Menu
نویسنده مطلب : شهریار ناصح

مطلب مورد بحث:

پیش فرض‌ها و برچسب‌ها...


بحث برچسب‌ها برای من خیلی شبیه بحث سوگیری‌ها هستند

شاید بتوان گفت خیلی از سوگیری‌های ما نتیجه همین برچسب‌ها هستند (البته احتمالاً این جمله علمی نیست ولی احساس می‌کنم کمک می‌کند به ادامه بحث من)

مغز ما برای سریع‌تر تصمیم‌گیری کردن و صرف انرژی کمتر مجبور هست که سوگیری داشته باشه ولی اینکه این سوگیری چقدر در تصمیم نهایی ما تأثیر بگذاره به نظرم بر می‌گرده به آگاهی ما.

ما اگه به این نکته که ما انسانیم پس ذهنمون سوگیری داره آگاه باشیم، احتمالاً بعد از اینکه یک ایده شهودی به سرمون زد ( که احتمالاً بسیار تحت اثر سوگیری‌های ماست ) کمی منتظر می‌مونیم و به جمع‌آوری اطلاعات ادامه می‌دیم و بر اساس اون حس شهودی خودمون شروع به اقدام و قضاوت و برچسب‌گذاری نمیشیم.

یا دقیق‌تر برچسب‌های اولیه خودمون رو خیلی محکم نمی‌چسبونیم که دیگه از روی اون شخص یا اون مورد کنده نشه و می‌گذاریم همیشه جایی برای برچسب‌های جدید کنار این برچسب‌ها یا حتی به جای این برجسب‌ها باشه.

چند سال پیش یک سخنرانی تد گوش دادم که درباره خطراتی که شنیدن فقط یک داستان یا بهتر بگم یک روایت از یک موضوع می‌تونه داشته باشه رو داشت بیان می‌کرد.

شاید شما هم دوست داشته باشید این سخنرانی رو نگاهی بیندازید

The danger of a single story

 

اولین باری که من با این مفهوم آشنا شدم توی کتاب «درس‌های درست اندیشیدن» نوشته «ادوارد دوبونو» بود

پیش فرض‌ها و برچسب‌ها...

ممکنه خیلی از ما ادوارد دوبونو رو برای کتاب «شش کلاه تفکر» بشناسیم ولی من با کتاب درس‌های درست اندیشیدن با ایشون آشنا شدم و چیزی که زندگی من رو عوض کرد اون قسمتی هست که در فصل اول درباره دام هوش مطرح می‌کنه

اونجا اشاره می‌کنه که افراد باهوش خیلی خوب از تصمیماتشون دفاع می‌کنند و به همین دلیل ممکنه یک عمر از تصمیم اشتباه خودشون دفاع کنند و ببینیم که افرادی که ضریب هوشی بالایی دارند، عملاً دارند تمام عمر اشتباهات مشابهی رو تکرار می‌کنند.

و قسمت دیگه‌ای که خیلی زندگی من رو تحت تأثیر قرار داد اونجایی هست که توی فصل دوم میگه استفاده از این ابزار تصمیم‌گیری برای زمانی نیست که می‌خواهیم درباره چیزی که هیچ نظری درباره‌اش نداریم تصمیم بگیریم.

اتفاقاً جایی که خیلی از تصمیم اولیه خودمون مطمئن هستیم باید با بررسی هزینه و فایده درباره تصمیم خودمون بازنگری داشته باشیم. (البته مدلی که دوبونو مطرح می‌کنه علاوه بر هزینه و فایده یک بخش به عنوان «جالب» هم داره که بررسی می‌کنه اگه اینطوری بشه چه اتفاقات جالبی در ادامه می‌تونه بیفته)

این به گونه‌ای همون بازبینی برچسب‌ها و سوگیری‌ها است که آیا الان هم برقرار هستند؟!

همین امر رو ما در طرحواره درمانی هم مشاهده می‌کنیم

گفته میشه طرحواره‌ها مکانیزم‌هایی بودند که ما خودمون رو در محیط کودکی حفظ می‌کردیم. فقط مشکل از جایی شروع میشه که ما در دوران بزرگسالی و در همه محیط‌ها و موقعیت‌ها می‌خواهیم با همان مکانیزم‌ها تصمیم‌گیری کنیم.