Menu
نویسنده مطلب : محمدعلی عبدالعلی‌زاده

مطلب مورد بحث:

پروژه پایانی درس تفکر سیستمی


به نام خدا
با مطالعه‌ی این پروژه می‌توان این‌گونه برداشت کرد که علاوه بر درس تفکر سیستمی، درس مهارت یادگیری نیز برای انجام این پروژه مورد نیاز‌ است.
همانطور که در درس یادگیری، سطوح یادگیری توسط بنجامین بلوم مطرح می‌شود، در این پروژه ما نیاز داریم تا بدانیم که برای داتش‌آموز یادگیری تا چه سطحی را برنامه‌ریزی کنیم. این برنامه‌ریزی با توجه به هدف یادگیری و همچنین اقتضای دانش‌آموزان ( نظیر سن آن‌ها ) انجام می پذیرد. با توجه به متن پروژه، برای اینکه دانش‌آموز با تفکر سیستمی عجین شده و رشد کند و مفاهیم و ارزش‌های تفکر‌های سیستمی در ذهن وی نهادینه شود، نیاز است که تا سطح سوم یادگیری، یعنی استفاده و به‌کار بستن پیش برویم. به همین علت برای هر کدام از سه سطح اول باید برنامه‌ریزی نمود.
سطح اول : دانستن و به خاطر سپردن
در این سطح می‌توان به تولید محتواهای مختلف  به منظور به یاد سپردن برخی از نکات و تعاریف مهم تفکر سیستمی پرداخت. همچنین باید به این نکته توجه کرد که باید از محتواهایی بهره برد که برای دانش‌آموزان در آن سن جذاب باشد. محتواهایی نظیر ویدیو یا محتواهای متنی تصویری می‌تواند در این زمینه کمک کننده باشد. برای مثال در این سطح می‌توان به آموزش برخی ویژگی‌های مهم سیستم و اعضای مختلف سیستم به دانش‌آموزان پرداخت . باید به این نکته توجه داشت که آموزش در این نقطه باید با مثال‌های زیادی متناسب با سن دانش‌آموز همراه باشد تا دانش‌آموز به درک درستی از مطالب برسد. همچنین می‌توان با خواندن و آموزش دادن اشعار و نوشته‌های مولانا  به صورت ساده ، بستر ذهنی دانش‌اموزان را برای فهم مطالب سیستمی آماده تر نمود. در این روش شاید دانش‌آموز با لغات مهم و تعریف‌ها آشنا نشود اما تا حد قابل قبولی با مفاهیم تفکر سیستمی آشنا خواهد شد.
 
سطح دوم : فهمیدن
در این سطح برای اینکه دانش‌آموز بتواند مطالب را به خوبی بقهمد نیاز دارد که ارتباط خوبی بین مفاهیم بدست بیاورد . آموزش آرکتایپ‌های سیستمی یا بحث افق زمانی یا محدوده‌ی اثر راه‌حل در مرحله‌ی قبل کارا نیست . زیرا دانش‌آموز پیش زمینه‌ای از این اطلاعات ندارد. در این مرحله می‌توان با طراحی‌ بازی یا تجربه برای دانش‌آموزان به آنها کمک نمود تا مطالب تفکر سیستمی را به خوبی بفهمند و بتوانند مطالب را در ذهن خود ترجمه و تفسیر نمایند. برای طراحی این بازی می‌توان از خانواده ، مسئولین دیگر در مدرسه ، راننده‌ی سرویس ، دوستان و حتی برنامه‌های تلویزیونی هم کمک گرفت. زیرا همه‌ی این موارد در جزئی از سیستم آموزشی دانش‌آموز است و میتوان با استفاده از آن‌ها فهم عمیق‌تری در دانش‌آموز ایجاد نمود. برای مثال می‌توان با استفاده از یک بازی اثر مار کبری را در ذهن دانش‌اموزان جای داد. یا با استفاده از طراحی تجربیات مختلف ، به آن ها توزیع شدگی و تاخیر و حتی آرکتایپ‌های مهم سیستمی را آموزش داد. با استفاده از بازی، دانش‌آموزان مفاهیم را می‌فهمند و برای مرحله‌ی بعدی که استفاده و به کار بستن است، خودشان را آماده می‌کنند.
 
سطح سوم : استفاده و به‌کار بستن
در این سطح از یادگیری باید دانش‌آموز را با یک مسئله و چالش روبرو کنیم تا بتواند از میان آموخته‌هایش روش‌های مناسب را برگزیند. البته باید خاطر نشان کرد که در این سطح، زمانی که دانش آموز بفهمد که در چالش مورد نظر چه مسئله ای مورد نیاز است کفایت می‌کند. در این سطح می‌توان در دروس دیگر به راهکارهایی اندیشید که دانش‌اموز بتواند از آموخته‌هایش در دروس دیگر بهره ببرد. یا خانواده در این سطح باید در اتفاقاتی که برای خانواده یا برای دانش‌آموز می افتد از وی بخواهد که به جای فکر به رویداد مورد نظر، به اتفاقاتی که منجر به رخ دادن رویداد شده است فکر کند. همچنین یکی دیگر از راهکارهای مهم مسئولیت دادن به دانش‌آموز در تحلیل‌های سیستمی و سپردن تصمیم گیری بر عهده‌ی وی است . برای مثال از دانش‌آموزان بخواهیم که راهکاری به غیر از تکلیف خانگی را به معلمین ارائه دهند. حسن بزرگ این کار این است که  به دانش‌اموزان اجازه‌ی اشتباه داده می‌شود و این گونه دوباره آرکتایپ‌های سیستمی در ذهن آن‌ها مرور شده و یادگیری آن ها عمیق‌تر و بهتر خواهد شد.  به طور کلی یک مسئله باید در درون ذهن دانش‌اموز جای بگیرد. آن هم این جمله‌ی مهم است که آیا آن چیزی که به نفع من است، برای بقیه‌ی افراد نفع دارد یا خیر؟ در صورتی که مراکز آموزشی، خانواده و همچنین رسانه بتواند این فرهنگ را در ذهن فرد نهادینه کند، کمک بسیار بزرگی در نهادینه شدن مباحث تفکر سیستمی در ذهن دانش‌آموز خواهد کرد.
 ***
 در ادامه برخی از راهکار ها می‌تواند برای آموزش تفکر سیستمی به صورت ضمنی به دانش‌آموزان، کارا و اثربخش باشد. این راهکار ها بدون آموزش دادن تعاریف و مفاهیم می‌تواند به نهادینه شدن این تفکر در ذهن دانش‌اموز کمک کند :
 
برگزاری مسابقه‌هایی به صورت تیمی

سپردن برخی از فعالیت‌های درون مدرسه به دانش‌آموزان ( باید توجه داشت که در این فعالیت ها باید نگاه ترکیبی جریان داشته باشد نه نگاه تحلیلی )

برگزاری جلساتی برای دانش‌آموزان و ارائه‌ی قصه‌ها و تجربیات مختلف برای آن‌ها به منظور درک بهتر تفکر سیستمی ( موضوعات هرچه بیشتر در قالب قصه بیان شوند، فهم بهتری به دنبال خواهند داشت )

 ***
در آخر باید به این نکته اشاره نمود که لازمه‌ی نهادینه شدن چنین تفکری در میان دانش‌آموزان، وجود تفکر سیستمی در میان والدین، مربیان، معلمان و سایر افراد سهیم در آموزش دانش‌آموزان است. بنابراین باید در برنامه ریزی برای ایجاد تفکر سیستمی در سایر اجزای این سیستم نیز کوشید.
 همان طور که پیتر سنگه در جمله‌ای می‌گوید که مشکلات امروز ناشی از راه حل‌های دیروز ما است ، شاید بتوان با برنامه ریزی صحیح برای دانش‌آموزان و نهادینه کردن تفکر سیستمی در ذهن آن‌ها این جمله را این‌گونه بازنویسی نمود:
« موفقیت‌های امروز ، ناشی از راه‌حل های دیروز ماست »

موفق باشید
 

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟