آشنایان خود که او را در هنر شنیدن ضعیف می‌دانید فکر کنید.

در مورد او چه عادت‌هایی را به خاطر می‌آورید؟

بعد از خواندن این درس چه کار کنم؟
  می‌توانید بدون انجام دادن تمرین این درس، مستقیماً به سراغ درس‌ِ بعدی (خود افشایی مدیریت شده) بروید.

  می‌توانید مطلبی را که با عنوان دوستانی که به حرف‌تان گوش نمی‌دهند را بخوانید و با برخی از موانع گوش دادن فعال آشنا شوید (در ادامه‌ی آن درس، با گوش دادن تهاجمی، دفاعی و ماشینی هم آشنا خواهید شد).

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: میترا , شهریاری , سلیمان ارجنه , فرشته غیاثی , میلاد شیردل

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مهارتهای ارتباطی و زبان زندگی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مهارتهای ارتباطی و زبان زندگی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

447 نکته برای چند نکته در مورد مهارت گوش دادن فعال و موثر

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : مهسا خ

    -وقتی طرف مقابل من در حال صحبت، به حاشیه می رود یا مقدمه چینی بسیار زیاد می‌کند، معمولاً دیگر نمی‌توانم به حرف‌هایش گوش بدهم.
      -وقتی نمی‌توانم حرف خودم را مطرح کنم و فقط طرف مقابل حرف می‌زند، عصبی می‌شوم و برای مدیریت این شرایط معمولا سکوت  مطلق می کنم و منتظر میمانم تا صحبت هایش به طور کامل تمام شود و خودش هم سکوت کند، بعد در شروع صحبت ازش میخوام که تا اتمام حرف هایم حرفی نزند.
      -وقتی شک می‌کنم که منظور طرف مقابل از اشاراتش، خودم هستم یا نه، معمولاً‌ صراحتا ازش میپرسم که منظورت از بیان این حرف ها من هستم؟ و ازش میخوام صریح حرفش را بزند نه در لفافه.
    -بیشترین حالت خشمگین شدن من در گوش دادن به حرف دیگران زمانی به وجود می‌آید که حرف های غیر منطقی و بی ربط می زنند یا آمار و اعداد بی اساس را به عنوان شاهدی برای حرفشان می آورند یا در نقل مطلب از کسی یا کتابی و ... آن را به صورت تحریف شده عنوان می کنند.
      -وقتی یک نفر صحبت می‌کند و من شنونده هستم، بیشترین قسمت وقتم به تحلیل حرف هایش می‌گذرد.
     - در صحبت‌های طرف مقابل، هیچ چیز به اندازه‌ی  این که ارتباط چشمی اش را با من قطع کند یا حواسش مدام به ساعت یا گوشی اش باشد حواسم را پرت نمی‌کند. برای حل این مشکل هم، سعی میکنم با چند جمله کوتاه او را متوجه این مساله کنم.
     -وقتی کسی با سرعت خیلی آهسته (یا خیلی تند) صحبت می‌کند، متاسفانه چون سرعت صحبت کردن خودم خیلی زیاد است بنابراین در برابر کسی که با سرعت آهسته صحبت می کند معمولا زودتر جملاتش را کامل میکنم یا سعی میکنم زودتر اون مطلبی رو که قصد عنوان کردنش دارد را حدس بزنم و بیان کنم.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .