Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


هوش مصنوعی و صنعت نشر کتاب | گام جدید مایکروسافت؛ انتشارات ۸۰۸۰


هوش مصنوعی و صنعت نشر

حتی از سال‌ها پیش که هنوز هوش مصنوعی مثل امروز به گفتگوهای عمومی و اصطلاحات کوچه و بازار وارد نشده بود، صنعت نشر بارها به‌واسطهٔ دستاوردهای هوش مصنوعی دستخوش تحول شد.

گاهی فعالان نشر از ابزارهای جدیدی که هوش مصنوعی در اختیارشان قرار داد خوشحال می‌شدند و گاهی هم نگران می‌شدند که آینده صنعت نشر به کلی از دست بازیگران فعلی خارج شود.

کتابخانه دیجیتالی گوگل

یکی از بزرگ‌ترین این اتفاقات پروژهٔ گوگل بوکز (Google Books) بود. هوش مصنوعی امکان تشخیص متن داخل تصاویر (OCR) را فراهم کرده بود و گوگل تصمیم گرفت بزرگ‌ترین کتابخانهٔ دیجیتالی جهان را ایجاد کند. پروژه در ابتدا با ادعایی کاملا‌ً فرهنگی شروع شد: تبدیل کتاب‌های قدیمی به متن دیجیتال با هدف حفظ و نگهداری بلندمدت آن‌ها و ایجاد دسترسی عمومی به این منابع.

اما خیلی زود، پس از این که مجوز اسکن کردن کتابخانه‌های بزرگ صادر شد، ناشران متوجه شدند که عملاً اطلاعات کتاب‌های روز هم به شکل‌های مختلف و به بهانه‌های مختلف در اختیار گوگل خواهد بود. دعواهای حقوقی صنعت نشر با گوگل تا همین امروز هم ادامه دارد و پیچیدگی‌های آن هم آن‌قدر زیاد شده که به‌سادگی نمی‌توان دربارهٔ ضرر یا منفعت این پروژه برای ناشران قضاوت کرد (+/+/+/+).

ترجمه ماشینی کتابها

شاید به علت جدی نگرفتن کپی‌رایت در ایران و تقاضای محدود برای آثار فارسی، ناشران ایرانی چالش کتابخانه دیجیتالی گوگل را چندان تجربه نکرده باشند، اما هوش مصنوعی موج دیگری هم داشت که صنعت نشر ایران را – به‌ویژه در حوزهٔ ترجمه – تکان داد: ترجمه ماشینی متون انگلیسی و زبان‌های خارجی دیگر.

حتماً شما هم این تجربه را داشته‌اید که یک کتاب ترجمه شده به زبان فارسی را خوانده و نفهمیده باشید. یا این که مجبور شده باشید متن فارسی را با نسخه انگلیسی تطبیق دهید تا ببینید مترجمی که زبانش با زبان شما یکی است، چه گفته و چه منظوری داشته است. این نوع ترجمه‌ها که روز‌به‌روز بر تعدادشان افزوده می‌شود، اغلب حاصل همکاری انسان و ماشین هستند.

ترجمه ماشینی با سرویس ترجمه گوگل (گوگل ترنسلیت / Google Translate) شروع نشد، اما قطعاً این گوگل بود که ترجمه ماشینی را فراگیر و دموکراتیزه کرد و در اختیار همه قرار داد. با وجودی که انتظار می‌رفت کاربر این سرویس، مردم عادی باشند و نیازهای روزانهٔ‌ خود را با آن مرتفع کنند، عملاً عدهٔ بسیاری کار مترجمی را برگزیدند و بخشی از ناشران هم که عطش بازار برای کتابها را می‌دیدند، بر این موج سوار شدند.

ترجمه بی‌کیفیت ماشینی چیزی نیست که به‌سادگی از شرّ آن خلاص شویم. این شرّ را هوش مصنوعی به صنعت نشر تحمیل کرد و چیزی هم که می‌تواند آن را رفع کند،‌ خود هوش مصنوعی است. یعنی ما نه از ناشران می‌توانیم انتظار داشته باشیم حرفه‌ای‌تر باشند و نه از این دسته از مترجمان می‌توانیم انتظار داشته باشیم اخلاق‌گراتر شوند. فقط باید به این امید باشیم که هوش مصنوعی پیشرفت کند و کیفیت ترجمه ماشینی بهتر شود. خوشبختانه با گسترش مدلهای بزرگ زبانی و سرویس‌هایی مثل چت جی پی تی و جمینای و افزوده شدن مدل‌های زبانی به مترجم‌های سنتی‌تر مثل بینگ (سرویس ‌Bing Translator) می‌توانیم به آینده ترجمه ماشینی امیدوارتر باشیم.

کتابهای صوتی با صدای ماشینی

یکی دیگر از دستاوردهای هوش مصنوعی که در سال‌های اخیر باعث تحول در صنعت نشر شده، تبدیل متن به صوت یا Text-to-Speech است (مخفف: TTS). قبلاً کتابهای صوتی صرفاً به روش سنتی و با صدای صداپیشگان تولید می‌شد. اما به تدریج امکان خواندن همهٔ متون با صدای ماشینی فراهم شده است. حتی در ایران هم اپلیکیشن‌هایی مثل فیدیبو در حال عرضه و توسعهٔ سرویس گوینده هوشمند هستند (فیدیبو آن را به اسم راوی عرضه می‌کند).

واضح است که تبدیل متن به صوت صرفاً به کتابها محدود نیست و کاربردهای متنوع دیگری هم دارد و پیش از عرضهٔ کتابهای صوتی، نسخه‌های ساده‌تر آن در خدمت نابینایان بوده است. هم‌چنین مشخص است که هنوز صدای ماشینی با صدای حرفه‌ای فاصلهٔ بسیاری دارد. بنابراین کتابهای صوتی ماشینی، جایگزین کتابهای صوتی سنتی نیستند. اما به‌هرحال، یک خط محصول جدید در صنعت نشر ایجاد کرده‌اند و قطعاً در آینده موجب تحولی جدی در این صنعت خواهند شد.

سیستم‌های توصیه‌گر و نقش آن‌ها در فروش کتاب

کاربردهای هوش مصنوعی در صنعت نشر صرفاً به تولید کتاب و خواندن کتاب محدود نبوده و تأثیرات آن در بخش بازاریابی و فروش هم دیده می‌شود. بخشی که راحت‌تر به چشم می‌آید، استفاده از علم داده برای تحلیل داده‌های فروش و استفاده از رفتار مشتریان برای برنامه‌ریزی تولید کتاب است. با این حال، شاید عده‌ای این بخش را ادامهٔ تحلیل‌های آماری در نظر بگیرند و یک موج جدید محسوب نکنند.

اما هوش مصنوعی،‌ حداقل در یکی دو دههٔ اخیر، تحول دیگری را هم در صنعت نشر رقم زده و آن استفاده از سیستم‌های توصیه‌گر برای پیشنهاد کتاب است. وقتی کتابی را در سایت آمازون جستجو می‌کنید، کتابهای دیگری هم بر اساس سلیقهٔ کاربران به شما معرفی می‌شود. طبیعتاً این کتابها شانس فروش بیشتری دارند. حتی کسانی که از آمازون کتاب نمی‌خرند، از این پیشنهادها برای یافتن کتابهای مرتبط استفاده می‌کنند.

شاید برای کسانی که خارج از صنعت نشر هستند (و نیز ناشران ایرانی)، چندان محسوس نباشد، اما همان‌قدر که کاربران اینستاگرامی مدام از «الگوریتم» می‌گویند و خودشان را به در و دیوار می‌زنند تا در بخش explore اینستاگرام ظاهر شوند، فروشندگان کتاب و ناشران هم دنبال روش‌هایی هستند که موتورهای پیشنهاددهنده در آمازون و سایت‌های دیگر، آن‌ها را به مشتریان پیشنهاد دهند.

انتشارات ۸۰۸۰ | گام جدید مایکروسافت برای استفاده از هوش مصنوعی در صنعت نشر

چیزی که در تصویر زیر می‌بینید، لوگوی انتشارات ۸۰۸۰ است. انتشاراتی که اخیراً شرکت مایکروسافت تأسیس کرده تا به‌تدریج و به‌شکل جدی‌تر وارد صنعت نشر کتاب شود.

لوگو انتشارات ۸۰۸۰ متعلق به مایکروسافت - تصویر شماتیک یک پردازنده ۸۰۸۰

کسانی که الان در دههٔ پنجم و ششم زندگی‌شان هستند، پردازشگرهای نسل ۸۰۸۰ را به خاطر دارند.

دسترسی کامل به این مطلب برای اعضای ویژهٔ متمم امکان‌پذیر است.

مشارکت در بحث

رابطهٔ هوش مصنوعی و صنعت نشر را چگونه می‌بینید؟ تا کنون در کدام بخش‌های صنعت نشر و نیز تولید و خواندن کتاب، رد پا و اثر هوش مصنوعی را حس کرده‌اید؟

آیندهٔ ناشران ایرانی را پس از موج جدید هوش مصنوعی و مدل‌های بزرگ زبانی چه می‌بینید؟ آیا این صنعت متحول و اصلاح خواهد شد؟ یا باید مانند تاکسی‌های تلفنی و بسیاری از کسب‌و‌کارهای دیگر که امروز وجود ندارند و جوان‌ترها حتی نام‌شان را نشنیده‌اند، صنعت نشر ایرانی را به فراموشی بسپاریم؟

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری علم داده به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه علم داده

سوال‌های پرتکرار دربارهٔ متمم

متمم چیست و چه می‌کند؟

متمم مخففِ عبارت «محل توسعه مهارتهای من» است: یک فضای آموزشی آنلاین برای بحث‌های مهارتی و مدیریتی.

برای آشنا شدن بیشتر با متمم به صفحهٔ درباره متمم سر بزنید و فایل صوتی معرفی متمم را دانلود کنید و گوش دهید.

فهرست دوره های آموزشی متمم را کجا ببینیم؟

هر یک از دوره های آموزشی متمم یک «نقشه راه»  دارد که مسیر یادگیری آن درس را مشخص می‌‌‌کند. با مراجعه به صفحهٔ نقشه راه یادگیری می‌توانید نقشه راه‌های مختلف را ببینید و با دوره های متنوع متمم آشنا شوید.

هم‌چنین در صفحه‌های دوره MBA و توسعه فردی می‌توانید با دوره های آموزشی متمم بیشتر آشنا شوید.

هزینه ثبت نام در متمم چقدر است؟

شما می‌توانید بدون پرداخت پول در متمم به عنوان کاربر آزاد عضو شوید. اما به حدود نیمی از درسهای متمم دسترسی خواهید داشت. پیشنهاد ما این است که پس از ثبت نام به عنوان کاربر آزاد، با خرید اعتبار به عضو ویژه تبدیل شوید.

اعتبار را می‌توانید به صورت ماهیانه (۱۶۰ هزار تومان)، فصلی (۴۲۰ هزار تومان)، نیم‌سال (۷۵۰ هزار تومان) و یکساله (یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان) بخرید.

توجه داشته باشید که خرید شش‌ماهه و یک‌ساله به‌ترتیب معادل ۲۰٪ و ۳۸٪ تخفیف (نسبت به خرید یک‌ماهه) محسوب می‌شوند.

برای اطلاعات بیشتر به صفحه ثبت نام مراجعه کنید.

آیا در متمم فایل های صوتی رایگان برای دانلود وجود دارد؟

مجموعه گسترده و متنوعی از فایلهای صوتی رایگان در رادیو متمم ارائه شده که می‌توانید هر یک از آنها را دانلود کرده و گوش دهید.

هم‌چنین دوره های صوتی آموزشی متنوعی هم در متمم وجود دارد که فهرست آن‌ها را می‌توانید در فروشگاه متمم ببینید.

با متمم همراه شوید

آیا می‌دانید که فقط با ثبت ایمیل و تعریف نام کاربری و رمز عبور می‌توانید به جمع متممی‌ها بپیوندید؟

سرفصل‌ها  ثبت‌نام  تجربهٔ متممی‌ها

۱۰ نظر برای هوش مصنوعی و صنعت نشر کتاب | گام جدید مایکروسافت؛ انتشارات ۸۰۸۰

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    من در تأیید و تکمیل حرف‌هایی که در مورد «اظهار رسمی استفاده از هوش مصنوعی مولد» گفتید می‌خوام به چند تا نکته اشاره کنم:

    ۱) در مقاله‌ای که اشاره کردید، به نکتهٔ جالبی برخوردم. در نگاه اول، متنی که نوشته شده بود، خیلی اخلاقی و حرفه‌ای به نظر می‌رسید. یعنی خیلی شفاف نوشته بودن:

    Declaration of generative AI and AI-assisted technologies in the writing process
    During the preparation of this work the authors used ChatGPT developed by OpenAI in order to generate and analyze data to enhance the readability of this paper. After using this tool/service, the authors reviewed and edited the content as needed and take full responsibility for the content of the publication.

    اما نکته‌ای که وجود داره اینه که شفاف نگفته‌ان چه‌جوری استفاده کرده‌ان. در نگاه اول بیشتر این به چشم میاد که برای ادیت متن استفاده شده. چون می‌گه خواستیم readability بهتر بشه. اما قبلش به کلمهٔ تحلیل داده و قبل‌تر از اون به «تولید داده» هم اشاره کرده. اگر پژوهش جوری بود که به یک «random sample» نیاز داشت،‌ می‌شد تا حدی این رو قبول کرد (که البته غلطه. چون خروجی Gen AI، تمام ویژگی‌های نمونه تصادفی رو نداره. اما می‌شد بگیم سوادش رو نداشتن که این رو متوجه بشن). اما اساساً‌ رویکرد مقاله، روایی هست. و در این رویکرد استفاده از Gen AI در «تولید داده» یعنی رسماً‌ شما سایت خبری داشته باشی و تهش بگی: «ضمناً اعلام کنم که این خبرها ساختگی هستن.»

    ۲) به‌نظر میاد حتی در همین استفاده از Gen AI هم خوب عمل نکرده‌ان و بلد نبوده‌ان پرامپت‌های مناسب بنویسن. مقاله از نظر نگارشی ایرادهای جدی داره. حتی در تیتر همین بخشی که می‌گه از Gen AI استفاده کرده:

    Declaration of generative AI and AI-assisted technologies in the writing process

    این تیتر فعل نداره! باید می‌گفت using generative AI و ...

    ۳) این‌ها رو که دیدم یه بار صدر و ذیل مقاله رو بررسی کردم. مقاله Open Access هست. اگر در یک ژورنال رسمی‌تر با چارچوب‌ جدی‌تر منتشر می‌شد و منفعت مالی برای ژورنال نداشت، احتمالاً چنین مقاله‌ای منتشر نمی‌شد. پایینش رو نگاه کردم دیدم از دولت کانادا فاند هم گرفته‌ان. نوش جو‌ن‌شون. یه حفرهٔ علمی در بدنهٔ دولت پیدا کرده‌ان و دارن ازش تغذیه می‌شن.

    ۴) در بخش پایانی درس انواع منابع اطلاعاتی فهرستی از شرط‌های متعارف و رایج در محیط‌های علمی برای استفاده از هوش مصنوعی مولد اومده. که به نظرم بررسی اون‌ها جالبه (منابعش هم هست).

    ۵) ما هم، فکر می‌کنم پیش از این که بسیاری از سایت‌ها و رسانه‌ها در دنیا فریمورک استفاده از Gen AI رو منتشر کنن، در بخش «چرا دیدگاه من منتشر نشده؟» چارچوبی رو برای استفاده از خروجی‌های Gen AI پیشنهاد کردیم. البته حدس می‌زنم در ماه‌ها یا سال‌های پیش رو باید این چارچوب تغییر کنه. شاید حتی سهل‌گیرانه‌تر بشه یا حذف بشه (مثلاً‌ وقتی هر کس AI bot مختص خودش رو داشته باشه. مثل یک حیوان خانگی). اما فعلاً با سطح فعلی خروجی هوش مصنوعی مولد، به نظرم مناسبه.

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .