Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


کتاب روانشناسی سلبریتی | درباره تفاوت مشهور بودن و سلبریتی بودن و موضوعات دیگر


کتاب روانشناسی سلبریتی

سلبریتی (celebrity) از واژه‌هایی است که در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری به چشم و گوش می‌خورد؛ گاهی با بار معنایی منفی (مثل وقتی که رسانه‌های دولتی کشورمان می‌خواهند محترمانه به عده‌ای توهین کنند) و گاه با بار معنایی مثبت (وقتی که میزبان یک پادکست می‌خواهد مهمان خود را به شنوندگان معرفی کند و با به کار بردن این اصطلاح تلویحاً می‌گوید که فرد مهمی را برای گفتگو دعوت کرده است).

چنان که سرویس nGram گوگل نشان می‌دهد واژهٔ سلبریتی طی دو دههٔ اخیر به شکل روز‌افزون در رسانه‌ها به کار رفته و هم‌اکنون در اوج شهرت خود طی نیم‌قرن اخیر قرار دارد (+):

در این جا نمودار تکرار دفعات کلمه سلبریتی به زبان انگلیسی در کتابهای مختلف آماده است. نمودار از ۱۹۵۰ تا ۱۹۸۰ تقریباً افقی است. بعد از آن با شیب ملایم افزایش پیدا می‌کند و وقتی به نقطهٔ اوج رسید، از ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۰ تقریباً افقی است. یعنی میزان استفاده از این کلمه طی پانزده یا بیست سال اخیر تغییر جدی نداشته و همواره در اوج بوده است

جذابیت بحث دربارهٔ‌ سلبریتی‌ها آن‌قدر زیاد بوده که حتی یک شاخهٔ تخصصی علمی هم در این حوزه شکل گرفته است که آن را Celebrity Studies (مطالعه در زمینهٔ سلبریتی‌‌ها – سلبریتی‌پژوهی) می‌نامند. اگر چه کتاب‌های اندکی در جهان در این زمینه منتشر شده‌اند، اما مقالاتی که به این موضوع پرداخته‌اند فراوانند.

کتاب روانشناسی سلبریتی

یکی از کتاب‌هایی که اخیراً در زمینه مفهوم سلبریتی و روانشناسی سلبریتی‌ها به فارسی ترجمه شده، کتاب روانشناسی سلبریتی (The Psychology of Everything) است که گیل استیور در آن به بررسی مفهوم سلبریتی و موضوعات مرتبط با آن می‌پردازد.

با وجودی که شاید نتوان این کتاب را بهترین نقطهٔ شروع برای آشنایی با مفهوم سلبریتی دانست، از آن‌جا که کتاب‌های اندکی در این زمینه به زبان فارسی منتشر شده‌اند، امیدواریم معرفی این کتاب انگیزه‌ای برای ترجمه و انتشار آثار ارزشمندتر در این حوزه باشد.

عکس کتاب روانشناسی سلبریتی

گیل استیور سال‌ها در زمینهٔ شهرت، سلبریتی‌ها و رابطهٔ هواداران با سلبریتی‌ها مطالعه کرده و مقالات متعددی نیز در این زمینه منتشر کرده است. به همین علت، انتشارات راتلج مسئولیت نگارش کتاب «روانشناسی سلبریتی» از مجموعهٔ «روانشناسی همه‌چیز» را به او واگذار کرده است.

از این مجموعه کتاب‌های دیگر هم – به زبان انگلیسی – منتشر شده که از جمله آن‌ها می‌توان به روانشناسی زندگی کاری، روانشناسی اعتماد، روانشناسی رژیم گرفتن، روانشناسی اعتیاد، روانشناسی رانندگی و روانشناسی تغییرات اقلیمی اشاره کرد.

محتوای کتاب روانشناسی سلبریتی

استیور کتاب را با تعریف سلبریتی آغاز می‌کند و سپس به سراغ نظریه‌هایی می‌رود که می‌توانند به درک مفهوم سلبریتی و کارکردهای آن کمک کنند. نظریه یادگیری اجتماعی (آلبرت بندورا)، نظریه رشد مادام‌العمر (اریک اریکسن)، نظریه دلبستگی (جان بالبی) و رویکرد دراماتولوژیک (اروینگ گافمن) از جمله ابزارهایی است که استیور به این منظور به کار گرفته است.

او در ادامه به تفاوت مشهور بودن و سلبریتی بودن می‌پردازد و مهم‌ترین تفاوت این دو مفهوم را در این می‌داند که مشاهیر «کسانی هستند که به دلیل دستاوردی برجسته مشهور شده‌اند» و حتی اگر آن‌ها را سلبریتی بدانیم، باید بپذیریم که «سلبریتی دستاوردی» هستند. در مقابل، سلبریتی‌ها کسانی هستند که – اغلب – به واسطهٔ رسانه در جمعی بزرگ شناخته شده‌اند. مستقل از این‌که دستاورد یا چیزی برای عرضه داشته باشند یا نه: «کسی می‌تواند هم مشهور باشد و هم سلبریتی، یا این یا آن (یا هیچ‌کدام).»

مثال زیبایی که استیور برای تفاوت این دو انتخاب می‌کند، همسران رئیس‌جمهورها هستند. آن‌ها ابتدا سلبریتی می‌شوند و بعداً بسته به این‌که توانمندی یا دستاوردی داشته باشند یا نه، ممکن است مشهور نیز بشوند.

کتاب با بحث دربارهٔ‌ رابطهٔ سلبریتی‌ها با هواداران‌شان و نیز نقش و اهمیت رسانه های اجتماعی در ایجاد و تقویت جایگاه سلبریتی‌ها به پایان می‌رسد.

در ادامه چند بند از کتاب را با هم می‌خوانیم (عناوین هر بخش را متمم انتخاب کرده است):

روابط شبه‌معاشرتی

واژهٔ شبه‌معاشرت با سوء‌تفاهم بسیاری همراه بوده است. تعریف رسمی آن به معنای رابطه‌ای است که متقابل نیست یا یک‌سویه است. من سلبریتی را می‌شناسم اما سلبریتی من را نمی‌شناسد.

در تعامل شبه‌معاشرتی، تعامل من با کسی است که کنارم نیست تا واکنشی نشان بدهد. نمونهٔ نوعی آن وقتی است که فیلم ترسناکی تماشا می‌کنیم و می‌گوییم «نه… نرو داخل! این کارو نکن»، هر چند خیلی خوب می‌دانیم شخصیت‌ها صدای ما را نمی‌شنوند و گفته‌های ما هیچ‌ تأثیری روی رفتارشان ندارد.

یا سر چهرهٔ ورزشی بازنده یا برنده در تلویزیون داد می‌کشیم. واکنش نشان می‌دهیم، با وجود این که می‌دانیم صدای ما را نمی‌شنود.

لحظهٔ تبدیل شدن به سلبریتی

ترنر (۲۰۰۴) با برقراری تمایز بین سلبریتی و دیگر گونه‌های اشتهار تصدیق می‌کند: «می‌توان لحظهٔ دقیقی را تعیین کرد که چهره‌ای سرشناس سلبریتی می‌شود. هنگامی این اتفاق می‌افتد که علاقهٔ رسانه به فعالیت چهرهٔ مزبور از گزارش نقش اجتماعی آن‌ها… به بررسی جزئیات زندگی خصوصی‌شان منتقل می‌شود.»

کدام سلبریتی‌ها را دنبال خواهیم کرد؟

یکی از بهترین شاخص‌هایی که نشان می‌دهد بیننده‌ای سلبریتی را دنبال خواهد کرد، شباهت است که در متون دانشگاهی همسان‌گزینی هم نامیده می‌شود. مطالعات پژوهشی متعددی مؤید این هستند که مردم تمایل دارند سلبریتی‌هایی را دنبال کنند که آن‌ها را از جنبهٔ مهمی واجد بیشترین شباهت به خودشان تلقی می‌کنند. به یاد داشته باشیم آن‌چه اهمیت دارد همین تلقی است نه واقعیت.

خرده‌سلبریتی‌ها

کسانی که از اینترنت برای نمایش خود استفاده می‌کنند همیشه دنبال معروفیت نیستند… می‌توان چنین استدلال کرد که عشق به چیزی مثل موسیقی برای خرده‌سلبریتی انگیزه‌ای به بزرگی شهرت‌طلبی است.

برای موسیقیدان‌هایی که آن‌قدر برجسته نیستند که قرارداد ضبط آهنگ ببندند، اینترنت است که این محل اجرای هنری را فراهم کرده تا بدون این‌که مجبور باشند قراردادی داشته باشند که یک نسل پیش لازم بود، موسیقی را تمام وقت دنبال کنند.

دربارهٔ کتاب و ترجمهٔ آن

اگر مقالات ارزشمندی را که استیور منتشر کرده خوانده باشید (مثلاً‌ مقالهٔ‌ پرستش سلبریتی‌ها و شکل‌گیری روابط شبه‌معاشرتی) و سبک او را بشناسید، به سادگی به نتیجه می‌رسید که کتاب روانشناسی سلبریتی بسیار شتاب‌زده نوشته شده است. مطالب چندان منسجم نیستند و صرفاً کوشیده عناوینی را که برای چنین کتابی ضروری بوده، هر چقدر هم کوتاه و مختصر، در آن بگنجاند.

به عنوان یکی از چند نمونه، اصطلاح سلبریتی فوری (حاصل وایرال شدن در شبکه‌های اجتماعی)‌ در حد چند سطر معرفی شده و بدون هر گونه توضیح و ایجاد رابطه با بدنهٔ کتاب، رها شده و نویسنده به سراغ موضوع بعدی رفته است. چنان‌ که خواننده به نتیجه می‌رسد که طرح این بحث صرفاً از آن رو بوده که نویسنده بتواند ادعا کند در کتاب خود به رسانه‌های جدید هم توجه داشته است.

این در حالی است که اتکای بیش از حد به پژوهش‌های قدیمی و سلبریتی‌هایی که بسیاری از آن‌ها حتی برای خوانندهٔ امروز آشنا نیستند، در کتابی که در سال ۲۰۱۸ منتشر شده چندان مناسب به نظر نمی‌رسد.

کافی است کتابی مانند توهم‌های نامیرایی (Illusions of Immortality) نوشتهٔ‌ دیوید ژیلز را که در سال ۲۰۰۰ منتشر شده خوانده باشید تا از خود بپرسید: چرا وقتی کتابی با ساختار بهتر دربارهٔ همین بحث وجود داشته و استیور هم حرف چندان تازه‌ای مطرح نکرده و حتی مثال‌های روز دلچسبی هم به بحث نیفزوده، لازم دیده کتاب جدیدی در این حوزه منتشر کند؟

روی‌هم‌رفته قضاوت متمم این است که شاید این کتاب – برخلاف عنوان و توضیحی که راتلج انتخاب کرده – چندان برای مخاطب عام جذاب نباشد. مخاطب دانشگاهی هم احتمالاً بیشتر از محتوای کتاب از ارجاعات آن خواهد آموخت و سرنخ‌هایی برای مطالعهٔ کتاب‌ها و مقالات مرتبط با این حوزه به دست خواهد آورد.

اما از آن‌جا که فعلاً منبع دیگری در زبان فارسی در این زمینه – با رعایت استانداردهای علمی – موجود نیست، کسی که می‌خواهد مفهوم سلبریتی را از منظر روانشناسی بیاموزد، ناگزیر باید در نخستین گام این کتاب را انتخاب کند.

زحمت ترجمهٔ این کتاب بر خانم تهمینه زاردشت بوده و انصافاً متنی ساده و روان ارائه کرده‌اند. از نمونه‌ متن‌هایی که خواننده بی‌نیاز از مراجعه به نسخهٔ انگلیسی می‌تواند آن را بخواند و بفهمند (و می‌دانیم که متن‌هایی با این ویژگی در کتاب‌هایی که اخیراً ترجمه می‌شوند و به چنین موضوعاتی می‌پردازند، کمیابند).

کتاب روانشناسی سلبریتی به همت #نشر نو به بازار عرضه شده است.

معرفی و خرید کتاب روانشناسی سلبریتی (سایت نشر نو)

پیشنهاد عضویت در متمم

شما با عضویت ویژه در متمم، می‌توانید به درس‌ها و آموزش‌های بسیاری از جمله موضوعات زیر دسترسی کامل داشته باشید:

  فهرست درس‌های متمم

موضوعات زیر، برخی از درس‌هایی هستند که در متمم آموزش داده می‌شوند:

  دوره MBA (یادگیری منظم درس‌ها)

  استراتژی | کارآفرینی | مدل کسب و کار | برندسازی

  فنون مذاکره | مهارت ارتباطی | هوش هیجانی |تسلط کلامی

  توسعه فردی | مهارت یادگیری | تصمیم گیری | تفکر سیستمی

  کوچینگ | مشاوره مدیریت | کار تیمی | کاریزما

  عزت نفس | زندگی شاد | خودشناسی | شخصیت شناسی

  مدیریت بازاریابی | دیجیتال مارکتینگ | سئو | ایمیل مارکتینگ

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۵ نظر برای کتاب روانشناسی سلبریتی | درباره تفاوت مشهور بودن و سلبریتی بودن و موضوعات دیگر

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .