Menu
نویسنده مطلب : مرتضی نجفی

مطلب مورد بحث:

تا چه حد می‌توانید انتزاعی و مجرد فکر کنید؟


ماری جو هچ در کتاب تئوری سازمان خود می گوید ما برای توضیح، درک و فهم پدیده ی مورد  توجه (Phenomenon of Interest) خودمان از تئوری یا نظریه (Theory) استفاده می کنیم. یک نظریه مجموعه ای از مفاهیم (Concepts) است که در فرآیند نظریه پردازی به یکدیگر مرتبط شده اند. در واقع، مفاهیم، واحدهای سازنده یک نظریه هستند. مفاهیم در فرآیند انتزاع (Abstraction) شکل می گیرند و دسته بندی های ذهنی را فراهم می کنند که با آن می توانیم ایده ها را در حافظه مان مرتب، سازماندهی و ذخیره کنیم. انتزاع یعنی که جزئیات خاص را از تعدادی نمونه حذف کنیم تا جنبه های مشترک آنها باقی بماند. برای انتزاع از لغت Distill به معنی چکاندن یا تقطیر استفاده شده است. یعنی در فرآیند انتزاع، جزئیات خاص هر نمونه حذف می شود (ناخالصی ها) و جنبه های عمومی آنها به صورت چکیده در می آید. برای مثال تعدای سگ را در نظر بگیرید.برای انتزاع مفهوم سگ باید جزئیاتی مثل رنگ، خالدار بودن، نژاد، بلندی و کوتاهی مو و… را حذف کنیم تا ویژگیهایی عمومی مثل چهار پا بودن، پوزه و دم داشتن، دو گوش و چشم و… باقی بماند. همین فرآیند را می توان ادامه داد و مفاهیم انتزاعی تری ساخت: سگ، سگ سانان، پستانداران، حیوانات، موجودات زنده.

 

منافع انتزاع برای ما:
۱٫ فرآیند دسترسی به و پردازش اطلاعات سریعتر می شود.
۲٫ می توانیم دانش خود را انتقال دهیم. مثلا به فرزندانمان در مورد سگ ها و نحوه ی برخورد بآ آنها، آموزش دهیم.
۳٫ می تواینم دانشمان را قطعه بندی (Chunking) کنیم. چانکینگ یعنی دانش را قطعه قطعه کنیم و آن را به صورت چانک در بیاوریم. با چانکینگ فرآیند پردازش اطلاعات موثرتر می شود. زیرا انسان در هر لحظه، تنها می تواند ۴ چانک یا بسته اطلاعاتی را در حافظه موقت خود نگه دارد، به آن فکر کند و آن را پردازش کند. حال هرچقدر مفهوم را بیشتر مجرد کنیم، به میزان اطلاعات بیشتری در حافظی دسترسی خواهیم داشت. مثلا فکر کردن به ۴ سگ مختلف ،فکر کردن به ۱ سگ و ۳ حیوان دیگر، فکر کردن به حیوانات و ۳ جاندار دیگر و… .
۴٫ تعمیم پذیری: هر چقدر مفاهیم مورد استفاده در نظریه انتزاعی تر باشد، آن نظریه در موقعیتهای بیشتر و با محدودیتهای کمتری قایل به کار گیری است.

 

هچ در ادامه کتاب خود برای بررسی سازمان، یک چهارچوب مفهومی ارائه می دهد که شامل ۶ مفهوم انتزاعی زیر است: محیط، تکنولوژی، ساختار اجتماعی، ساختار فیزیکی، فرهنگ و قدرت (ناحیه خاکستری در شکل زیر)

تا چه حد می‌توانید انتزاعی و مجرد فکر کنید؟

 

جواب سوالات:

۱٫ هر چه مفاهیم مود استفاده در نظریه انتزاعی تر باشند، آن نظریه تعمیم پذیرتر بوده و تحلیل بر پایه آن نیز سازنده تر خواهد بود (صرف نظر از توانایی تحلیل گر در تحلیل).

۲٫ در هر حوزه از علم، افرادی که مفاهیم انتزاعی تری را در نظریه های خود به کار گرفته اند، موفق تر از دیگران بوده اند. مثل فروید و یونگ در روانشناسی، پورتر و مینتزبرگ در استراتژی، انیشتین در فیزیک.

۳٫ همانطور که گفته شد پس از تجربه یک پدیده، انتزاع و نظریه پردازی به یک نظریه می رسیم. حال برای بررسی پدیده ها باید با نظریه به سراغ آنها رفت و آنها را توضیح داد. در اینجا باید عکس فرآیند انتزاع تکرار شود. یعنی باید همان جزئیاتی را که خاص یک پدیده بود و در فرآیند انتزاع حذف شد، دوباره به آن بیفزاییم تا بهتر قادر به درک آن پدیده باشیم و بتوانیم با نظریه آن را توضیح دهیم. مثلا فرض کنید با استفاده از ۶ مفهوم انتزاعی که در شکل بالا آمده است، به نظریه ای در مورد سازمان می رسیم. در برخورد با یک سازمان خاص، باید جزئیات حذف شده را اضافه کنیم تا محیط خاص، تکنولوژی خاص، فرهنگ خاص و… آن سازمان به دست آید.
اگر فرآیند انتزاع و عکس آن در برخورد با پدیده ها به خوبی انجام نشود، مدلها و در نتیجه نظریه ها و تحلیل های ما ناقص خواهد بود.

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟