Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu

فایل صوتی | مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی

تفکر سیستمی

منظور از تفکر سیستمی چیست؟ چرا باید با تفکر سیستمی آشنا باشیم؟

سیستم یعنی «مجموعه‌ای از اجزاء مرتبط با هم» که با تعامل خود، ماهیتی فراتر از تک‌تک آن اجزاء می‌سازند. آب‌و‌هوا، بدن انسان، سازمان‌ها، اقتصاد کشورها، فرهنگ، کسب‌و‌کارها، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، همگی نمونه‌هایی از سیستم‌ها هستند.

بسیاری از فرصت‌هایی که امروز در اطراف ما وجود دارد، و نیز بسیاری از چالش‌ها و تهدیدهایی که محیط کسب‌و‌کار و زندگی ما را هدف گرفته‌اند، در سیستم‌ها ریشه دارند. پس حالا که سیستم‌ها تا این حد تمام زندگی ما را احاطه کرده‌اند، ناگزیریم برای درک بهتر ویژگی‌ها و رفتارهای سیستم‌ها تلاش کنیم.

تفکر سیستمی، ابزار  و مدلی است که با این هدف شکل گرفته و توسعه یافته است.

محتوای دورهٔ آموزشی مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی

دوره‌ی آموزشی مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی مجموعه‌ای از فایل‌های صوتی (حدود شش ساعت و پانزده دقیقه) با صدای محمدرضا شعبانعلی است که در آن مفاهیم اولیهٔ تفکر سیستمی آموزش داده شده است.

چنان که در فهرست مطالب می‌بینید، بخشی از محتوای این فایل صوتی، با آن‌چه در مجموعه درس‌های تفکر سیستمی متمم آمده مشترک است. در عین حال، بخش‌هایی هم به آن افزوده شده و مثال‌ها و توضیحات متنوعی برای تفهیم بهتر موضوعات به کار گرفته شده‌اند.

دانش تفکر سیستمی، بسیار گسترده است و نمی‌توان آن را در قالب چند ده یا چندصد ساعت گنجاند. با این حال، این دورهٔ صوتی آموزشی – می‌تواند پلهٔ نخست برای ورود به دنیای بی‌پایان سیستم‌ها باشد.

ردیفموضوع زمان تقریبی
۱بخش اول - مقدمه‌ای بر بحث تفکر سیستمیسی و دو دقیقه
۲بخش دوم - معرفی منابع و مراجع مورد استفاده در این بحثسی دقیقه دقیقه
۳بخش سوم - نشانه‌های ضعف در تفکر سیستمیبیست و دو دقیقه
۴بخش چهارم - خطرات آشنایی با تفکر سیستمیبیست و شش دقیقه
۵بخش پنجم - تاریخچه شکل‌گیری تفکر سیستمیپنجاه و سه دقیقه
۶بخش ششم - تعریف سیستم – قسمت اول (مفهوم مدل و اهمیت اجزاء)هجده دقیقه
۷بخش هفتم - تعریف سیستم – قسمت دوم (مفهوم مرز)سی و پنج دقیقه
۸بخش هشتم - تعریف سیستم – قسمت سوم (مفهوم تعامل و تأثیر‌گذاری)چهارده دقیقه
۹بخش نهم - رویکردهای مختلف به تفکر سیستمی (نرم و سخت)چهل و سه دقیقه
۱۰بخش دهم - کلان‌نگری و تکثرگرایی – دو ستون تفکر سیستمیبیست و سه دقیقه
۱۱بخش یازدهم - افق زمانی و مکانیسیزده دقیقه
۱۲بخش دوازدهم - مقاومت در برابر سیاست‌گذاریپانزده دقیقه
۱۳بخش سیزدهم - تبعات ناخواسته در سیستم‌هاچهارده دقیقه
۱۴بخش چهاردهم - ابهام علّیشانزده دقیقه
۱۵بخش پانزدهم - هدف سیستمده دقیقه
۱۶بخش شانزدهم - نکات پایانییازده دقیقه

مجموعاً ۳۷۵ دقیقه

خرید مجموعهٔ آموزشی مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی

هزینه دوره آموزشی مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی ۴۳۰ هزارتومان است که با کلیک بر روی دکمه‌ی زیر می‌توانید آن را پرداخت کرده و فایل‌های صوتی را دریافت کنید.

فایل‌ها در قالب mp3 هستند و روی تمام سیستم‌های پخش صوتی قابل‌استفاده‌اند. پس از خرید محصول، همهٔ گزینه‌های زیر برای دریافت فایل‌ها هم‌زمان در اختیار شما قرار می‌گیرند:

◼️  نمایش لینک دانلود

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل‌ها برایتان نمایش داده می‌شود. می‌توانید آن‌ها را روی گوشی یا لپ‌تاپ خود ذخیره کنید.

◼️  دریافت لینک دانلود از طریق ایمیل اعلام‌شده

لینک دانلود فایل‌ها به ایمیل شما هم ارسال می‌شود. بسته به ترافیک سرور ممکن است ایمیل را چند دقیقه دیرتر دریافت کنید. ضمناً به علت تعداد زیاد لینک‌ها در ایمیل احتمال دارد که ایمیل متمم اسپم شود. بنابراین حتماً شاخهٔ Junk یا Spam ایمیل خود را چک کنید.

  امکان دانلود فایل‌ها و گوش دادن به آن‌ها در صفحهٔ دانلود

شما در متمم عضو نیستید (یا اگر هستید، الان لاگین نکرده‌اید). اعضای متمم که در حالت لاگین‌کرده خرید می‌کنند، پس از خرید در صفحهٔ پروفایل خود همواره به لینک دانلود دسترسی دارند و می‌توانند فایل‌ها را دانلود کرده یا آنلاین گوش دهند. برای استفاده از این سرویس لازم نیست کاربر ویژه باشید و همین که عضو رایگان متمم (کاربر آزاد)‌ باشید کافی است: ثبت نام کاربر آزاد

اگر لینک فایل‌ها را دریافت نکردید به آدرس trust at motamem.org ایمیل بزنید تا همکاران ما به سرعت این مسئله را پیگیری کنند.

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    نرجسرعیت‌آزاد ، سجاد قاضی ، حسین عبداللهی راد ، هادی بصیری ، هانی

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۱۳۸ نظر برای فایل صوتی | مقدمه‌ای بر تفکر سیستمی

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    سلام احسان جان.

    از لطفت ممنونم. الان که داشتم حرف‌هات رو می‌خوندم، با خودم فکر کردم و به نکتهٔ جالبی رسیدم. اون سبک حرف زدن که مثال زدی، ناخودآگاه به بخشی از روش درس دادن من تبدیل شده و خودم خیلی وقت‌ها بهش توجه ندارم (البته این ایراد نیست. حتی شاید مزیت باشه). اما چیزی که جالبه اینه که این سبک رو معمولاً وقتی دارم که لباس «معلم» یا لباس «مشاور» تنم می‌کنم. جاهایی که از این نقش فاصله دارم، مثلاً در برخی از مطالب روزنوشته‌هام یا حتی کامنت‌هام در روزنوشته و متمم، این سبک کمرنگ می‌شه (و البته این رو هم ایراد نمی‌دونم). خلاصه این که برای خودم جالب بود جایی که می‌خوام معلم باشم، جمله‌بندی‌هام تغییر می‌کنه. البته علتش هم مشخصه. معلمی کردن یعنی «همراهی کردن در مسیر کشف» و ذات این همراهی، هم‌قدمی رو می‌طلبه.

    در مورد اشاره به اصطلاحاتی که گفتی، کاملاً موافقم که اصطلاحات مهمی هستند. و خودم هم فکر می‌کنم اگر قرار باشه این مجموعه، بخش دوم یا سومی داشته باشه، خیلی خوبه بهشون پرداخته بشه. این که در این شش ساعت اول به سراغ‌شون نرفتم دو علت داشت:

    علت اول این که طبیعتاً بحث تا این‌جا خیلی مقدماتی بود. اما اصطلاحاتی که تو اشاره کردی، یه جنبهٔ سنگین و جدی دینامیکی دارن که طبیعتاً پیش‌نیازهای بیشتری براشون وجود داره.

    علت دوم هم این که بعضی از این اصطلاحات، به فرمول‌های ریاضی نیاز داره و حتی اگر فرمول رو نگیم، لااقل به نمودارهای متعدد نیاز داره. و بدون این‌ها، ممکنه مفاهیم اشتباه برداشت بشه. یعنی هنوز مطمئن نیستم که آیا بلدم این‌ها رو در قالب صوت بگم؟ یا باید در قالب نوشته گفت که دست بازتر باشه. خودم تا حالا نمونهٔ‌ موفقی از بیان صوتی این مفاهیم ندیده‌ام. حالا باید در طول زمان با خودم کلنجار برم ببینم چه‌جوری میشه بیان خوبی براشون پیدا کرد. همین مباحث مقدماتی تفکر سیستمی هم چنین مسیری رو طی کرده‌ان و الان به نظرم روشی پیدا کرده‌ام که بشه راحت‌تر بیانشون کرد.

    جاهایی که این دقت و وسواس نبوده، برداشت‌هایی شکل گرفته که اصل موضوع قربانی شده. مثلاً خیلی وقت‌ها زمانی که از اثر شلاقی صحبت می‌شه، رابطهٔ اثر شلاقی با ساختار بررسی میشه، اما نقش «تأخیرهای سه‌گانه» کمتر بررسی می‌شه و همین باعث میشه که افراد یا در تشخیص مصداق‌ها مشکل پیدا کنن و یا در انتخاب نقاط اهرمی مناسب، برای کاهش شدت اثر شلاقی.

    یا در مورد اثر پروانه‌ای، بیشتر به یه استعاره تبدیل میشه برای این که بگن حتی یه کار کوچک می‌تونه اثر بزرگ ایجاد کنه. مثلاً این‌جوری که: «یک میلیون تومن امروز میدی به یه فقیر. دنیا می‌چرخه و می‌چرخه و اون زندگیش عوض میشه و یه روز کارآفرین بزرگی در اون‌ور دنیا میشه.» حالا کمی دراماتیک گفتم. اما معمولاً این‌جور وقت‌ها آدم‌ها راحت اصطلاح اثر پروانه‌ای رو به کار می‌برن.

    در حالی که اثر پروانه‌ای می‌گه به همین آدم که ۱۰۰۰۰۰۰ تومن دادی و خوشبخت شد، اگر ۱۰۰۰۰۱ می‌دادی ممکن بود به فلاکت کشیده بشه و اگر ۱۰۰۰۰۱/۱ میدادی ممکن بود خیلی خوشبخت‌تر بشه و اگر ۱۰۰۰۰۱/۱۰۲ می‌دادی ممکن بود بدبخت بشه و اگر یک هزارم ریال از این پول برمی‌داشتی و بهش می‌دادی ممکن بود ثروتمندترین آدم دنیا بشه (می‌دونیم که اگر چنین شرایطی برقرار نباشه، مصداق اثر پروانه‌ای نیست).

    در واقع اثر پروانه‌ای، به «وابستگی شدید غیر deterministic به شرایط اولیه» اشاره داره و نه «تأثیر بزرگ ناشی از محرک‌های کوچک»

    شبیه همین رو در برخی مفاهیم دینامیکی دیگه هم دیده‌ام؛ مثلاً کمتر کسی رو دیده‌ام که وقتی به بحث path dependency می‌رسه، خارج از مثال‌های کلاسیک، مثال‌های درست بزنه. و خودم هم در این لحظهٔ خاص، بلد نیستم بدون معادلات ریاضی، به زبان ساده این بحث رو توضیح بدم (حالا باید فکر کنم و بعداً یاد بگیرم چه‌جوری باید گفت که برداشت درست شکل بگیره. قبلاً تلاش‌های ناموفقی داشتم. یه جوری گفتم که طرف، همون چیزی رو هم که بلد بوده یادش رفته).

    این ماجرای سوءبرداشت‌ها و پیچیدگی‌ها واقعاً گاهی به چالش تبدیل میشه.

    بذار یه مثال جالب برات بزنم. ببین من یه جای حرف‌هام گفتم تفکر سیستمی با این جمله همسو هست که «تو نیکی می‌کن و در دجله انداز که ایزد در بیابانت دهد باز»
    این جمله‌بندی، جذابه و حس خوبی به مخاطب می‌ده. این که می‌بینه یه مفهوم سیستمی (نقطهٔ اثر در فاصلهٔ دور) در فرهنگ ما هم معادل داره. اما واقعیت اینه که اتفاقاً در فرهنگ ما معادل نداره.

    چون ایدهٔ‌ نقطهٔ اثر در فاصلهٔ دور اینه که تو نیکی می‌کنی در دجله می‌اندازی، ممکنه بعداً به جاش یه مار یه جا بیاد تو رو نیش بزنه. 

    در واقع، سیستم‌ها Value Neutral هستن. دلیل نداره اگر من کاری کردم که فکر می‌کنم کار خوبی هست، وقتی توی سیستم چرخید و به خودم برگشت، لزوماً یه اتفاق خوب باشه (این میشه مصداق فیدبک مثبت. در حالی که خیلی از حلقه‌های فیدبک، منفی هستن. و در سیستم‌های پیچیده مثل دنیا، اساساً حلقه‌های فیدبک به معنای سنتی وجود نداره که بشه از مثبت و منفی بودنشون حرف زد. در واقع می‌شه گفت: تو نیکی میکن و در دجله انداز و بشین ببین چه بلایی سرت میاد: خوب یا بد).
    اتفاقاً من خودم فکر می‌کنم زیبایی رفتارهای نیک و اقدام‌های اخلاقی به اینه که ما تقریباً هیچ‌وقت نمی‌تونیم تبعات واقعی‌شون رو در سیستم بدونیم. چه برای خودمون، چه برای کل سیستم. تو کاری می‌کنی که در افق فهم تو، درسته. و با این کار، خودت حس می‌کنی معنا داری. 

    بنابراین، اتفاقاً مفهوم افق اثر طولانی در بحث تفکر سیستمی، بر خلاف ظاهرش، از جنس کارما نیست. وقت ضبط فایل، همهٔ این‌ها توی ذهنم می‌چرخید. برام واضح بود که «تو نیکی می‌کن و در دجله انداز» و فقط بدون که «در بیابان اتفاقی خواهد افتاد (خوب یا بد)»  و دوست داشتم بگم که اگر جز این بود، کار خوب از جنس معامله بود و چون این‌طور نیست و چون «گاهی آدم‌های خوب،‌ در بدترین شکل می‌میرند و چون گاهی کثیف‌ترین انسان‌ها در بستر آرامش چشم به دنیا می‌بندن» کار خوب، زیبا است.
    دیدم پیچیده میشه، آخرش همون چند جمله رو گفتم و رد شدم.

    دلم می‌خواد وقتی این مباحث رو کامل‌تر می‌کنم (اگر زمانی فرصت شد) این نوع نکات رو هم بگم تا خیالم راحت باشه که تصویر ساده‌انگارانه‌ای از مفاهیم سیستمی ترسیم نکرده‌ام. 

  1. علیرضا داداشی گفت: (کاربر ویژه و ارزیاب ۸ درس) من ۳۴۲۸ روز است که همراه متمم هستم.

    سلام.

    امروز که دارم این کامنت رو می‌نویسم، از نظر زمانی بیش از دو ماه از دریافت این فایل می‌گذره.

    راستش مفصل‌ترین و جامع‌ترین فایل آموزشی بود که تا به حال با اون مواجه شده‌ام؛ هر چند نام مقدمه‌ای بر ... برایش انتخاب شده.

    چندین بار هر بخش رو گوش کردم و البته بارها از میانه‌ی هر بخش دوباره به کمی جلوتر و گاه به ابتدای بخش برگشتم و باز گوش دادم.

    مثال‌های به‌روز و ملموس این بحث من رو به این فکر برد که درگیری ذهنی محمدرضا با این مسائل احتمالا زمینه‌ی انتخاب موضوع بحث به عنوان پکیج آموزشی بوده.

    یک بار دیگه مطمئن شدم که مدیریت علمی برای تقریبا تمام مسائل مبتلابه ما راه‌حل داره، اگر مسائل حل نمی‌شند، یکی از دلایل احتمالی اون می‌تونه بی‌سوادی و بی‌بهره بودن حاکمان از علم روز مدیریت باشه. 

    فقدان جامع‌نگری و کلان‌نگری هم در این خصوص بی‌تاثیر نیست.

    خیلی بابت این هدیه‌ی ارزشمند ممنونم.

    برقرار باشید.

  2. افشین پهلوان حسینی گفت: (کاربر ویژه) من ۱۱۴۶ روز است که همراه متمم هستم.

    سلام

    بحث کلاننگری و تکثر گرایی خیلی برای من جذاب بود. یک جورایی تِم فلسفی، اخلاقی و انسانی هم داره. برای خیلی از ما که آدمهای خودخواهی شده ایم این درس می تونه تلنگری باشه. برای لااقل من این طور بود. البته از یک زاویه تهش باز خودخواهیه! من تکثرگرا باشم تا نهایتا به نفع خودم باشه!

  3. افشین پهلوان حسینی گفت: (کاربر ویژه) من ۱۱۴۶ روز است که همراه متمم هستم.

    در آخر ترک ۷ این توضیح داده میشه که ما به سه علت مرزبندی می‌کنیم اما همین طور که از مثالها معلومه خیلی وقتها تعریف مرز بر اساس هر کدوم از این علت‌ها منجر به سیستم متفاوتی می‌شه. آیا این درسته؟ یعنی وقتی می‌خواهیم مساله ای رو بررسی کنیم مرز اون با توجه به علت مرزبندی مشخص میشه؟