Menu


زبان چهره | تشخیص و تفسیر حالت های چهره طرف مقابل در مذاکره


آموزش تشخیص ریزحالت های چهره - زبان چهره

تقریباً هر کس با مذاکره و زبان بدن آشنا باشد، بحث زبان چهره (Facial Language) و بیان احساسات توسط چهره (Facial Expression) را شنیده است.

این را هم می‌دانیم که در سراسر جهان، دوره‌های مختلف آموزش تشخیص چهره و ریزحالت های صورت و سایر موضوعات مرتبط در این زمینه برگزار می‌شود.

به همین خاطر – مستقل از این‌که آیا اساساً تشخیص حالات چهره تا چه حد در مذاکره های شما اهمیت دارد – انتظار می‌رود مبانی اولیه‌ی شناخت و تحلیل احساسات از روی چهره را بدانید و بشناسید.

موضوع تشخیص حالت چهره و علائم چهره توسط چه کسی مطرح شده است؟

نخستین کسی که به شکل ساختار‌یافته و مدوّن درباره حالات صورت انسان مطالعه کرد، چارلز داروین بود. او بر این باور بود که انسان‌ها و بسیاری از پستانداران، هنگام تجربه هیجانات و احساسات مختلف، حالت چهره تقریباً مشابهی از خود نشان می‌دهند.

همان چیزی که باعث می‌شود ما احساسی مانند خشم را به سادگی در چهره‌ی حیواناتی مانند میمون، گربه و شیر تشخیص دهیم.

تشخیص احساسات بر اساس حالات چهره در انسان و حیوانات

اما این داروین نبود که بحث حالات صورت و علائم چهره را به فضای ارتباطات غیرکلامی و زبان بدن وارد کرد. بلکه پل اکمن و ماتسوموتو و سایر همکاران‌شان بودند که در این‌باره مقالات و کتابهای فراوان نوشتند و البته با حمایت تجاری از این ایده (از سریال Lie to Me تا طراحی دوره ها و نرم افزارهای آموزش تشخیص ریز حالت های چهره) به فراگیر شدن آن کمک کردند.

پل اکمن، بر خلاف داروین در جستجوی شباهت‌های حالات چهره میان انسان و جانداران دیگر نبود؛ بلکه علاقه داشت مطمئن شود که علائم چهره، غریزی هستند و ما به صورت ژنتیکی برای آن‌ها کدگذاری شده‌ایم.

امروزه کاملاً‌ پذیرفته شده که همه‌ی انسان‌ها احساسات پایه را به یک شکل نمایش می‌دهند و حتی کسی که از ابتدا نابینا به دنیا می‌آید، احساسات پایه‌ی خود را درست مانند سایر انسان‌ها در چهره‌اش بروز می‌دهد.

تفسیر حالات چهره کاری نسبتاً مطمئن است. چون حالات چهره انسان در سراسر کره زمین تقریباً یکسان است

هفت احساس پایه خود را چگونه در چهره نشان می‌دهند؟

وقتی از احساسات پایه حرف می‌زنیم منظورمان هفت احساس زیر است:

  • ناراحت بودن (Sad)
  • ترسیدن (Fearful)
  • احساس انزجار و بیزاری (Disgust)
  • عصبانی بودن و خشم (Anger)
  • خوشحال بودن (Joy)
  • تعجب (Surprise)
  • تحقیر (Contempt)

در ادامه به بررسی نشانه‌های هر یک از این هفت احساس پایه در چهره می‌پردازیم:

محدودیت در دسترسی کامل به درس‌ها

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های مذاکره و زبان بدن برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

البته با فعال کردن اشتراک ویژه به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های متمم

ضمناً شاید بهتر باشد از میان درس‌ها مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  مهارت ارائه و سخنرانی

  مهارتهای ارتباطی | تحلیل رفتار متقابل

  شخصیت شناسی | خودشناسی

  دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

منظور از ریز حالت های چهره چیست؟

غالب اوقات، ما احساسات را برای چند ثانیه در چهره‌ی خود نمایش می‌دهیم. در این حالت، بسیاری از انسان‌ها حتی بدون آموزش رسمی، می‌توانند علائم احساسی را درک کنند و تشخیص دهند.

اما بخش قابل‌توجهی از مطالعات و برنامه‌های آموزشی پل اکمن، بر روی نمایش زودگذر احساسات متمرکز بوده است. چیزی که او آن‌ها را Micro-expression یا ریز حالت چهره می‌نامند (منظور از زودگذر در این‌جا، در حد چند دهم ثانیه است).

ریز حالت چهره، نمایش همین احساسات پایه است که مدت بسیار کوتاهی در چهره پدیدار شده و سریع از بین می‌رود.

مثال‌های زیر نمونه‌هایی از پدیدار شدن ریز حالت را در چهره‌ها بیان می‌کند:

  • هنگام امتیازدهی در یک مذاکره تجاری، طرف مقابل امتیازی فراتر از انتظارتان به شما می‌دهد. به خاطر این امتیاز ارزشمند، لحظات خیلی کوتاهی خوشحالی در چهره‌ی شما پدیدار می‌شود و بلافاصله دوباره می‌کوشید و چهره‌ی جدی به خود می‌گیرید.
  • یکی از اسناد مهم در شرکت گم شده و وقتی از فردی که مشکوک به برداشتن سند است سوال می‌پرسید، برای لحظه‌ای ترس در چهره‌اش پدیدار شده و بلافاصله ناپدید می‌شود.
  • طرف مقابل در مذاکره از شما خشمگین شده، اما هر بار خشم در چهره‌اش پدیدار می‌شود، بلافاصله آن را پنهان می‌کند.

هر بار که این احساسات در چهره بروز پیدا می‌کنند، ما چند دهم ثانیه زمان لازم داریم تا بر خودمان مسلط شویم و آن‌ها را پنهان کنیم و همین مدت زمان،‌ برای فردی حرفه‌ای کافی است تا احساسات و هیجانات پنهان‌شده را تشخیص دهد.

آیا واقعاً می‌توان از طریق ریز حالت‌ها،‌ دروغ گویی را تشخیص داد؟

پل اکمن در کتاب‌های خود، بارها به این نکته اشاره کرده که با توجه به ریز حالت‌ها، می‌توان دروغ گویی را تشخیص داد. ولی او اما و اگرهای بسیاری را به این ادعا افزوده که معمولاً در کلاس های مذاکره و علائم چهره، کمتر به آن‌ها اشاره می‌شود.

از جمله این‌که حتی به فرض تشخیص درست احساسات، ما نمی‌توانیم ریشه‌ی احساسات را تشخیص دهیم.

مثلاً وقتی در ماجرای گم‌شدن یک سند مهم شرکت، ترس را در چشمان یک نفر می‌بینیم، نمی‌شود بفهمیم که آیا این ترس، ترس از افشا شدن دزدی یک سند است یا ترس از این‌که به اشتباه، به دزدی متهم شود.

و وقتی این دو مورد را نتوانیم از هم تشخیص دهیم،‌ یعنی تقریباً هیچ حرفی نمی‌توانیم بزنیم.

پل اکمن، ماتسوموتو و سایر همکارانشان، از تحقیقاتی که انجام داده‌اند بیشتر در مسیرهای زیر بهره گرفته‌اند:

  • آموزش بازجوها و نیروهای پلیس (که این فرصت را دارند تا فیلم ضبط‌شده‌ی بازجویی‌ها را ببینند و ضمناً شواهد جانبی فراوان هم در دست دارند و علائم چهره، تنها سند آن‌ها نیست)
  • آموزش بازیگران و کسانی که خودشان باید بر چهره‌شان بیشتر مسلط شوند
  • طراحی و تولید نرم افزارهای هوشمندی که احساسات مردم را از روی فیلم‌ها و عکس‌های اماکن عمومی (مثلاً‌ فرودگاه‌ها) بخوانند و تشخیص دهند.

بنابراین باید مراقب باشیم که توجه به ریزحالت‌ها و علائم چهره، ما را به ورطه‌ی قضاوت‌ها و پیش‌داوری‌های نامناسب نکشاند.

پیشنهاد متمم این است که علائم چهره را صرفاً به عنوان یک کانال ارتباطی غیرکلامی، برای درک بهتر طرف مقابل و عمیق‌تر کردن گفتگو به‌کار بگیرید و آن را ابزاری برای تقویت هوش هیجانی بدانید. نه این‌که بخواهید در نقش بازجو – آن‌هم بدون شواهد و قرائن و تجربه – دروغ‌گوها و راستگوها را از یکدیگر تشخیص داده و تفکیک کنید.

چند پرسش، و پاسخ آن‌ها

برای آشنایی بیشتر با تشخیص حالت های چهره و شناخت ریزحالت های صورت چه تمرینی مفید است؟

ساده‌ترین تمرینی که می‌توانید انجام دهید، حرف زدن در برابر آینه است. البته باید حرف‌هایی بزنید که بار احساسی داشته باشند (مثلاً یک خاطره را تعریف کنید). کار کمی حرفه‌ای‌تر این است که خاطره را در مقابل دوربین موبایل خود تعریف کنید و بعداً فریم به فریم به تماشای چهره‌ی خود بنشینید.

احساس درست است یا هیجان؟

اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، باید اصطلاح هیجان را به‌کار ببریم. چون تعداد احساسات بسیار بیشتر از هفت مورد است. ضمن این‌که هیجان (emotion) از ریشه‌ی motion و حرکت است و چیزی است که انسان را به حرکت وامیدارد (حداقل در حد تکان خوردن چهره). اما بسیاری از احساسات (مثلاً‌ احساس پوچی) نماد و نمایش بیرونی ندارند.
با این وجود، چه در فارسی و چه در انگلیسی،‌ زمانی که نگرانی از سوء‌برداشت وجود ندارد، وسواس چندانی در این‌باره به‌کار نمی‌رود. در بحث ریزحالت‌های چهره هم، به علت این‌که گوینده و مخاطب، همگی به خوبی می‌دانند موضوع صحبت چیست، چه در انگلیسی و چه در فارسی، این دو واژه کمابیش به جای یکدیگر به‌کار می‌روند.

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: احسان حسینی , فلورا , محسن سعیدی پور , امید شجاعی , Shahaboddin

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری ارتباطات غیر کلامی و زبان بدن به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه ارتباطات غیر کلامی و زبان بدن
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

10 نکته برای زبان چهره | تشخیص و تفسیر حالت های چهره طرف مقابل در مذاکره

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .