Menu
نویسنده مطلب : جواد نوری جاوید

مطلب مورد بحث:

پروژه پایانی درس تفکر سیستمی


مرزها و هدف سیستم
سیستم آموزشی آنقدر بزرگ است که شاید به این سادگی نتوان تمام اجزای آن را مشخص نمود، از مدرسه و آموزشگاه‌ها گرفته تا مراکز تربیت معلم و تالیف محتوای آموزشی. خانواده مساجد صدا و سیما و بسیاری از موارد دیگر. درواقع نکته‌ی اصلی این است که سیستم آموزشی را یک سیستم باز درنظر بگیریم و این باور را پیش از هر چیز در خود نهادینه کنیم که این سیستم از تمام محیط اطراف خود اثرپذیری دارد.
اما شاید مهم‌ترین مساله در شکل‌دهی به یک تفکر و نگرش سیستمی در مساله آموزش و پرورش، مشخص کردن چشم‌انداز و اهداف اصلی و فرعی سیستم آموزشی است. درحال حاضر و با سیستم اموزشی فعلی، هدف سیستم آموزش و پرورش در وهله اول ایجاد یک بستر شغلی برای عده‌ای از هم‌وطنان است، از سوی دیگر با مراجعه به اسناد و سایت وزارت آموزش و پروش هم می‌توان فهمید که اهداف مذهبی و جهت‌دهی فکری به دانشآموزان اولویت اول این سازمان است. در چنین سیستمی دانش‌آموز می‌کوشد تا با جمع‌آوری امتیاز در یک فضای رقابتی صرفا به پیروزی در یک رقابت بی معنا بپردازد از سوی دیگر سیستم دانش‎آموزانی را که از این طریق امتیاز بیتشری کسب کرده‌اند فیلتر کرده و امکانات بیشتری در اختیار آنها قرار می‌دهد. درواقع راه سعادت از طریق بهتر بودن نسبت به سایرین، در یک سیستم آموزشی جهت‌دار محقق می‌شود. در واقع هدف این سیستم آموزش نیروی کار حرفه‌ای و باخلاق و متدین است.
نکته‌ی اول از نظر من تغییر این هدف به سمت خودشناسی و حقیقت یابی است. چون زمانی که اهمیت خودشناسی و حقیقت‌یابی برای فرد روشن شود شکوفایی هم اتفاق می‌افتد. منظور این نیست که در سیستم آموزشی فعلی افراد به خودشناسی و حقیقت نمی‌رسند، منظور این است که هدف سیستم آموزشی باید این باشد تا انسان‌ها فارغ از نظریه‌های تحمیلی و نگاه‌های قضاوت‌گر به محیط اطراف خود نگاه کنند. هدف این سیستم باید پرورش آدم‌هایی باشد که پس از شناخت خود و علاقمندی‌های و استعداد‌هایشان به فکر تعالی محیط باشند و از این تفکر خطی که باید مدرسه رفت تا بتوان به دانشگاه رفت تا بتنوان کار پیدا کرد که حقوق گرفت و زندگی گذراند! رها شویم.
اجزای کلیدی
نقاط کلیدی سیستم آموزشی فعلی را می‌توان چنین عنوان کرد: مراکز سیاست گذاری آموزشی (وزارتخانه و شورای عالی انقلاب فرهنگی و حوزه علمیه و ….) مراکز آموزشی (مدرسه و آموزشگاهها) ، مراکز تربیت معلم، مراکز تالیف محتوای آموزشی، خانواده. مشخصا تنوع مراکز سیاست‌گذاری آموزشی موجب درهم‌ریختگی و تضاد اهداف بوده و درجهت ارضای هریک از این مراکز قدرت مواردی را به سیستم تحمیل می‌کند.
نقاط اهرمی
نقاط اهرمی سیستم آموزش فعلی را می‌توان چنین ارزیابی کرد: ارزشیابی و امتیازدهی (نمره در ساید دانش‌آموز و ارتقا در ساید معلم)، امتیازات ویژه استعداد‌های درخشان برای شرکت در المپیادهای علمی و چنین مواردی هستند. به نظر من می‌شود با ایجاد تحول در مدل ارزشیابی به گونه‌ای که تنها با یک نمره و یک عدد افراد سنجیده نشوند پیش رفت و ملاک موفقت درسی و تحصیلی رو تبدیل شدن به استعداد درخشان و تیزهوش و شرکت در المپیادهای علمی محدود نکرد (آرکتایپ موفقیت سهم موفق‌هاست) و حتی با تشکیل تیم در محیط آموزشی به یک مدل ارزشیابی تیمی به جای ارزشیابی فردی رسید.
اجزای مرزی
معلم‌های پرورشی، ناظم و افرادی که به عنوان مشاور در یک مدرسه حضور دارند و حتی والدین و هر فردی که مستقیماً اثر و خروجی آموزشی ندارد را می‌توان به عنوان اجزای مرزی سیستم آموزشی در نظر گرفت. هرچند که عرفا در تمام مدارس جلسات اولیا و مربیان برگزار می‌شود اما یا صرفا جنبه نمایشی دارد جنبه‌ی گزارش‌دهی به والدین. رفتار و منش این افراد که مستقیماً معلم یا آموزگار شناخته نمی‌شوند و گاه منفورترین و گاه محبوب‌ترین افراد سیستم آموزشی هستند نیز باید در جهت هدف اصلی سیستم آموزشی و دور شدن از فضای پادگانی فعلی هدایت شود.
راه‌کارهای بنیادین در مقابل راه‌کار‌های نشانه‌محور
شاید یکی از بزرگترین مسائلی که سیستم آموزشی فعلی ما از آن رنج می‌برد بدنه‌ی آموزگاری و قشر خط مقدم آموزشی هستند. معلمی شغلی کم درآمد و پردردسر است که مجموعه‌ای که در آن فعال هستند غالباً کارگر (به معنای مزد بگیر در برابر کار) هستند نه آدمهایی دغدغه مند با افکاری متعالی. شاید بنیادی‌ترین تغییر در این سیستم تغییر در ورودی این قشر به سیستم آموزشی باشد و یک معلم یا آموزگار جایگاهی به مراتب بالاتر یا هم‌تراز با اساتید دانشگاهی داشته باشد و مدل ارزشیابی و امتیاز‌دهی نیز به همان گونه (استادیار، دانشیار، استاد) اتفاق بیفتد. این تحول نیازمند تصمیم‌گیری‌های کلان است. اینگونه می‌توان افق زمانی بلندمدت و محدوده‌ی اثری وسیع را انتظار داشت. اینگونه مدرسه برای خانواده‌ها هم صرفا جایی برای رهایی و وقت گذرانی مطمین برای فرزندان یا یک مسیر خطی برای رسیدن به موفقت تلقی نخواهد شد.
سپاسگزارم.

 
برخی از سوالهای متداول درباره متمم
متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟