Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


مراقبت از باتری گوشی موبایل و لپ تاپ | راه‌های افزایش عمر باتری لپ تاپ و وسایل دیگر


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۳۴۰۹۴۷

«موبایل را شب به شارژ نزن. تا صبح به باتری فشار می‌آید.»

«شارژر تقلبی نخر. موبایل را خراب می‌کند.»

«موبایلت را کامل شارژ نکن. عمر باتری‌اش کم می‌شود.»

«وقتی لپ‌تاپ شارژ شد، آداپتور را از برق جدا کند تا باتری لپ تاپ آسیب نبیند.»

«موبایل را در جیبت نگذار. گرم می‌شود. باتری اذیت می‌شود.»

«برای افزایش عمر باتری موبایل و لپ تاپ، اجازه نده شارژ آن‌ها به صفر برسد.»

«شارژ سریع برای عمر باتری خوب نیست. از آداپتور فست شارژ استفاده نکن.»

«اگر سلامت باتری برایت مهم است، وقتی با لپ تاپ کار می‌کنی و لپ تاپ به برق وصل است، باتری را از لپ تاپ جدا کن.»

«عمر باتری گوشی به هر حال کم می‌شود. چه با آن خوب رفتار کنی و چه بد.»

به این گزاره‌ها می‌توانید ده‌ها مورد دیگر هم اضافه کنید. در این درس می‌خواهیم دربارهٔ درستی و نادرستی توصیه‌هایی که دربارهٔ باتری موبایل و لپ‌تاپ مطرح می‌شوند صحبت کنیم و ببینیم کدام‌یک از آن‌ها درست و قابل‌اعتنا هستند.

طول عمر باتری

زندگی ما با باتری گره خورده است. بسیاری از وسایل و ابزارهایمان برقی و الکترونیکی هستند و برای کارکرد خود به انرژی الکتریکی نیاز دارند. برخی از این ابزارها، چندان مهم و کلیدی نیستند و طبیعتاً باتری‌شان هم اهمیت زیادی ندارد. مثلاً خالی شدن باتری ساعت یا فرسوده شدن باتری اسباب‌بازی اتفاق چندان بزرگی نیست و هزینه‌ای جدی ایجاد نمی‌کند. اما حداقل دو ابزار را می‌توان نام برد که از پایه‌های ضروری زندگی‌اند و مشکل در عملکردشان می‌تواند دردسرساز و هزینه‌آفرین باشد: موبایل و لپ‌تاپ.

کاهش عمر باتری موبایل و لپ‌تاپ می‌تواند بسیار آزاردهنده باشد. مدام باید در پی برق و شارژر باشیم یا یک پاوربانک را – که گاه از خود موبایل سنگین‌تر است – با خود حمل کنیم. تعویض باتری هم، به فرض این که بتوانیم نمونهٔ اصلی آن را بیابیم، پرهزینه است. همهٔ این‌ها باعث می‌شود باتری به یک قطعهٔ استراتژیک تبدیل شود و همهٔ ما دغدغهٔ طول عمر باتری را داشته باشیم.

اما مشکل این‌جاست که اختلاف‌نظر در زمینهٔ باتری بسیار زیاد است. سایت‌های شناخته‌شده و معتبر هم، به وجود نظرات مختلف اشاره کرده و خود نیز گاه احکام متفاوتی صادر می‌کنند (+/+/+/+).

در این درس کوشیده‌ایم با تطبیق توصیه‌های رایج در وب با کتاب‌ها و منابع معتبر، ببینیم که کدام‌‌یک از توصیه‌های مربوط به مراقبت از باتری درست هستند و کدام‌یک را نباید جدی بگیریم.

افزایش عمر باتری گوشی

آنچه در ادامه می‌خوانیم:

منظور از باتری لیتیوم یون چیست؟

باتری‌ها را می‌‌توان به دو دسته تقسیم کرد:

  • باتری‌های یک‌بار مصرف (اصطلاح علمی: Primary Batteries)
  • باتری‌های قابل شارژ (اصطلاح علمی: Secondary Batteries).

باتری لیتیوم یون از جمله متداول‌ترین باتری‌های قابل شارژ هستند. اگر چه کار تحقیق و توسعه در زمینهٔ طراحی و تولید این باتری‌ها از سال‌های ۱۹۶۰ آغاز شد، اما در نهایت این شرکت سونی ژاپن بود که در دههٔ نود میلادی، عرضهٔ گستردهٔ تجاری باتری‌های شارژی لیتیوم یون را آغاز کرد و موج تازه‌ای از توسعهٔ صنعت برق و الکترونیک در جهان شکل گرفت (+).

افزایش طول عمر باتری

در این باتری‌ها، همان‌طور که از نام‌شان پیداست، جریان الکتریکی با استفاده از جابه‌جایی یون‌های لیتیون به وجود می‌آید. این نوع باتری‌ها در گوشی‌های موبایل، لپ‌تاپ‌ها، تبلت‌ها، ساعت‌های هوشمند، دستبندهای سلامتی، دوربین‌ها و بسیاری از وسایل الکتریکی و الکترونیکی می‌بینید.

البته کاربرد باتری‌های لیتیوم یون به مقیاس کوچک و مصارف خانگی محدود نیست. این باتری‌ها در صنعت دریایی و نیز صنایع هوا و فضا از جمله پهپادها هم به کار می‌روند. هم‌چنین خودروهای برقی تسلا هم با باتری لیتیوم یون کار می‌کنند (اخیراً از لیتیوم یون فسفات استفاده می‌کنند که نوع جدید‌تری از باتری است؛ اما باز هم از همین خانواده است). با توجه به این حجم گستردهٔ کاربرد در صنایع مختلف، برآورد می‌شود تقاضا برای باتری‌های لیتیوم یون طی دهه‌ای که در آن قرار داریم (از ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰) یازده برابر افزایش پیدا کند (+).

اگر باتری موبایل‌تان را دیده باشید، احتمالاً علامت لیتیون یون (Li-ion) روی آن هم به چشم‌تان خورده است:

مراقبت از باتری گوشی

در مقابل باتری‌های شارژی، باتری‌های یک‌بارمصرف قرار می‌گیرند که شاید بتوان گفت باتری‌های آلکالاین (قلیایی) از متداول‌ترین و شناخته‌شده‌ترین آن‌ها هستند. معمولاً روی این باتری‌ها و بسته‌بندی‌هایشان، کلمهٔ Alkaline را می‌بینید:

باتری غیرشارژی

البته باید دوباره تأکید کنیم که نه باتری‌های شارژی به باتری لیتیوم یون محدود هستند و نه همهٔ باتری‌های یک‌بار‌مصرف از نوع آلکالاین هستند. اما این دو نوع باتری بسیار رایج‌اند. چون بیشتر موبایل‌ها و لپ‌تاپ‌ها از باتری‌های لیتیوم یون (یا باتری‌های هم‌خانوادهٔ آن‌ها) استفاده می‌کنند، عملاً سوالِ «چگونه عمر باتری موبایل یا لپ‌تاپ خود را افزایش دهیم؟» به این سوال تبدیل می‌شود: «برای سلامتی باتری لیتیوم یون و افزایش طول عمر و حفظ عملکرد آن چه کارهایی باید انجام دهیم؟»

در بقیهٔ این درس، هر جا از اصطلاح باتری استفاده می‌کنیم، منظورمان باتری لیتیوم یون خواهد بود؛ مگر این که صریحاً به خلاف این اشاره شود.

عمر باتری گوشی و لپ تاپ

پیش از این که هر گونه موضوعی را دربارهٔ استفادهٔ بهینه از باتری و روش‌های افزایش عمر باتری مطرح کنیم، ابتدا باید بگوییم که منظورمان از عمر باتری چیست و آن را چگونه می‌سنجند.

حتماً دقت کرده‌اید که باتری‌ها معمولاً کامل از کار نمی‌افتند. حتی وقتی می‌گوییم عمر یک باتری به پایان رسیده و دیگر کار نمی‌‌کند، ظرفیت باتری صفر نمی‌شود و هنوز هم برای مدت کوتاهی شارژ نگه می‌دارد. بنابراین وقتی از «عمر باتری» حرف می‌زنیم، باید مشخص کنیم که چه وضعیتی را به عنوان مرگ باتری در نظر می‌گیریم.

دسترسی کامل به این مطلب برای اعضای ویژهٔ متمم امکان‌پذیر است.

با توجه به این که معمولاً موبایل‌ها و لپ‌تاپ‌های ما در حد ده سال عمر نمی‌کنند، لازم نیست نگران این فرسودگی تدریجی باشیم. آن چیزی که عمر باتری‌های ما را کوتاه می‌کند، بیش از این که گذر زمان باشد، تعداد دفعات شارژ و دشارژ (تخلیه) است. همان چیزی که معمولاً به عنوان سیکل شارژ می‌شناسند. در منابع علمی، متوسط عمر باتری‌های لیتیوم یون را حدود ۱۰۰۰ سیکل در نظر می‌گیرند (+). اما اپل در سایت خود، متوسط عمر باتری آیفون را حدود ۵۰۰ سیکل اعلام کرده است (+). می‌شود حدس زد که این شرکت، ترجیح داده حد بسیار پایین‌تری را اعلام کند تا راه برای ادعای خسارت مشتریان، باز نشود. چون همیشه مشتریان دردسرسازی وجود دارند که این ادعاها را بررسی کرده و به شکلی نقض کنند تا بتوانند از شرکت‌ها خسارت بگیرند.

عمر باتری چند سیکل است؟

البته در این‌جا معنی سیکل این نیست که حتماً‌ باتری به شکل پیوسته از ۱۰۰٪ تا ۰٪ شارژ شود. بلکه مجموعه تخلیهٔ ۱۰۰٪ را یک سیکل در نظر می‌گیرند. مثلاً اگر یک بار باتری را از ۳۰٪ به ۸۰٪ برسانید و بعد اجازه دهید تا ۲۰٪ تخلیه شود، فعلاً ۶۰٪ تخلیه انجام شده است (۲۰٪-۸۰٪). حالا اگر دوباره باتری را تا ۹۰٪ شارژ کنید و این بار به ۵۰٪ برسد، حدود ۴۰٪ دیگر هم باتری را تخلیه کرده‌اید (۵۰٪-۹۰٪). بنابراین در مجموع باتری را ۱۰۰٪ تخلیه کرده‌اید (یک بار ۶۰٪ و یک بار ۴۰٪) و می‌شود گفت یک سیکل از عمر باتری را مصرف کرده‌اید‌ (+).

مهم‌ترین عاملی که می‌تواند عمر باتری را کاهش دهد چیست؟

«دمای نامتعارف.»

قطعاً دمای نامتعارف یکی از مهم‌ترین عواملی است که سلامت باتری شما را کاهش می‌دهد. اگر باتری در دمای بسیار پایین (در حد زیر صفر) قرار بگیرد، مقاومت داخلی آن افزایش پیدا می‌کند و ضمن تأثیر منفی بر عملکرد، عمر آن هم کاهش می‌یابد.

از سوی دیگر، اگر باتری بیش از حد گرم شود، ظرفیت آن به شکل محسوسی کاهش پیدا می‌کند. یکی از علت‌های این پدیده، شکل‌گیری واکنش‌های شیمیایی ناخواسته در باتری است. اما گرما به روش‌های دیگر هم به باتری آسیب می‌زند. اگر به این بحث علاقه‌مند باشید، می‌توانید به کتاب‌ها و مقالاتی که بحث «پیر شدن باتری» یا «Battery Aging Mechanisms» را بررسی کرده‌اند بخوانید (مثلاً فصل نهم این کتاب).

با توجه به این که ما معمولاً لپ‌تاپ و موبایل خود را در یخچال و فریزر نمی‌گذاریم و خودمان هم مدت طولانی در دماهای پایین نمی‌مانیم و کار نمی‌کنیم، گرم شدن باتری در مقایسه با سرد شدن آن، تهدید جدی‌تری محسوب می‌شود. بنابراین سعی کنید:

  • موبایل و لپ‌تاپ خود را – خصوصاً‌ هنگام شارژ – روی سطوحی که رسانای بهتری هستند قرار دهید.
  • موبایل را شب‌ها – هنگامی که در حال شارژ شدن است – زیر بالش خود قرار ندهید.
  • جایی بهتر از جیب شلوارتان برای موبایل‌تان پیدا کنید (خصوصاً در فصل گرما).
  • هم‌زمان با کارهای سنگین (مثلاً بازی کردن با لپ‌تاپ یا موبایل که جریان زیادی از باتری می‌کشد) باتری را شارژ نکنید.

و خلاصه به هر شیوهٔ ممکن، بکوشید دمای باتری بیش از حد بالا نرود.

آیا شارژ کردن باتری تا سقف ۱۰۰٪ بد است؟

دسترسی کامل به این مطلب برای اعضای ویژهٔ متمم امکان‌پذیر است.

آیا خالی شدن کامل باتری خوب است؟

در این مورد هم تقریباً تمام منابع، اتفاق نظر دارند: بهتر است باتری به شکل کامل خالی نشود. این که چه عددی را به عنوان کف شارژ در نظر بگیرید، تا حدی سلیقه‌ای است. اما بیشتر وب‌سایت‌ها و منابع، عددی در حدود ۲۰٪ را پیشنهاد می‌کنند.

بنابراین می‌شود گفت حالت ایده‌آل این است که شارژ باتری را بین ۲۰٪ تا ۸۰٪ نگه دارید.

کنار گذاشتن باتری به مدت طولانی

حتماً دقت کرده‌اید که وقتی موبایل یا لپ‌تاپ می‌خرید، معمولاً باتری خالی نیست و اندکی شارژ دارد. در حدی که می‌توان وسیله را تست کرد. اما هیچ‌وقت هم هنگام خرید موبایل و لپ‌تاپ، ندیده‌ایم که آن‌ها تا ۸۰٪ یا ۹۰٪ یا ۱۰۰٪ شارژ شده باشند.

علت این است که باتری‌های لیتیوم یون برای کنار گذاشته شدن طی مدت طولانی،‌ بهتر است شارژ یا دشارژ کامل نباشند. بهترین حالت از نظر سلامت باتری این است که باتری در یک وضعیت میانه (مثلاً بین ۲۰ تا ۵۰ درصد) شارژ شده باشد.

بنابراین این بار که پاوربانک خریدید، اگر حس کردید که فعلاً تا مدتی از آن استفاده نخواهید کرد، هیجان‌زده تا آن را تا ۱۰۰٪ شارژ نکنید. ترجیحاً صبر کنید قبل از سفر یا کمپ رفتن یا به هر حال قبل از استفادهٔ واقعی و جدی، آن را شارژ کنید. این نکته را وقتی می‌خواهید لپ‌تاپ یا موبایل را برای مدت طولانی کنار بگذارید هم رعایت کنید.

آیا ایراد دارد که موبایل (یا لپ‌تاپ) دائماً به برق وصل باشند؟

برخی تصور می‌کنند که اگر موبایل یا لپ‌تاپ دائماً به شارژ باشد، ممکن است باتری بیش از حد شارژ شود و حتی از نظر ایمنی مشکلی ایجاد شود (مثلاً باتری منفجر شود). تقریباً تمام وسایل الکترونیکی که در سال‌های اخیر تولید شده‌اند، سیستم‌های ایمنی و مدارهای قطع‌کننده دارند و به محض این که باتری کاملاً شارژ شود، مدار شارژ را قطع می‌کنند. بنابراین چنین مشکلی وجود ندارد.

اما این به آن معنا نیست که وصل نگه داشتن دائمی موبایل و لپ‌تاپ به شارژر، هیچ مشکلی ندارد. وقتی باتری‌ها را به شارژر وصل کرده و به حال خود رها می‌کنید، باتری به حداکثر شارژ تعیین‌شده (مثلاً ۱۰۰ درصد) می‌رسد. سپس شارژر عملیات شارژ‌ را قطع می‌کند. موبایل یا لپ‌تاپ، از باتری استفاده می‌کنند و شارژ باتری کاهش پیدا می‌کند. بسته به تنظیمات و طراحی سخت‌افزاری، کمی که شارژ پایین آمد (مثلاً به ۹۹٪ یا ۹۸٪ رسید) دوباره شارژر فعال می‌شود. باز شارژ باتری به سقف می‌رسد و شارژر قطع می‌شود و این اتفاق مدام تکرار می‌شود. به این شکل از شارژ شدن باتری (جریان برق ورودی به باتری تقریباً مساوی با جریان برق مصرفی باتری) شارژ قطره‌ای یا Trickle Charging می‌گویند.

شارژ قطره‌ای نابود‌کنندهٔ باتری نیست. اما به هر حال، به خاطر این که دمای باتری را بالا نگه می‌دارد، عمر باتری را اندکی کاهش می‌دهد. اگر قرار است باتری لیتیوم یون به شکل قطره‌ای شارژ شود، بهتر است این کار روی ۹۸٪ یا ۹۹٪ نباشد و حول و حوش ۵۰٪ این اتفاق بیفتد. به عبارت دیگر، آسیبِ ناشی از شارژ قطره‌ای در سطح ۵۰٪، حداقل ممکن است. به همین علت، برخی شرکت‌ها مانند مایکروسافت، حالت کیوسک خود را روی ۵۰٪ تنظیم می‌کنند (نوسان باتری یک یا دو درصد بالاتر و پایین‌تر از پنجاه باقی می‌ماند).

به عنوان یک جمع‌بندی می‌توان گفت:

  • سعی کنید باتری شما به شارژر متصل نماند.
  • اگر مجبور شدید باتری را متصل به شارژر نگه دارید، ببینید آیا نرم‌افزار و سخت‌افزارتان این امکان را می‌دهد که شارژ را به عددی زیر ۱۰۰٪ محدود کنید؟
  • اگر می‌خواهید شب تا صبح موبایل را به شارژر وصل کنید، ترجیحاً‌ از فست‌شارژ استفاده نکنید تا شارژ شدن مدت بیشتری طول بکشد و زمان قرار گرفتن باتری در ۱۰۰٪ کمتر باشد.

 و البته به خاطر داشته باشید که متصل ماندن دائمی موبایل به شارژر، آن‌قدرها که از آن می‌ترسیم، بد نیست. خصوصاً اگر این کار همیشگی نباشد و گاهی اتفاق بیفتد. گرم شدن موبایل، قرار دادن آن در جای نامناسب، خالی کردن باتری تا آخرین قطره و استفاده از شارژرهای بی‌کیفیت می‌توانند لطمه‌های بزرگ‌تری به باتری بزنند (و البته هم‌چنان بهتر است سعی کنید شارژ موبایل‌تان به ساعت خواب نیفتد که تا صبح به شارژر نماند).

در مورد لپ‌تاپ، ماجرا کمی ساده‌تر است. چون معمولاً آن را شب شارژ نمی‌کنیم. و قطع و وصل کردن شارژر، وقتی لپ‌تاپ پیش چشم‌مان است و با آن کار می‌کنیم، ساده‌تر است.

آیا مهم است از شارژر اوریجیتال استفاده کنیم؟

محدودیت در دسترسی کامل به درس‌های سواد دیجیتال

دوست عزیز. دسترسی کامل مجموعه درس‌های سواد دیجیتال برای اعضای ویژه‌ی متمم در نظر گرفته شده است.

  تعداد درس‌ها: ۷۳ عدد

  دانشجویان این درس: ۶۰۹۷ نفر

  تمرین‌های ثبت‌شده: ۳۴۰۵ مورد

 البته با عضویت ویژه، به مجموعه درس‌های بسیار بیشتری به شرح زیر دسترسی پیدا می‌کنید:

 فهرست درس‌های متمم

البته اگر به تسلط بر تکنولوژی و سواد دیجیتال علاقه دارید، احتمالاً مطالعه‌ی مباحث زیر برایتان در اولویت خواهد بود:

  آموزش CRMاتوماسیون بازاریابی

  استراتژی محتوا | آموزش بازاریابی محتوا | دیجیتال مارکتینگ

  آموزش سئو | ایمیل مارکتینگ | شبکه های اجتماعی

  شبکه های اجتماعی | تولید محتوا

  دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    حامد فراهانی ، علیرضا جلیلیان ، ماجد قاضی ، امیرحسین بدل‌توانا ، جناب میرزا

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری سواد دیجیتال به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه سواد دیجیتال
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۱۰ نظر برای مراقبت از باتری گوشی موبایل و لپ تاپ | راه‌های افزایش عمر باتری لپ تاپ و وسایل دیگر

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : گروه متمم

    با سلام.

    از نکته‌ای که دربارهٔ تفاوت الگوی شارژ در شارژرهای غیراصلی مطرح کردید ممنونیم. البته سپاسگزار می‌شویم اگر منبع دقیق آن، یا لااقل لینک خبر مربوط به تصویب قانون در اتحادیهٔ اروپا را هم در قالب کامنت اعلام کنید. البته اتحادیهٔ اروپا قوانین سخت‌گیرانه‌ای بر علیه رفتارهای ضدرقابتی تصویب می‌کند که یک نمونه از آن‌ها یکنواخت شدن شارژرها بوده است (+). البته این قانون، ارتباطی با موضوعی که شما به آن اشاره کردید ندارد. به طور کلی، با در نظر گرفتن این که شارژرهای غیراصل گاهی حتی می‌توانند شاخص‌های عملکردی بهتری (البته در کوتاه‌مدت و با قربانی کردن کارایی بلندمدت) نسبت به شارژر اصل داشته باشند، این که سازنده چگونه می‌‌تواند «کیفیت» شارژ را تغییر دهد، به شکلی که مصرف‌کننده هم متوجه شود و از استفاده از شارژر غیراصل پشیمان شود، برای ما مشخص نیست (خصوصاً این که مشتریان معمولاً تست لابراتواری انجام نمی‌دهند که بتوانند تفاوت‌های در حد متعارف را کشف کنند). بنابراین فعلا منتظر می‌مانیم تا منبع خود را اعلام کنید و ما هم آن را بخوانیم و بیاموزیم.


    دربارهٔ تعریف سیکل، نه‌تنها محدودهٔ ۰ تا ۲۰ با محدودٔ ۴۰ تا ۶۰ فرق می‌کند، بلکه ۴۰ تا ۵۰ هم با ۵۰ تا ۶۰ فرق می‌کند و حتی ۵۸ تا ۵۹ هم با ۵۹ تا ۶۰ تفاوت دارد. چون ما به هر حال از یک رفتار کاملاً‌ غیرخطی صحبت می‌کنیم (چون چنان‌که می‌دانیم نمودار دشارژ باتری‌های لیتیون یون تقریباً شبیه منحنی زیر است:

    https://motamem.org/wp-content/uploads/2022/12/discharge-curve-x.jpg

    بنابراین، اصل حرف شما، که توضیح اپل دقیق نیست، نه‌تنها درست، بلکه بدیهی است. 

    اما پیام نکته‌ای که در این درس مطرح شد، چیز دیگری بود: سیکل شارژ حتماً نباید به شکل پیوسته از صد تا صفر طی شود. واضح است که شارژ ۵۰ تا ۳۰ و شارژ ۳۰ تا ۱۰ یکسان نیستند. اما حرف درس اصلاً‌ این نیست. حرف درس این است که اگر کسی از موبایل یا لپ‌تاپ خود استفاده کرد و شارژ آن مثلاً به ۵۰ یا ۴۰ یا ۳۰ رسید، و پریز برق هم در دسترسش بود، با خود نگوید: «فعلاً شارژ نمی‌کنم که سیکل شارژ باتری‌ام حرام نشود و یک سیکل از دست نرود.» (نمونهٔ این رفتار را حتماً شما هم در اطرافیان خود دیده‌اید). او به راحتی می‌تواند موبایل خود را از ۳۰ یا ۴۰ به اندازهٔ ۲۰ یا ۳۰ درصد شارژ کند و بداند که تقریباً به اندازهٔ همان ۲۰ یا ۳۰ درصد، ظرفیت سیکل را از دست داده است.

    اتفاقاً پیام درس دقیقاً این است که اگر قرار است مدام فرایند شارژ و دشارژ را انجام دهید بهتر است آن را به شکل تکه تکه (Partial) و ترجیحاً در سطح شارژ پایین‌تر (مثلاً ۵۰ درصد) انجام دهید. خود این عدد پنجاه هم، حکم قطعی و وحی منزل نیست. بلکه صرفاً منظور این است که در سطحی پایین‌تر از ۱۰۰٪ این کار را بکنید. اما نه آن‌قدر پایین که گرادیان منحنی شارژ، بسیار شدید شده باشد (شیب سنگین انتهای نمودار). 


    پیدا کردن منبع دربارهٔ‌ موضوعی که گفتید، اصلاً دشوار نیست. چون تقریباً تمام کتاب‌هایی که دربارهٔ باتری‌های لیتیوم یون نوشته شده‌اند، فصل کاملی را به سیکل دشارژ اختصاص داده و دینامیک دشارژ را توضیح داده‌اند. البته واضح است که آن‌ها رابطه را غیرخطی می‌بینند و ترجیح می‌دهند آن را با دو پاره‌خط (به سبک اپل) تخمین نزنند. اما این نکتهٔ مهم که «سیکل شارژ می‌تواند در هر نقطه‌ای قطع شده یا تکرار شود» از نکات پایه در بحث سیستم‌های ذخیرهٔ انرژی لیتیومی است (بر خلاف سیستم‌های پایهٔ نیکل کادمیوم که قاعدهٔ دیگری دارند). دانشجویان برق و الکترونیک، معمولاً‌ هندبوک لیندن را می‌شناسند و برای این نوع سوال‌ها به آن مراجعه می‌کنند (+). اما چنان‌که گفتیم، در هر کتاب دیگری هم می‌توانید این بحث را بجویید و دنبال کنید.


    علت ارجاع ما به سایت اپل در این مورد (با وجود دسترسی گسترده به منابع معتبر دیگر که در بخش‌های دیگر متن هم به آن‌ها استناد کرده‌ایم) اتفاقاً دقیقاً به علت اپل بودن آن است. اپل وقتی حرفی می‌زند، باید مراقب این ریسک باشد که بعداً ادعاهای حقوقی بر علیه‌اش شکل نگیرد. به ویژه در این‌جا که این ادعا می‌تواند هزینه‌آفرین باشد (یک وقت می‌گویید: مراقب باشید فلان کار را نکنید که عمر باتری کم می‌شود. اما وقت دیگری می‌گویید: خیال‌تان راحت باشد که فلان کار را انجام بدهید عمر باتری کم نمی‌شود. دومی دردسرسازتر است و سازندگان به سختی چنین کاری انجام می‌دهند. و اپل این‌جا انجام داده).

    در چنین مورد خاصی، اتفاقاً مطالعات دانشگاهی کم‌ارزش‌تر است. محققان دانشگاهی نهایتاً چند تحقیق مختلف انجام می‌دهند و در پایان مقاله می‌نویسند: Unfortunately, results are inconclusive (متاسفانه نتیجهٔ تحقیقات، آن‌قدر همسو و همخوان نیست که بتواند حکم قطعی صادر کرد). خیال‌شان هم راحت است که هم ارتقاء رتبه‌شان انجام می‌شود و هم حقوق آخر ماه را می‌گیرند. اما شرکت‌ها بعد از چنین ادعاهایی باید تبعات مالی آن را بپذیرند.

    بنابراین برخلاف نکته‌ای که اشاره کردید، اتفاقاً چون از اپل نقل کردیم، از ما بپذیرید. وگرنه دست متمم نه در دسترسی به منابع دست اول بین‌المللی بسته است و نه در ارزیابی و اعتبارسنجی آن‌ها. اگر چنین ارجاعی داده‌ایم، منطقی در پشت آن بوده است.

  1. باران گفت: (کاربر ویژه و ارزیاب ۷ درس) من ۲۶۸۵ روز است که همراه متمم هستم.

    با سلام

    بسیار مطلب مفیدی بود. هم‌چنین کامنتها خیلی خوب بودند.

    ممنونم.

  2. مهدی گوهری⭐ گفت: (کاربر ویژه) من ۱۴۷۰ روز است که همراه متمم هستم.

    بیشتر نکات داخل درس و در کامنتها عنوان شد.

    فقط یه نکته که خودم تجربه کردم و جالبه، در مورد گوشی، زمانی که از دیتا استفاده نمی‌کنم، روی ۲G می ذارم. طبق تجربه خودم زمان شارژدهی از یک روز به ۳ تا ۴ روز بنا به استفاده می رسه. یعنی ۳ تا ۴ برابر.

    لپ تاپ هم اگر گرافیک مجزا هم داره، توی تنظیمات بذارید پیشفرض تمام برنامه ها و ویندوز استفاده از گرافیک اینتل CPU باشه و فقط برای برنامه ها و بازی خاص اجازه بدید که از گرافیک مجزا استفاده بشه.

  3. محمد صداقت گفت: (کاربر ویژه و ارزیاب ۱ درس) من ۱۹۲۳ روز است که همراه متمم هستم.

    در نهایت این‌ها وسیله‌اند…

    موضوع بسیار کاربردی‌ و مهمی را مطرح کردید. خصوصا با گران شدن وسایل الکترونیک رعایت این نکات دو چندان اهمیت پیدا می‌کند. ضمن این که حتی اگر از لحاظ مالی نیز هیچ مشکلی نداشته باشیم باز هم لازم است این موارد را در حد توان رعایت کنیم. چه از لحاظ اسراف و چه از لحاظ حفظ محیط زیست.

    لذا بی‌توجهی در این موضوع اصلا پسندیده نیست.

    اما از طرفی یادمان باشد که در نهایت این‌ها وسیله‌اند برای هدفی دیگر و خودشان به خودی خود هدف نیستند. و نباید این مراقبت، تبدیل به وسواس شود.

    خاطرم هست اولین بار که در این زمینه مقداری آگاهی پیدا کردم به وسواس افتاده بودم. مثلا اگر تصمیم داشتم روی ۲۰درصد گوشی‌ام را به شارژ بزنم چنان وسواس گرفته بودم که مدام گوشی‌ام را چک می‌کردم که دقیقا روی ۲۰درصد به شارژ بزنم؛ نه ۱ درصد کمتر و نه ۱ درصد بیشتر. و اگر گاهی کمتر می‌شد مثلا به ۱۹ درصد می‌رسید کلی عذاب وجدان می‌گرفتم.

    بنابراین به نظر من این حفظ تعادل خیلی مهم است. نه آن‌قدر بی‌خیال که هیچ موردی را رعایت نکنیم و نه آن‌قدر حساس که تبدیل به وسواس شود.

  4. امیر پورمند گفت: (کاربر ویژه) من ۱۴۰۶ روز است که همراه متمم هستم.

    ممنونم. مقاله مفیدی بود.

    یک علت این که شارژر اورجینال بهتر کار می‌کند موضوعی هست که اشاره کردید ولی یک موضوع دیگه هم وجود داره. شرکت‌های مطرح خصوصا سامسونگ و اپل عمدا از مدارهایی برای تمایز خودشون با بقیه شارژرها استفاده می‌کنند و اگر متوجه بشن که شارژر اصلی نیست گوشی رو با اون کیفیت قبلی شارژ نمی‌کنند (این مطلب رو قبلا از یکی از ویدئوهای اینجا دیدم اما پیداش نمی‌کنم). اخیرا اتحادیه اروپا هم در حال تصویب قانونی علیه این قضیه بود که فکر می‌کنم تصویب شد. 

    نکته اصلی این بود که استاندارد تایپ سی مشخص هست. شرکت‌ها نباید مکانیزم‌هایی رو برای فهم این که شارژرشون اصل هست یا نه، تعبیه کنند. دقیقا مثل این میمونه که شما یخچال بخرید اما مجبور باشید از چندراهی مارک سامسونگ استفاده کنید وگرنه ممکنه یخچالتون خوب کار نکنه. دقیقا به همون اندازه مسخره‌ است. 

    شرکت‌های تکنولوژی هر روز راهی برای کسب درآمد بیشتر پیدا می‌کنند. خوشبختانه اتحادیه اروپا تو چند سال گذشته قوانین جالبی رو تصویب کرده که به نظرم در نهایت به نفع محیط زیست خواهد بود. نهایتا هدف اینه که همه یه شارژر استاندارد داشته باشند و همه دستگاه‌هاشون (موبایل، تبلت، ساعت دیجیتال، لپ‌تاب) رو با همون شارژ کنند. صرفا شارژر باید آمپر و ولتاژ خاصی که نیاز هست رو باهاش تنظیم کنه. 

    یه نقد هم به منبع بخشی که در مورد سیکل باتری توضیح دادید دارم. اپل معمولا دقت علمی رو فدای ارائه جذاب می‌کنه. اگر بدون منبع می‌آوردید شاید بیشتر ازتون قبول می‌کردم :) من فکر می‌کنم نمی‌تونیم بگیم دشارژ صرفا به طول بازه بستگی داره. مشخصا در منابع مختلف گفته شده که تفاوت فاحشی بین دشارژ ۲۰ تا ۰ و دشارژ ۶۰ تا ۴۰ هست. قاعدتا وزن اینها در محاسبه سیکل نباید یکی باشه. البته خودم هم جایی پیدا نکردم که دقیقا این موضوع رو بررسی کرده باشه. 

    • با سلام.

      از نکته‌ای که دربارهٔ تفاوت الگوی شارژ در شارژرهای غیراصلی مطرح کردید ممنونیم. البته سپاسگزار می‌شویم اگر منبع دقیق آن، یا لااقل لینک خبر مربوط به تصویب قانون در اتحادیهٔ اروپا را هم در قالب کامنت اعلام کنید. البته اتحادیهٔ اروپا قوانین سخت‌گیرانه‌ای بر علیه رفتارهای ضدرقابتی تصویب می‌کند که یک نمونه از آن‌ها یکنواخت شدن شارژرها بوده است (+). البته این قانون، ارتباطی با موضوعی که شما به آن اشاره کردید ندارد. به طور کلی، با در نظر گرفتن این که شارژرهای غیراصل گاهی حتی می‌توانند شاخص‌های عملکردی بهتری (البته در کوتاه‌مدت و با قربانی کردن کارایی بلندمدت) نسبت به شارژر اصل داشته باشند، این که سازنده چگونه می‌‌تواند «کیفیت» شارژ را تغییر دهد، به شکلی که مصرف‌کننده هم متوجه شود و از استفاده از شارژر غیراصل پشیمان شود، برای ما مشخص نیست (خصوصاً این که مشتریان معمولاً تست لابراتواری انجام نمی‌دهند که بتوانند تفاوت‌های در حد متعارف را کشف کنند). بنابراین فعلا منتظر می‌مانیم تا منبع خود را اعلام کنید و ما هم آن را بخوانیم و بیاموزیم.


      دربارهٔ تعریف سیکل، نه‌تنها محدودهٔ ۰ تا ۲۰ با محدودٔ ۴۰ تا ۶۰ فرق می‌کند، بلکه ۴۰ تا ۵۰ هم با ۵۰ تا ۶۰ فرق می‌کند و حتی ۵۸ تا ۵۹ هم با ۵۹ تا ۶۰ تفاوت دارد. چون ما به هر حال از یک رفتار کاملاً‌ غیرخطی صحبت می‌کنیم (چون چنان‌که می‌دانیم نمودار دشارژ باتری‌های لیتیون یون تقریباً شبیه منحنی زیر است:

      بنابراین، اصل حرف شما، که توضیح اپل دقیق نیست، نه‌تنها درست، بلکه بدیهی است. 

      اما پیام نکته‌ای که در این درس مطرح شد، چیز دیگری بود: سیکل شارژ حتماً نباید به شکل پیوسته از صد تا صفر طی شود. واضح است که شارژ ۵۰ تا ۳۰ و شارژ ۳۰ تا ۱۰ یکسان نیستند. اما حرف درس اصلاً‌ این نیست. حرف درس این است که اگر کسی از موبایل یا لپ‌تاپ خود استفاده کرد و شارژ آن مثلاً به ۵۰ یا ۴۰ یا ۳۰ رسید، و پریز برق هم در دسترسش بود، با خود نگوید: «فعلاً شارژ نمی‌کنم که سیکل شارژ باتری‌ام حرام نشود و یک سیکل از دست نرود.» (نمونهٔ این رفتار را حتماً شما هم در اطرافیان خود دیده‌اید). او به راحتی می‌تواند موبایل خود را از ۳۰ یا ۴۰ به اندازهٔ ۲۰ یا ۳۰ درصد شارژ کند و بداند که تقریباً به اندازهٔ همان ۲۰ یا ۳۰ درصد، ظرفیت سیکل را از دست داده است.

      اتفاقاً پیام درس دقیقاً این است که اگر قرار است مدام فرایند شارژ و دشارژ را انجام دهید بهتر است آن را به شکل تکه تکه (Partial) و ترجیحاً در سطح شارژ پایین‌تر (مثلاً ۵۰ درصد) انجام دهید. خود این عدد پنجاه هم، حکم قطعی و وحی منزل نیست. بلکه صرفاً منظور این است که در سطحی پایین‌تر از ۱۰۰٪ این کار را بکنید. اما نه آن‌قدر پایین که گرادیان منحنی شارژ، بسیار شدید شده باشد (شیب سنگین انتهای نمودار). 


      پیدا کردن منبع دربارهٔ‌ موضوعی که گفتید، اصلاً دشوار نیست. چون تقریباً تمام کتاب‌هایی که دربارهٔ باتری‌های لیتیوم یون نوشته شده‌اند، فصل کاملی را به سیکل دشارژ اختصاص داده و دینامیک دشارژ را توضیح داده‌اند. البته واضح است که آن‌ها رابطه را غیرخطی می‌بینند و ترجیح می‌دهند آن را با دو پاره‌خط (به سبک اپل) تخمین نزنند. اما این نکتهٔ مهم که «سیکل شارژ می‌تواند در هر نقطه‌ای قطع شده یا تکرار شود» از نکات پایه در بحث سیستم‌های ذخیرهٔ انرژی لیتیومی است (بر خلاف سیستم‌های پایهٔ نیکل کادمیوم که قاعدهٔ دیگری دارند). دانشجویان برق و الکترونیک، معمولاً‌ هندبوک لیندن را می‌شناسند و برای این نوع سوال‌ها به آن مراجعه می‌کنند (+). اما چنان‌که گفتیم، در هر کتاب دیگری هم می‌توانید این بحث را بجویید و دنبال کنید.


      علت ارجاع ما به سایت اپل در این مورد (با وجود دسترسی گسترده به منابع معتبر دیگر که در بخش‌های دیگر متن هم به آن‌ها استناد کرده‌ایم) اتفاقاً دقیقاً به علت اپل بودن آن است. اپل وقتی حرفی می‌زند، باید مراقب این ریسک باشد که بعداً ادعاهای حقوقی بر علیه‌اش شکل نگیرد. به ویژه در این‌جا که این ادعا می‌تواند هزینه‌آفرین باشد (یک وقت می‌گویید: مراقب باشید فلان کار را نکنید که عمر باتری کم می‌شود. اما وقت دیگری می‌گویید: خیال‌تان راحت باشد که فلان کار را انجام بدهید عمر باتری کم نمی‌شود. دومی دردسرسازتر است و سازندگان به سختی چنین کاری انجام می‌دهند. و اپل این‌جا انجام داده).

      در چنین مورد خاصی، اتفاقاً مطالعات دانشگاهی کم‌ارزش‌تر است. محققان دانشگاهی نهایتاً چند تحقیق مختلف انجام می‌دهند و در پایان مقاله می‌نویسند: Unfortunately, results are inconclusive (متاسفانه نتیجهٔ تحقیقات، آن‌قدر همسو و همخوان نیست که بتواند حکم قطعی صادر کرد). خیال‌شان هم راحت است که هم ارتقاء رتبه‌شان انجام می‌شود و هم حقوق آخر ماه را می‌گیرند. اما شرکت‌ها بعد از چنین ادعاهایی باید تبعات مالی آن را بپذیرند.

      بنابراین برخلاف نکته‌ای که اشاره کردید، اتفاقاً چون از اپل نقل کردیم، از ما بپذیرید. وگرنه دست متمم نه در دسترسی به منابع دست اول بین‌المللی بسته است و نه در ارزیابی و اعتبارسنجی آن‌ها. اگر چنین ارجاعی داده‌ایم، منطقی در پشت آن بوده است.

      • امیر پورمند گفت: (کاربر ویژه) من ۱۴۰۶ روز است که همراه متمم هستم.

        در مورد بخش اول صحبتم متوجه شدم منبع معتبر برای حرفم ندارم و حرفم رو پس میگیرم. همچنین عذرخواهی می‌کنم که misinformation وارد سایت کردم. 
        تو این ویدئو همین قانون اتحادیه اروپا که به آن لینک دادید بررسی میشه ولی میگه این قانون دو بخش داره و بخش دومش اینه که نباید شرکت‌ها محدودیت مصنوعی (Artificial Limit) برای کاهش عملکرد بقیه شارژرها بذارند. مشخصا در قانونی که تصویب شده همچین بندی وجود نداره و این موضوع صرفا برداشت شخصی اون فرد از این قانون بوده. همچنین تا به حال کسی در این موضوع بررسی و مطالعه‌ای انجام نداده که نشون بده واقعا شارژرهای غیراصل نمی‌تونند به عملکرد شارژر اصل برسند. 
        با دیدن این خطا به فکر فرو رفتم که شاید مدل دریافت اطلاعات من غلط باشه. من معمولا از منابع مختلفی (پادکست، کانال یوتیوب، اخبار، ژورنال) اطلاعات می‌گیرم و بعد از صحت‌سنجی تعدادی ویدئو، پست، مطلب تصمیم می‌گیرم که به اون کانال یا سایت اعتماد بکنم یا نه. بعد از اعتماد نسبی دیگه قرار نیست هر مطلبی که میگه رو کامل بررسی کنم. بیشتر مطالبی رو بررسی می‌کنم که با مدل ذهنی‌ام تطابق نداره یا با فکت‌هایی که می‌دونم تعارض کامل دارند. مثلا اینجا مدل ذهنی من این بود که شرکت‌ها هر کاری می‌کنند که سودشون بیشتر بشه پس بعید نیست همچین مکانیزمی رو گذاشته باشند. پس مطلب رو قبول کردم. احتمالا این روش مناسب نیست که همچین خروجی‌ای داشته اما امکان این که تک‌تک اطلاعاتی رو که می‌گیریم صحت‌سنجی کنیم هم وجود نداره. دارم فکر می‌کنم که روش مناسبی که بتونه تعادل مفیدی بین اعتماد و عدم اعتماد برقرار کنه چیه؟ 
        در مورد بخش دوم اتفاقا خوب شد که نقد (هر چند اشتباه) نسبت به ارجاع‌تون به اپل داشتم. در جوابی که دادید نکاتی مطرح شد که حداقل من تا حالا نمی‌دونستم. برام جالب بود که شرکت‌ها در ادعاهایی که می‌کنند باید حتی بیشتر از یک مقاله معتبر علمی مواظبت کنند در غیراینصورت خسارات مالی سنگینی رو متحمل میشن. پس از این جنبه حتی از یک ژورنال معتبر هم ارزش بیشتری دارند.  
        پی‌نوشت: به نظرم این که تا این حد روی درستی مطالبی که (حتی در کامنت‌ها) مطرح میشه تاکید دارید ارزشمند هست (مخصوصا در کشوری که علم و رویکرد علمی ارزش کمی داره). فرض من اینه که یه قانون نانوشته دارید که کامنت‌ها رو حتی از نظر علمی چک می‌کنید و اگر غلط فاحش (یا ادعای بزرگ اثبات نشده) داشته باشه مورد بررسی قرار میدید. 

  5. مهدیارپشتوان گفت: (کاربر ویژه) من ۲۷۶ روز است که همراه متمم هستم.

    علاوه بر کاهش ظرفیت باتری در طول زمان، همونطور که دوستان در کامنت‌های قبلی هم اشاره کردن، برنامه‌های اجرا شده در حالت پس‌زمینه یا Background هم مهم هستن.

    این برنامه‌ها هم توی گوشی و هم توی لپ‌تاپ وجود دارن. تفاوتشون با هم در اینه که عملا چون گوشی اکثر اوقات روشنه و لپ‌تاپ فقط بعضی وقتا که ازش استفاده می‌کنیم، اینه که بیشتر روی گوشی ممکنه به چشم بیان.

    توی اندروید، یه برنامه‌ای هست به اسم Greenify که برای بستن برنامه‌های در حال اجرا در پس‌زمینه‌ای که لازمشون نداریم استفاده می‌شه.

    توی این برنامه میشه دید چه برنامه‌هایی در پس‌زمینه گوشی در حال اجران، و میشه هرکدوم رو با استفاده از برنامه متوقف کرد.

    در واقع این برنامه، برنامه‌های پس‌زمینه رو Force Stop می‌کنه. وقتی برنامه‌ای Force Stop بشه دیگه نمی‌تونه در حالت پس‌زمینه فعالیتی داشته باشه. (مگر اینکه دسترسی‌های خاصی بهش داده شده باشه که خودبه‌خود دوباره شروع به کار کنه؛ در غیر این صورت تا وقتی مجددا برنامه Force Stop شده رو باز کنیم، به همین صورت باقی می‌مونه)

    در مورد نحوه کار با برنامه هم، آموزش‌های مختلفی در اینترنت به زبان فارسی وجود داره.

    لینک Google Play

    لینک فارسروید 

  6. دانشجوی همیشگی مدیریت گفت: (کاربر ویژه و ارزیاب ۵ درس) من ۹۵۹ روز است که همراه متمم هستم.

    نکات بسیار عالی بود و تشکر می‌کنم.
    تجربیات من در این خصوص:
    ۱٫ یکی از بهترین نرم‌افزارها برای کنترل شارژ گوشی اندروید که باتری شما آسیب نبینه، نرم‌افزار battery charged Alarm هست که شما نصبش می‌کنید و بازۀ حداقلی و حداکثری برایش تعریف می‌کنید که به محض رسیدن به حد مد نظر، صدای هشدار بده. بیش از ده نرم‌افزار رو تست کردم که این رو خدمت عزیزان توصیه می‌کنم به شدت:

    ۲٫نکتۀ دوم اینکه هیچ وقت لپ‌تاپ رو مستقیم به برق وصل نکنید. اگر باتری آسیب دیده، باتری را بخرید و با واسطۀ باتری، وصل کنید به برق شهری. چون ممکنه یک نوسان کوچک، قطعات داخلی لپ تاپ شما را بسوزاند.
    ۳٫ در خصوص پاوربانک پیشنهاد می‌کنم هفته‌ای دقایقی استفاده کنید و اینطور نباشد که مثلاً فقط برای یک سفر استفاده کنید و مدت زیادی بلااستفاده باشد.

  7. شهرام گل پرور گفت: (کاربر ویژه و ارزیاب ۵ درس) من ۲۶۵۸ روز است که همراه متمم هستم.

    اگه ما تعداد سیکل شارژ باتری موبایل رو که حدود ۵۰۰-۱۰۰۰ بار در نظر بگیرم برای عمر باتری میتونیم از یک بعد دیگه به قضیه نگاه کنیم و با راهکارهایی با کاهش تعداد این سیکل در طول مدت استفاده بیشتر، عمر باتری رو افزایش بدیم.

    ۱-مدیریت فعال و غیرفعال کردن ۴g  و وای فای و بلوتوث . در صورت عدم  استفاده یا پس از استفاده انها رو غیر فعال کنیم

    ۲-نور صفحه نمایش تاثیر زیادی در دشارژ کردن باتری دارد و میتونیم تنظیمش بکنیم

    ۳-اپلیکشن های فعال در پس زمینه بسیار زیادی داریم که از عوامل کاهنده شارژ باتری در طول روز هستند میتونیم با مراجعه به بخش مدیریت بهینه مصرف و شناسایی اپلکیشن هایی که مصرف باتری بالایی دارند اونارو در صورت عدم استفاده غیر فعال یا از موبایل مون  حذف کنیم

    ۴- توجه به عامل refresh rate  در افزایش استفاده از باتری

    سوالی که اینجا مطرحه اینه که کدوم سیستم عامل (اندروید یا ios ) نقش بهتری در مصرف باتری میتونه ارائه بکنه؟