شهرزاد - نیازسنجی آموزشی
Menu
نویسنده مطلب : شهرزاد

مطلب مورد بحث:

نیازسنجی آموزشی


دوست متممی عزیزم، آقای علی انوری
ممنون از کامنت تون.

فقط یک نکته در خصوص مورد چهارم که ذکر فرمودید، یعنی «تفکر انتقادی» – با توجه به اینکه در موارد زیادی در کامنتهای دوستان دیگرمون در معرفی درس تفکر نقادانه نیز این عنوان رو ملاحظه کردم، از جمله: این کامنت؛

میخواستم با کسب اجازه از متمم عزیز، اشاره ی شما به این عنوان رو، بهانه کنم و چند نکته رو در خصوص استفاده (به نظر من، نادرست) از “تفکر انتقادی” به جایِ “تفکر نقادانه”، خدمت شما و سایر دوستان عزیز دیگرمون عرض کنم:

به نظر من، استفاده از تفکر انتقادی، از اونجایی که از واژه ی “انتقاد” به جای “نقادانه” یا “سنجشگرانه” استفاده شده، میتونه بار معنایی متفاوتی (بار معنایی منفی) از مفهوم اصلی این نوع تفکر رو به ذهن خواننده، متبادر کنه و در برگرداندن مفهوم Critical Thinking از جهاتی گمراه کننده باشه. 

در کتاب “مفهوم ها و ابزارهای تفکر نقادانه” نوشته ی “ریچارد پل و لیندا اِلدر” (با بازنویسی مهدی خسروانی) به طور صریح، به این موضوع اشاره شده:

“[در “تفکر انتقادی”] می توان گفت: واژه ی “انتقاد”، گاه نوعی خرده گیری و اعتراض نابجا که الزاماً در جهت رسیدن به قضاوت درست نیست را، منتقل می کند و به این جهت حتی با “تفکر نقادانه”(*) در تعارض است؛ چرا که در تفکر نقادانه، با استفاده از اصولی مثل نیک نگری، صراحتاً با این نوع خرده گیری و اعتراض مقابله می شود.

از سوی دیگر، “انتقاد” مربوط به زمانی است که ما با “فرآورده”ای مواجهیم و میخواهیم آن را نقد کنیم در حالی که، دست کم از دیدگاه برخی صاحبنظران، تفکر نقادانه صرفاً مربوط به مقام نقد نیست.

[…] از آنجا که این وجه اعتراضی و منفی در تفکر نقادانه وجود ندارد، استفاده از تفکر انتقادی، برای اشاره به آن گمراه کننده است.”

همانطور که متمم هم در این درس، اشاره می کند:

تفکر نقادانه را نباید با تفکر نقض کننده یا تفکر نق زننده یا تفکر نفی کننده هم‌معنا گرفت.”

فکر میکنم مطالعه ی درسهای تفکر نقادانه ی متمم، از جمله همین درسِ تعریف تفکر نقادانه – درباره تاریخچه نقد و نقادی، میتونه بهمون کمک زیادی بکنه که مفهوم تفکر نقادانه رو که “برای بهتر اندیشیدن مان مفید و ضروری است” و به بالا بردن کیفیتِ فکر کردنمون کمک میکنه، بتونیم بهتر و بیشتر درک کنیم و در استفاده ی نادرست از تفکر انتقادی، به جای تفکر نقادانه حساسیت بیشتری به خرج بدیم.

پی نوشت:

(*) در کتابِ مورد اشاره، از اصطلاح “سنجشگرانه اندیشی” استفاده شده است.