Menu
نویسنده مطلب : ساناز مجرد

مطلب مورد بحث:

برخورد گزینشی با اطلاعات و خطای تایید خود


 
در محل کارم یکی از همکاران قدیمی‌تر ناگزیر شده بود فضای اختصاصی اتاقش را با همکار تازه‌وارد دیگری قسمت کند. این همکار تازه‌وارد هم در همان حوزه‌ی تخصصی او کار می‌کرد. هر دو نفر به ظاهر خوب با هم کنار می‌آمدند. یک‌بار برای مشورت درباره‌ی موضوعی با  اتاقشان رفتم. بیست‌دقیقه‌ای در اتاقشان بودم و ظاهراً همه چیز مرتب بود. به محضی که همکار جدیدمان از اتاق خارج شد، همکار قدیمی‌تر شروع کرد که دیدی چطور رفتار کرد؟ وقتی من داشتم فلان مسأله را توضیح می‌دادم فقط می‌خواست حرف خودش را به کرسی بنشاند یا آن لبخند تمسخرآمیز روی صورتش را دیدی؟ اصلا ًنپرسید و رفت پنجره اتاق را بست. اصلاً ما را آدم حساب نکرد که بپرسد سردتان هست یا نه؟ با تعجب به حرف‌های همکارم گوش می‌دادم. می‌خواستم به او بگویم آن‌چه او دیده به نظرم با قصد و منظور نبوده یا حداقل من که ناظر سوم بودم چنین برداشتی نکردم؛ اما ترجیح دادم سکوت کنم و اجازه بدهم او کمی از عصبانیتش حرف بزند. همکارم گرفتار خطای برخورد گزینشی اطلاعات   Confirmation Bias شده بود.
در دهه‌ی ۶۰ میلادی  Peter Cathcart Wason آزمایش‌هایی را طراحی کرد که با عنوان Wason’s Rule Discovery Test شناخته شده است که در حوزه‌ی روانشناسی رفتارگرا به کار می‌رود. این آزمایش‌ها ثابت می‌کند غالب انسان‌ها بیش از آن‌که به دنبال اثبات درستی یا اشتباه فرضیه‌شان باشند به دنبال شواهدی برای تایید آن هستند. یکی از اینآزمون‌ها با عنوان Wason and the 2-4-6 Task نشان می‌دهد که غالب آزمون‌دهندگان برای کشف توالی این سه عدد، فرضیه‌ای را در ذهنشان می‌آورند و به جای این که درستی یا نادرستی فرضیه را تست کنند با تلاش‌های متعدد سعی می‌کنند نشان دهند که فرضیه‌ی نخستینی که در ذهن داشتند درست بوده است.
طبق بررسی دیگری از  C. James Goodwin در کتاب Research in Psychology: Methods and Design  بعضی افراد   که به ادراک فراحسی اعتقاد دارند دچار این قبیل خطاها می‌شوند؛ مثلا اگر به دوستی فکر می‌کنند و در همان زمان او زنگ می‌زند به تعداد دفعاتی که به این فرد فکر می‌کرده‌اند و او زنگ نزده توجه نمی‌کنند و این را به عنوان نشانه‌ای از درستی اعتقادشان به ادراک فراحسی می‌دانند. ( نقل از وب‌سایت https://www.verywellmind.com/)
در نهایت آن‌چه که شاید بتواند کمک کند که از این خطا برکنار بمانیم ، توجه به این است که چه فرضیه‌هایی غیر از فرضیه‌ی مطلوب ما وجود دارد و با شنیدن آرا و نظرات دیگران بدون سوگیری تلاش کنیم تا موضوع را از جنبه‌های دیگر ببینیم.
منابع:
http://www.devpsy.org/teaching/method/confirmation_bias.html
https://www.verywellmind.com/what-is-a-confirmation-bias-2795024
https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Cathcart_Wason#Wason_and_the_2-4-6_Task