Menu
نویسنده مطلب : امیر جافری

مطلب مورد بحث:

پروژه پایانی درس تفکر سیستمی


 کشت اول چون نهد معمار کج                      تا ثریا می رود دیوار کج
استاد شعبانعلی توی یکی از فایل های صوتی یه جمله گفت که خیلی جالب بود ایشون گفتن که تفکر سیستمی از جنس معرفته، در واقع قراره ما این معرفت رو به دانش آموزا انتقال بدیم. مهم ترین پارامترهای تفکر سیستمی که منشا این معرفت هستن، محدوده اثر و افق زمانی هستن و منشا بقیه تعاریف و نکات حوزه تفکر سیستمی یه جورایی از این دو پارامتر گرفته شده یا متاثر از این دوتا پارامتره. بقیه پارامترها مثل مسائل چندریشه ای، آرکتایپ ها، اثر مار کبری، روندها و رویدادها، نقاط اهرمی و کلیدی و مرزی و… ،‌ با یادگیری و نهادینه شدن محدوده اثر و افق زمانی خود به خود برای دانش آموزا جا میفتن یا درکشون راحت میشه. به همین منظور من تمرکزم مستقیما روی نهادینه شدن این دوتا پارامتره و نکات رو با همین دیدگاه میگم.
مطمئنم همه ما روی اهمیت دوران ابتدایی و تاثیر عمیقش بر شکل گیری شخصیت دانش آموزا توافق داریم. برای اینکه بتونم یه جواب مناسب به این سوال بدم نگاهی به سیستم آموزش ابتدایی در ژاپن انداختم چرا که ژاپنیها به روحیه کار گروهی و تعلق به جامعه و… معروف هستن و من فکر میکنم اینها از نشانه های مشخص تفکر سیستمی در ژاپنیهاست. بعد از اون یه گذری هم به سیستم آموزش ابتدایی کشور فنلاند داشتم که اونها هم تقریبا مثل ژاپنیها تفکر سیستمی در مردمشون جا افتاده و در عین حال در دهه اخیر همیشه توی عملکرد دانش آموزان دوران ابتدایی در جهان از کشورهای برتر بودن.
برای اینکه بتونیم تفکرات سیستمی رو در ذهن دانش آموزان ابتدایی نهادینه کنیم بهتره اول ببینیم چه عواملی پیرامون دانش آموز تاثیر زیادی بر یادگیریش دارن. در طراحی سیستم آموزشی باید تمام عوامل موثر بر یادگیری دانش آموز رو مد نظر قرار داد. در تصویر زیر که آپلود کردم مهم ترین عوامل از نظر خودم، که یادگیری دانش آموز به اندازه خیلی زیادی تحت تاثیر اوناست و نحوه ارتباطشون(یک طرفه که با جهت نشون داده شده و دو طرفه) ترسیم کردم و سیستم آموزشی باید سعی کنه در همه این پارامترها تا جایی که مقدوره و منطقیه دخالت داشته باشه.
پروژه پایانی درس تفکر سیستمی
·         باید خانواده ها رو با برگزاری کلاس و یا جلسات تا یه حدی با تفکر سیستمی آشنا کرد چرا که اگر خانواده ها این معرفت رو نداشته باشن بخشی از آموزش های دبستان بی اثر میشه.
·         معلم ها باید از بهترین و نخبه ترین افراد جامعه باشن. توی فنلاند معلم ها از بین ۱۰ درصد فارغ التحصیل های برتر دانشگاهی انتخاب میشن و پروسه استخدامشون به شدت سخته،‌ اونها مطمئن میشن کسی که داره معلم میشه علاوه بر هوش سرشار و تحصیلات کافی عاشق این کاره و براش وقت میذاره. درآمد معلم های توی فنلاند به اندازه درآمد پزشک هاست. با این کار معلم با دلسوزی کامل برای دانش آموزها وقت میذاره و همین به یادگیری بهتر دروس و مفاهیم تفکر سیستمی کمک زیادی میکنه.
·         در فنلاند تمام دوران دبستان از یک معلم استفاده میشه این موضوع چندتا حسن داره اول اینکه معلم نمیتونه توی یه مقطع تحصیلی کم کاری کنه چرا که مقطع بعدی بازم خودش معلمه بنابراین سنگ تموم میذاره که مقطع بالاتر راحت تر به دانش آموزها آموزش بده،‌ یکی دیگه از محاسنشم اینه که معلم شناخت کاملی از بچه ها پیدا میکنه و کاملا با بچه ها اخت میشه و دقیقا حکم والدین دوم دانش آموز رو پیدا میکنه.
·         معلم ها باید روابط نزدیکی با خانواده بچه ها داشته باشن و بالعکس اینجوری بهتر وضعیت دانش آموز رصد میشه و بهتر میتونن روی دانش آموز کار کنن.
·         رسانه ها شامل ویدئوها،‌ موزیک ها و تصاویری که بچه ها زیاد باهاشون برخورد دارن باید مفاهیمی که به تفکر سیستمی اشاره دارن رو توی اولویت داشته باشن و جذابیتشون به مقداری باشه که بچه ها با کمال میل ببینین. برای مثال برنامه کودک ساده ای مثل پت و مت که یه جورایی هم طنزه به صورت ناخودآگاه نتایج تصمیمات غلط و کوتاه مدت رو به دانش آموز نشون میده که همین خودش به افق زمانی اشاره داره.( پینوکیو، ویکی و…)
·         توی فنلاند مهم ترین ابزارشون برای یادگیری دانش آموزا بازیه به طوری که وقت زیادی از بچه ها به انجام بازی های سرگرم کننده و مفرحی اختصاص داده شده که به تقویت و یادگیری دانش آموزا کمک میکنه. واقعیت اینه که برای بچه بازی خیلی مهمه و واقعا ابزار فوق العاده ای برای یادگیریه، با طراحی و ترغیب بچه ها به بازی های گروهی و هوشی میشه تفکر سیستمی رو به بهترین نحو به بچه ها انتقال داد. یه لینک گذاشتم که یه سری بازی ها و کارهای گروهی توی شرق آسیا رو نشون میده اگه تونستین حتما ببینید. انجام این بازی ها باعث درک بهتر محدوده اثر و افق زمانی میشه، به این صورت که بچه ها میفهمن کارهای کوچیکشون چه تاثیری دربقیه اعضای گروهشون داره و تمرین هایی که انجام میدن در طولانی مدت چه تاثیراتی بر گروه داره. http://s8.picofile.com/file/8352548568/group_work.mp4.html
·         استفاده از تکنولوژی توی بحث یادگیری و بازی روز به روز داره بیشتر جا میفته،‌ بازی های استراتژیک مثل بازی محبوب قلعه خیلی به تقویت تفکر سیستمی دانش آموزا کمک میکنه در عین حالی که خیلی هم جذابه.
·         یک حرکتی که در ژاپن و فنلاند و خیلی از کشورای جهان اول توی آموزش انجام میشه اینه که دانش آموزهارو توی مدیریت و حفظ محیط آموزشی کاملا دخیل میکنن. توی ژاپن مدارس سرایدار و نظافتچی ندارن و بچه ها خودشون باید این وظایف رو انجام بدن. این وظایف به صورت گروهی و چرخشی انجام میشه و بچه ها تجربه کارهای مختلف رو توی این دوران به دست میارن. همین باعث ایجاد و تقویت حس مسئولیت پذیری بین دانش آموزا و تقویت تفکر سیستمی در اونها میشه.
·         توی دروسی مثل جغرافیا، علوم اجتماعی یا تاریخ خیلی مهمه که تمرکز آموزش ها بیشتر از رویدادها بر روی روندها باشه و بچه ها بیشتر با محدوده اثر و افق زمانی آشنا بشن.
·         باید بچه ها رو تشویق کرد توی کارهای با نتایج طولانی مدت و محدوده اثر بالا شرکت کنن. برای مثال بچه ها با کاشتن درخت و یا دخالت در ساخت بناهای مدرسه میتونن بیشتر افق زمانی و محدوده اثر رو درک کنن.
·         اعتماد کردن و دادن آزادی عمل به بچه ها در حل مسائل و انجام برخی کارها علاوه بر اینکه به خلاقیت بیشتر بچه ها کمک میکنه تاثیر مستقیمی هم به درک تفکر سیستمی داره. با این کار دانش آموز داره مسئولیت یک راه حل رو هم قبول میکنه که به همین دلیل باید بیشتر به نتایج کارش فک کنه و این یعنی یادگیری بیشتر تفکر سیستمی.
·         دروس بچه ها باید توام با مفاهیم بصری و عمدتا نیازمند کار عملی و البته گروهی باشه. توی فنلاند طوری سیستم آموزشی طراحی شده که بچه ها مدام به همدیگه توی یادگیری کمک میکنن و همین باعث تقویت کار گروهی و تقویت یادگیری بین بچه ها میشه.
·         مدیریت و کادر اجرایی مدرسه باید مثل معلما از قشر سطح بالای جامعه و افراد نخبه باشن و بستر مناسب برای اجرای روش های ذکر شده رو توی دبستان ایجاد کنن. توی ژاپن بیش از ۹۰ درصد بچه ها حس خوبی به مدرسه دارن و دوست دارن بیشتر اوقاتشون رو توی مدرسه بگذرونن، مدیریت و کادر اجرایی مدرسه باید شرایطی ایجاد کنن که بچه با عشق و علاقه به مدرسه بیاد. این موضوع به یادگیری عمیق تر و بهتر دانش آموزا خیلی کمک میکنه.
جواب به این سوال میتونه خیلی طولانی تر از چیزایی باشه که من گفتم میتونه هزاران صفحه فقط به جواب این سوال اختصاص داده بشه،‌ دوران ابتدایی فوق العاده مهمه و فوق العاده پر از نکات ریز و زیاد، منتها من سعی کردم به صورت کلی نکات اصلی که به نظرم خیلی موثر رسیدن رو توی این جواب بیارم.
عرایضم رو میخوام با این جمله فوق العاده زیبا و با ارزش از امیرکبیر ببندم:

(( اگر نیت یک ساله دارید گندم بکارید، اگر نیت ده ساله دارید درخت بکارید و اگر نیت صدساله دارید انسان تربیت کنید.))
 

 
برخی از سوالهای متداول درباره متمم
متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟