Menu
نویسنده مطلب : امیرمحمد قربانی

مطلب مورد بحث:

تفکر واگرا و تفکر همگرا


۱

یک کار هست که من انجام می‌دهم و آن را پیشنهاد می‌کنم. حدس می‌زنم که به تفکر واگرا کمک بکند:

ایجاد خوشه‌بندی به شیوه‌ای جدید

هنگام خواندن دروس تخصصی، یکی از کارهایی که برای خودم انجام می‌دهم، همین است. اطلاعات موجود را سعی می‌کنم به شیوه‌ای دیگر خوشه‌بندی بکنم و همیشه از این کار لذت می‌برم.

این کار را در موقعیت‌های دیگری نیز انجام می‌دهم؛ مثلا در مرتب کردن فایل‌هایم یا کتاب‌های کتاب‌خانه‌ام.

کتاب‌خانه‌ی من تقریبا هیچ نظمی ندارد. هر چه را از هر جا که دستم آید، در نخستین جای خالی می‌گذارم. هر از گاهی که آن‌ها را بیرون می‌آورم تا گرد و غبارشان را تمیز کنم، سعی می‌کنم کتاب‌ها را به شیوه‌ای متفاوت خوشه‌بندی کنم.

۲

اکنون که این درس را خوانده‌ام، به نظرم کتاب هنر همچون درمان، به این موضوع اشاره دارد که هنر می‌تواند تلنگری برای این موضوع باشد که تفکر همگرا، تنها راه ممکن نیست و ما را تشویق به تفکر واگرا ‌می‌کند. من یکی از قسمت‌های آن را که به تمرین دوم نیز مربوط است، قرار می‌دهم.

نخست خواهش‌مندم که برای لحظاتی به این عکس نگاه کنید (طلاق در مسکو؛ ۱۹۶۶؛ Eve Arnold) و سپس توضیحات کتاب را در ادامه بخوانید:

تفکر واگرا و تفکر همگرا

هزار بار می‌شنویم که باید همسایه‌مان را دوست داشته باشیم و سعی کنیم همسر خوبی باشیم، اما این نسخه‌ها وقتی از روی عادت تکرار می‌شوند تمام معنای خود را از دست می‌دهند.

بنابراین وظیفه‌ی هنرمندان پیدا کردن راه‌های تازه‌ای است برای باز کردن چشم‌مان در برابر افکاری که به طرز کسالت‌باری آشنا اما بسیار مهم هستند، افکاری درباره‌ی این که چه‌طور یک زندگی متوازن و خوب داشته باشیم.

تلاش برای واضح کردن مفاهیم جهنمی اصلاً کار ساده‌ای نیست: این تلاش ممکن است صرفاً ترسی کلیشه‌ای به بار بیاورد که نهایتاً هیچ کس را تحت تأثیر قرار نخواهد داد تا این که هنرمند قهاری هم‌چون آرنولد از راه برسد و آن‌هنگام که داریم خودمان و دیگران را ناامید می‌کنیم تصویری از آن‌چه در این زمان به‌راستی در خطر است به خانه بیاورد و ما را در مسیرمان متوقف کند.

ممکن است دوست داشته باشیم اثرش را در اتاق‌خواب یا آشپزخانه آویزان کنیم، دقیقاً در جای درست؛ تا وقتی که آدم وسوسه می‌شود با عصبانیت بگوید «خب از نظر من هیچ اشکالی ندارد، بگذار این طلاق لعنتی را عملی کنیم. در دادگاه می‌بینمت»، دیده شود.

(هنر همچون درمان؛ آلن دوباتن و جان آرمسترانگ؛ ترجمه‌ی مهرناز مصباح؛ نشر چشمه)

 

به نظرم، هنر این فرصت را فراهم می‌کند و تلنگری می‌زند که به راه‌حل‌های دیگر نیز فکر کنیم.

 

تمرین دوم

برای رابطه‌ی عاطفی، اگر بخواهم موردی را بنویسم که در پاسخ‌های دوستانی که خوانده‌ام نبوده باشد، به این موضوع اشاره می‌کنم:

شاید نخستین جایی که تفکر همگرا خودش را نشان بدهد، در این باشد که اصلا این رابطه ممکن است یا خیر.

تا همین چند دهه پیش، رابطه‌ی عاطفی بین یک سیاهپوست و یک سفیدپوست، تعریف‌نشده بود و امکان آن در ذهن افراد وجود نداشت. این وضعیت را اکنون، در انواع موقعیت‌های دیگر می‌بینیم. برای مثال، رابطه‌ی دو فرد از دو قوم که معمولا فقط درون‌قومی ازدواج می‌کنند.

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟