Menu


کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه درباره سازمان یادگیرنده


کتاب پنجمین فرمان اثر پیتر سنگه

کتاب پنجمین فرمان یا The Fifth Discipline را باید بدون شک، شناخته شده‌ترین اثر پیتر سنگه دانست.

کتاب پنجمین فرمان که محتوای آن به آموزش مفاهیم مرتبط با سازمان یادگیرنده و نیز مبانی تفکر سیستمی می‌پردازد، در سال ۱۹۹۰ نوشته شده است. این کتاب برای یک مخاطب فرضی تدوین شده است که علاقمند است سازمان خود را به یک سازمان یادگیرنده تبدیل کند.

ویرایش دوم کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه در سال ۲۰۰۶ منتشر شده است

پیام کلی پیتر سنگه در کتاب پنجمین فرمان این است که هیچ سازمانی نمی‌تواند برای رشد و پیشرفت خود، فقط به تعداد محدود و معدودی از کارکنان خود تکیه کند. بلکه باید همه‌ی اعضای یک سازمان بیاموزند که با هم کار کنند و دنیای بیرون و مشکلات درونی خود را از نگاهی تازه ببینند.

پیتر سنگه در این کتاب، توضیح می‌دهد که اگر کسی می‌خواهد یک سازمان یادگیرنده بنا کند (یا سازمان فعلی خود را به یک سازمان یادگیرنده تبدیل کند)  باید در ایجاد و توسعه‌ی پنج حوزه، سرمایه گذاری نماید. او این پنج حوزه را به شکل زیر فهرست می‌کند:

از جمله بحث‌های زیبا و ارزشمند پیتر سنگه در این کتاب، ناتوانی‌های یادگیری یا Learning Disabilities در یک سازمان است که آنها را با عناوین زیر مورد اشاره قرار می‌دهد:

من یعنی شغلم (و تخصصم)

 افرادی که گرفتار این ویژگی (یا بیماری) هستند، خودشان را با شغل‌شان تعریف می‌کنند. شاید شما هم برنامه نویسانی را دیده باشید که چون متخصص PHP (یا Net.) هستند، وقتی در مورد رشته‌ی دیگر مثلاً .Net (یا PHP) صحبت می‌شود، قبل از اینکه به نیاز کارفرما یا مجموعه‌ی خود فکر کنند، به این فکر می‌کنند که تکنولوژی مورد استفاده، از محدوده‌ی دانش آنها خارج نشود و البته ممکن است این دغدغه را در پوشش نظرات کارشناسی، پنهان کرده و مطرح کنند.

دشمن در بیرون سیستم است

این گونه بیماری، به این شکل ظهور و بروز پیدا می‌کند که هر مشکلی در دپارتمان ماست، ناشی از دپارتمان‌های دیگر است و هر مشکلی در سازمان ماست، ناشی از سازمان‌های دیگر است و هر مشکلی در بازار ماست، ناشی از بازارهای دیگر است و …

توهم پذیرش مسئولیت و مواجهه با تهدیدی که وجود ندارد!

پذیرش مسئولیت بیش از حد هم، به اندازه‌ی مسئولیت ناپذیری خطرناک است. خصوصاً وقتی می‌خواهیم مسئولیت مواجهه با رویدادهایی را بپذیریم که هنوز به وقوع نپیوسته‌اند. به تعبیر زیبای پیتر سنگه، آینده نگری، همیشه به معنای پیشتاز بودن نیست. بعضی‌ها، انفعال را به عنوان توجه به آینده و اقدام مسئولانه در برابر آن، توجیه می‌کنند.

تمرکز بر روی رویدادهای موردی و غافل شدن از تصویر کلان

ما این بحث را در درس رویداد یا روند، به تفصیل بررسی کرده‌ایم.

قورباغه‌های پخته

کسانی که به خاطر خراب شدن تدریجی اوضاع، به وضعیت فعلی عادت کرده‌اند و احساس نگرانی نمی‌کنند یا به خاطر بزرگ شدن تدریجی تهدید، آن را جدی نمی‌گیرند و متوجه آن نمی‌شوند.

یادگیری نادرست از تجربیات

یادگیری از تجربیات عالی است. اما فراموش نکنیم که تشخیص اینکه تجربیات ما چه دستاوردی داشته است، چندان ساده نیست. گاهی اوقات، امروز تجربه‌ای داریم و چند ماه بعد یا چند سال بعد، نتیجه‌اش نمایان می‌شود. باید ببینیم وقتی از تجربه‌ها می‌آموزیم، آیا واقعاً توانایی تشخیص نتایج تجربیات و اقدام‌های خود را داریم؟

ایمان بیش از حد به تیم‌های مدیریتی و فعالیت‌های تیمی

اعتقاد به تیم‌های مدیریتی و فعالیتهای تیمی بدون اینکه با اصول آن آشنا باشیم، می‌تواند خطرساز باشد. بسیاری از تیم‌های مدیریتی، به صورت حرفه‌ای برای هیچ کاری نکردن و همزمان ایجاد تصویری از کار سنگین، تربیت شده‌اند. آنها می‌توانند ساعتها جلسه بگذارند و عرق بریزند و خسته شوند و صورت جلسه امضا کنند و از سوی دیگر، خود متوجه باشند که قرار نیست هیچ اتفاقی بیفتد و این صرفاً یک نمایش است!

کتاب پنجمین فرمان پیتر سنگه در ایران نیز ترجمه‌های متعددی داشته است که از جمله آنها می‌توان به ترجمه‌ی آقایان حافظ کمال هدایت و محمد روشن اشاره کرد که توسط سازمان مدیریت صنعتی منتشر شده است.

کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه - سازمان مدیریت صنعتی

در صورتی که علاقمند باشید، در یک ده صفحه‌ای به زبان انگلیسی، منتخبی از جملات مهم و پایه‌ای کتاب پنجمین فرمان پیتر سنگه گردآوری شده که اگر چه برای درک مفهوم سازمان یادگیرنده کافی (یا حتی مفید) نیست، اما مطالعه آن می‌تواند ابزاری برای آشنایی بیشتر با پیتر سنگه و نیز تمرینی برای یادگیری بهتر زبان انگلیسی باشد:

برگزیده‌ای از حرف های پیتر سنگه در کتاب پنجمین فرمان – Fifth Discipline

 لینک مربوط به خرید کتاب پنجمین فرمان پیتر سنگه در آدینه بوک

لینک مربوط به کتاب The Fifth Discipline در آمازون

در صورتی که هر بحث یا نظر عمومی در مورد این کتاب دارید، ممنون می‌شویم که با ما در میان بگذارید. اما در مورد ناتوانی‌های یادگیری، چون به زودی بحث‌های تکمیلی تخصصی در این زمینه خواهیم داشت، پیشنهاد می‌کنیم تحلیل‌های کامل و دقیق‌تر خود را در آنجا مطرح فرمایید.

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم

متمم چیست و چه می‌کند؟
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

ترتیبی که گروه متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد میکند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی

قوانین کامنت گذاری/ ارسال نظرات غیر مرتبط با این مطلب

58 نکته برای کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه درباره سازمان یادگیرنده

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : احمد زارعی

    کتاب پنجمین فرمان  پیتر سنگه  شاید یکی از بهترین کتابهائی است که در حوزه ی مدیریت خوانده ام .

    این کتاب چهار چوب مرجعی برای دستیابی به هماهنگی ذهن و عملکرد شخصی و اثرات متقابل آن در همکاری های نظام مند جمعی ، برای دستیابی به دستاوردهای مطلوب و شناسائی عوامل ریشه ای بروز اثرات جانبی نامطلوب ، در اختیار خواننده قرار می دهد.

    از ویژه گی های منحصر به فرد این کتاب پرداختن به اصول  دستیابی به دستاوردهای پایدار در مقام توصیه بوده  ، وشاید برخلاف بسیاری از کتاب های مدیریتی ابزارزده و مد روز، هیچ تجویزی برای حل  مسائلمان ارائه نمی دهد زیرا  بر این باور است که:

                                                             " مسائل امروزناشی از راه حل های دیروزاست "

    و برای این که راه حل های امروز ما به مسئله ای برای فردا تبدیل نشود لازم است ازاشتباهاتمان بیاموزیم و تا وقتی که آموخته هایمان در قالب تنگ توسعه ی  فردی محدود شده و به یادگیری ساختار یافته و هماهنگ سازمانی تبدیل نشود ، در واقع چیزی نیاموخته ایم واحتمالا با مسائل بیشتری در آینده مواجه خواهیم بود.

    در حالی که یاد گیری های ساختار یافته ممکن است ما را در شناسائی عوامل محدود کننده رشد و رفع آن یاری داده وما را قادر سازد تا شرائط توسعه ی سازمانی و رشد شتابان را ایجاد کنیم ، عدم موفقیت در خلق سازمان یاد گیرنده بدون شک ما را در چرخه تباهی گرفتار خواهد ساخت و ویژه گی چرخه ی تباهی آنست که حرکتی بطئی دارد . در آغاز چرخه ی تباهی آنرا تشخیص نخواهیم داد و وقتی که از بروز آن آگاه شویم ، دیگر مجالی برای اقدام نخواهیم داشت.

    پنج اصلی که خلق سازمان یادگیرنده بر آن استوار است عبارتند از :

    تفکر سیستمی
    تسلط فردی
    مدل های ذهنی
    ایجاد چشم انداز مشترک
    یادگیری تیمی

    اگر به  بررسی آناتومی هر یک از ستون های خلق سازمان یادگیرنده بپردازیم ، همانگونه که کتاب پیتر سنگه به آن پرداخته است ، رد پای اعتماد به آنچه که بدیهیات می دانیم در روش حل مسائلمان ( بخوانیم ایجاد مسائل بیشترو عمیق تر در آینده )  دیده می شود.

    و عدم اعتماد به آنچه فکر می کنیم که می دانیم یعنی تردید فلسفی. روش فلسفه همواره تردید در مورد آن چیزی است که گمان می کنیم که می دانیم. و همانگونه که در کتاب پنجمین فرمان به قول نوشته ای از مجله ی فورجون (Fortune) آمده است :
    " افکار قدیمی خود را راجع به رهبری فراموش کنید "
    و باز همانگونه که در کتاب از خوب به عالی اثر جیم کالینز آمده است :
     "مدیران تراز پنجم بیشتر شبیه مارکوس اوورلیوس هستند تا ژولیوس سزار"
    اگر بخواهیم گفته جیم کالینز را به معادل فارسی آن ترجمه کنیم :
     " رهبران سازمان های یادگیرنده بیشتر شبیه ابو علی سینا خواهند بود تا هر پادشاه قدر قدرت نظامی "
     

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .