Menu


خط مشی متمم در نگارش و تلفظ نام نویسندگان و دانشمندان


در همه‌ی زبان‌ها، به‌کار بردن نام دانشمندان و نویسندگان زبان‌ها، فرهنگ‌ها و جوامع دیگر، با دشواری‌ها و چالش‌هایی روبروست.

گاهی اوقات، تلفظ دقیق و درست نام یک نفر در زبانی دیگر، دشوار است.

هم‌چنین بسیار پیش می‌آید که تلفظ‌ها و نگارش‌های متفاوتی از نام یک نویسنده، در زبان مقصد شکل می‌گیرد و رواج پیدا می‌کند.

در گذشته، یکی از شیوه‌های رایج در زبان فارسی، نزدیک‌ کردن تلفظ و نگارش واژه‌ها به زبان عربی بود.

به عنوان مثال، با وجودی که پورتوگال برای تلفظ و نگارش Portugal معقول و منطقی‌تر به نظر می‌رسید، پرتغال رایج شد.

گاهی اوقات هم واژه‌ها و تلفظ‌ها بسته به این‌که واژه را نخستین بار چه کسانی وارد فرهنگ فارسی کردند، رواج یافت و تثبیت شد. چنان‌که ما مانند آلمانی‌زبان‌ها، از اصطلاح موتور برای Engine استفاده می‌کنیم. یا این‌که تلفظ تاکسی را به تَکسی ترجیح می‌دهیم (تلفظ دوم در میان فارس‌زبان‌ها تقریباً وجود ندارد).

نمونه‌های تلفظ‌‌های به زبان سوم، در میان ما رواج فراوان دارد. مثلاً پیتر دروکر را مانند آمریکایی‌ها دراکر تلفظ می‌کنیم.

در این میان، گاهی هم تلفظ‌های اختصاصی خودمان را خلق کرده‌ایم. مثلاً برای تلفظ Einstein نه مانند آلمانی‌ها، آین اشتاین را دوست داریم و نه مانند انگلیسی‌زبان‌ها آین اِستاین را.

بخشی از مسئله هم به زمانی باز می‌گردد که نام‌ها وارد زبان ما شده است.

مثلاً دانیل گلمن در دورانی میان ما رواج یافت که هنوز اینترنت چندان رواج نداشت، به همین علت، دانیل شد و دانیل ماند.

اما دنیل پینک، به وسیله‌ی کلیپ‌های سایت TED در میان ما شناخته شد و چون نامش را از زبان خودش شنیدیم، با همان تلفظ یاد گرفتیم.

نام‌های دیگری هستند که سرنوشت جالب‌تری داشته‌اند.

مثلاً برند Porsche تا چند سال پیش، توسط بسیاری از فارسی‌زبان‌ها پورش تلفظ می‌شد. اما رواج اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، ناگهان همه را به صرافت انداخت که باید آن را به شکل درست، یعنی پورشه تلفظ کنند (البته BMW هنوز بین بِ اِم وِبی ام دبلیو سرگردان است و گاه، بی ام وِ خوانده می‌شود).

مشابه اتفاق پورشه برای ست گادین هم افتاد. ابتدا کتاب‌هایش به نام ست گادین رواج یافت و سپس، ست گودین و اکنون ست گودَن رایج‌تر شده است.

یا Russel Ackoff ابتدا راسل اِیکاف نامیده می‌شد و با دسترسی بیشتر به رسانه‌های انگلیسی‌زبان، اکنون به تدریج تلفظ اصلی آمریکایی آن، یعنی اَکاف در حال رواج یافتن است.

در این‌جا ما از ایده‌ی خانم آنه کرزان (Anne Curzan) زبان‌شناس بزرگ و عضو هیأت واژه‌شناسی American Heritage تبعیت می‌کنیم که می‌گوید مردم در هر زبان و هر زمانی، حق دارند واژه‌های خود و واژه‌های ملل دیگر را، آن‌چنان که راحت‌تر هستند و دوست دارند تلفظ کنند و وظیفه‌ی زبان‌شناس، پیش از هر چیز، شناخت ترجیحات مردم است.

ضمناً مردم حق دارند برای تلفظ اسامی خاص هم درست مانند هر اسم دیگری، ترجیحات فرهنگی و آوایی خود را دخیل کنند.

ما در متمم، بر اساس مجموعه‌ای از قواعد (از جمله موارد زیر)، درباره‌ی نگارش نام‌ها تصمیم می‌گیریم:

  • در مورد نام‌هایی که برای نخستین بار توسط متمم در زبان فارسی مطرح می‌شوند، تلفظ زبان اصلی را به کار می‌گیریم و بر آن اساس، نام‌ها را می‌نویسیم.
  • در مورد نام‌هایی که پیش از این در فضای وب رواج یافته‌اند، رایج‌ترین تلفظ در زمان نگارش/ویرایش را انتخاب می‌کنیم.
  • در مورد کسانی که کتاب یا کتاب‌هایی از آن‌ها ترجمه شده، نگارش مترجم را در اولویت قرار می‌دهیم (اگر ترجمه‌ها متعدد باشد، یکی از نگارش‌ها را که به تلفظ اصلی نزدیک‌تر است انتخاب می‌کنیم).

و مستقل از این‌که کدام گزینه را انتخاب کنیم، حتماً در درس اصلی که برای نخستین بار، به نویسنده و دانشمندان و زندگی‌اش می‌پردازیم، حتماً به سایر نگارش‌های نام او نیز اشاره می‌کنیم.

طبیعتاً دوستان عزیز متممی، در نوشته‌ها و تحلیل‌ها و دیدگاه‌های خود، هر نگارشی را که مناسب‌تر می‌دانند، به‌کار می‌برند.

توضیح: به منظور افزایش شفافیت فرایند‌ها و مکانیزم‌های تصمیم‌گیری در متمم، قصد داریم به تدریج خط‌مشی‌های مختلف را منتشر کنیم و این مطلب، در همین چارچوب تنظیم و منتشر شده است.

 
برخی از سوالهای متداول درباره متمم
متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟