Menu


تعریف دولت الکترونیک چیست؟ دولت الکترونیک در ایران چه وضعی دارد؟


تعریف دولت الکترونیک

حدود سه دهه است که اصطلاح دولت الکترونیک یا E-government (که گاهی آن را مخفف کرده و به شکل e-gov به کار می‌برند) رواج یافته و درباره‌ی آن زیاد می‌شنویم.

با گسترش فناوری اطلاعات کشورهای مختلف کوشیده‌اند از شکل فیزیکی اداره‌ی دولت فاصله بگیرند و به تدریج به دولت الکترونیک نزدیک شوند. می‌توان گفت این وضعیت، یک روند جهانی است. به همین علت، اگر خبرها را دنبال کنید مدام می‌شنوید که مسئولان کشورها ادعا می‌کنند برنامه‌هایی را در زمینه‌ی توسعه و تقویت دولت الکترونیک تدوین کرده‌اند و به دنبال پیاده‌سازی آن‌ها هستند.

اما تعریف دولت الکترونیک چیست؟ دقیقاً باید چه اتفاق‌هایی بیفتد و چه گام‌هایی برداشته شود تا بتوانیم بگوییم یک دولت به سمت الکترونیکی شدن حرکت کرده است؟

در این درس ابتدا درباره‌ی تعریف دولت الکترونیک صحبت می‌کنیم و سپس کمی درباره‌ی مزایای دولت الکترونیک و دلایل نیاز به آن حرف می‌زنیم (البته مزایا نسبتاً شفاف است و اگر خودتان هم کمی فکر کنید به راحتی آن‌ها را فهرست خواهید کرد).

در بخش پایانی درس، به شاخصهای سنجش وضعیت کشورها در پیاده‌سازی دولت الکترونیک می‌پردازیم و گزارش سازمان ملل متحد در این زمینه را مرور می‌کنیم تا با جایگاه و وضعیت دولت الکترونیک در ایران – در مقایسه با سایر کشورها – بیشتر و بهتر آشنا شویم.

تعریف دولت الکترونیک چیست؟

اجازه بدهید در همین ابتدا خیال‌تان را راحت کنیم و بگوییم هیچ تعریفی از دولت الکترونیک وجود ندارد که همه‌ی دولت‌ها، نهادهای بین‌المللی و صاحب‌نظران بر روی آن اتفاق‌نظر داشته باشند.

تعریف‌ها شباهت‌هایی با هم دارند، اما تفاوت‌های آن‌ها هم کم نیست و نهایتاً این شما هستید که باید انتخاب کنید «دولت الکترونیک» را چگونه می‌فهمید و چه ویژگی‌هایی را برای آن قائل هستید.

اِفرِیم توربان (Efraim Turban) در کتاب فناوری اطلاعات در حوزه‌ی مدیریت دولت الکترونیک را به شکل زیر تعریف می‌کند (+):

دولت الکترونیک به این معناست که به‌طور کلی از فناوری اطلاعات و به‌طور ویژه از تجارت الکترونیک برای ارائه‌ی اطلاعات و خدمات به گروه‌های زیر استفاده شود:

  • شهروندان
  • شرکای تجاری و تأمین‌کنندگان [~ کسب و کارها]
  • کارکنان دولت

دولت الکترونیک هم‌چنین می‌تواند بستری کارآمد برای تراکنش‌های تجاری با شهروندان و کسب‌و‌کارها و همین‌طور بدنه‌ی خود دولت باشد.

سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD) تعریف دیگری دارد (+):

اصطلاح «دولت الکترونیک» بر این مفهوم تمرکز دارد که دولت‌ها در همه‌ی حوزه‌های عملکرد و فعالیت خود از ابزارهایی که فناوری اطلاعات و ارتباطات در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد استفاده کنند.

به‌طور ویژه، ابزارهای شبکه‌سازی که اینترنت و تکنولوژی‌های وابسته‌ی آن در اختیار دولت‌ها قرار می‌دهند این توانایی را دارد که ساختار و عملیات دولت‌ها را متحول و دگرگون سازد.

اگر باز هم بگردید و جستجو کنید، تعریف‌های دیگری را هم پیدا خواهید کرد (+). بعضی از این تعریف‌ها کمی مبهمند. مثلاً معتقدند که دولت الکترونیک یعنی این‌که دولت، با استفاده از ابزارهای الکترونیکی به «دولتی بهتر برای شهروندان» تبدیل شود (اگر بخواهیم از ادبیات مسئولین خودمان استفاده کنیم، دولتی خدمت‌گزارتر شکل بگیرد).

بعضی تعاریف دیگر معتقدند که ابزارهای الکترونیکی باید بتوانند شکل تازه‌ای از دولت را به وجود بیاورند (مثلاً دولتی کم‌حجم‌تر با قدرت نظارت بیشتر و مداخله‌ی مستقیم کمتر).

برخی دیگر، روی استفاده از ابزارهای دیجیتال و فناوری اطلاعات در خود بدنه‌ی دولت متمرکز شده‌اند (مثلاً این‌که لازم نباشد شما پرونده‌ی خود را به شکل کاغذی از یک سازمان دولتی بگیرید و آن را به سازمان دولتی دیگری ببرید).

برخی تعاریف هم به این نکته توجه کرده‌اند که در دولت الکترونیکی، باید خدمت‌رسانی به مردم به شکل الکترونیکی انجام شود. تا زمانی که مردم مجبور باشند به شکل فیزیکی و حضوری به اداره‌ها و نهادها مراجعه کنند، حتی به فرض این‌که تمام آن اداره‌ها بر پایه‌ی فناوری اطلاعات بنا شده باشند و فعالیت کنند، هم‌چنان نمی‌شود گفت که دولت الکترونیک شکل گرفته است.

با توجه به تنوع تعریف‌ها، شاید بهتر باشد روش اِفرِیم توربان را انتخاب کنیم که اساساً به جای اصطلاح دولت الکترونیک سه اصطلاح مجزا به‌کار می‌برد و هر یک از آن‌ها را یکی از ستون‌های دولت الکترونیک می‌داند:

محدودیت در دسترسی کامل به درس‌های سواد دیجیتال

دوست عزیز. دسترسی کامل مجموعه درس‌های سواد دیجیتال برای اعضای ویژه‌ی متمم در نظر گرفته شده است. البته با عضویت ویژه، به مجموعه درس‌های بسیار بیشتری به شرح زیر دسترسی پیدا می‌کنید:

 فهرست درس‌های متمم

البته اگر به تسلط بر تکنولوژی و سواد دیجیتال علاقه دارید، احتمالاً مطالعه‌ی مباحث زیر برایتان در اولویت خواهد بود:

  آموزش CRMاتوماسیون بازاریابی

  استراتژی محتوا | آموزش بازاریابی محتوا | دیجیتال مارکتینگ

  آموزش سئو | ایمیل مارکتینگ | شبکه های اجتماعی

  شبکه های اجتماعی | تولید محتوا

  دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    نورالدین حسینی ، فرهاد جهش ، کامران زیباکردار ، ماجد قاضی ، شهرزاد

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری سواد دیجیتال به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه سواد دیجیتال

قوانین کامنت گذاری در متمم

6 نکته برای تعریف دولت الکترونیک چیست؟ دولت الکترونیک در ایران چه وضعی دارد؟

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : دانشجوی همیشگی مدیریت

    با در نظر گرفتن تعاریف و مفاهیم این درس، من به مصداق عملی می پردازم.

    دولت الکترونیک به نظر من یعنی دولتی که جز برای ضرورت های اساسی، مردم را به سمت خود به صورت فیزیکی نمی کشاند.

    من امروز برای یک افتتاح حساب نزدیک به یک ساعت وقتم گرفته شد؛ از نوشتن دستی درخواست افتتاح حساب و خواهش مکتوب از رئیس بانک گرفته! تا کاغذبازی های دیگر.

    یعنی واقعا هنوز باید کپی کارت ملی هوشمند! بدهیم؟

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .