Menu
نویسنده مطلب : ساجده ممتازیان

مطلب مورد بحث:

پروژه پایانی درس تفکر سیستمی


 
پیش نوشت ۱::برای این جامعه ی فرضی دو وضعیت می توان در نظر گرفت:
وضعیت اول
غالب افراد جامعه با تفکر سیستمی عجین هستند و سیستمی فکر کردن و سیستمی عمل کردن یک ارزش انکار ناپذیر در جامعه است (چنین جامعه ای به اتوپیا یا آرمان شهر شبیه است) در چنین وضعیتی طراحی سیستم آموزشی برای دانش آموزان دبستانی بسیار راحت تر خواهد بود چرا که چشم اندازها و اهداف و برنامه های آموزشی همه با اجزای خارج از سیستم همسو هستند یا به راحتی همسو می شوند پس اهداف آموزشی در چنین جامعه ای احتمالا در رابطه با حفظ ومراقبت از سیستم، نظارت دقیق بر روندها و  ارتقای سیستم  خواهد بود و نه لزوما  ساختن چنین سیستمی
وضعیت دوم
تفکر سیستمی و حتی آشنایی با آن در جامعه جایگاهی ندارد اما سرمایه گذارانی که مدارس غیر انتفاعی(یک مدرسه به عنوان یک خرده سیستم) تاسیس می کنند تصمیم می گیرند مدرسه ای متناسب با اصول نگرش سیستمی تاسیس کنند. در چنین شرایطی نیاز به برنامه ریزی در سطح کلان نیست اما دشواری کار اینجاست که نهادینه کردن تفکر سیستمی در جامعه ای که ناآشنا با چنین تفکری ست کاری کاملا تخصصی و نسبتا سنگین است . بدیهی ترین سوالی که پیش می آید این است که چرا باید برای یک خرده سیستمی که در دل جامعه ای نامانوس با تفکر سیستمی قرار دارد وقت و انرژی و هزینه صرف کرد ؟یک پاسخ این سوال برمی گردد به رسالتی که حامیان چنین طرحی دارند آنها استدلالی دارند  که می توان آن را در این بیت مولانا خلاصه کرد:
تو مگو همه به جنگند و ز صلح من چه آید
تو یکی نه ای، هزاری تو چراغ خود برافروز
در چنین وضعیتی به نظر می رسد نقطه ی صفر برای آموزش وجود ندارد چرا که بخش بزرگی از آموزش ها و اجزا ی آن از کنترل ما خارج است خصوصا اینکه مرز سیستم آموزشی به طور کلی  را هم نمی توان به راحتی تعیین یا کنترل کرد .
پیش نوشت ۲: من روی خرده سیستم  یک مدرسه ی غیر انتفاعی  متمرکز می شوم تا بتوانم در حد امکان بیشتر به عمق مسئله بپردازم . به طور خاص در رابطه با تعاملات انسانی  و اثر آنها می نویسم و میدانم که حلقه های مفقود دیگری هم در این میان هست که احتمالا از نظر من دور خواهد ماند
نقطه ی شروع
من چنین نکاتی را در طراحی دبستان لحاظ میکنم (طبیعتا اجرای هر کدام از این آیتم ها نیازمند طی کردن پروسه های چندگانه و چندلایه است)
نکته ی  اول
الف)ابتدا بعضی از اجزای سیستم آموزش را شناسایی میکنم:
۱-مدرسه به عنوان یک محیط فیزیکی
۲-سرمایه گذار یا سرمایه گذاران( میتوانند فرد یا افراد نیکوکار و خیر هم باشند)
۳- دانش آموزان
۴- مدیر
۵-معاونان
۶- خانواده های دانش آموزان
۷-معلمان
۸- روان شناسان(دو یا سه نفر)
۹-مربیان بهداشت(دو یا سه نفر)
۱۰- مسئول روابط عمومی مدرسه(فردی که رابط بین مدرسه و جامعه است)
۱۱-فرایند جذب و استخدام معلمان و کارکنان
۱۲-فرایند ثبت نام دانش آموزان
۱۳-فرایند ارزیابی معلمان و کارکنان مدرسه
۱۴-اصول و مقررات تدوین شده برای آموزش
۱۵-تجهیزات و امکانات فیزیکی مدرسه
۱۶-فرایند ارزیابی دانش آموزان
بتعیین روابط بین اجزای سیستم
مطمئنا روابط چندجانبه ای بین اجزا وجود دارد مثلا روان شناسان تقریبا با همه ی اجزای سیستم مرتبط هستند اما در این بین ما بیشترین ارتباط بین اجزا را بر اساس کمیت و کیفیت مد نظر قرار می دهیم مثل ارتباط دانش آموز و معلمان و اولیای دانش آموز
ج)تعیین هدف سیستم
سیستم هدف های خرد و کلان متعددی در راستای چشم اندازش که نهادینه کردن تفکر سیستمی در دانش آموزان است دارد ازجمله:
_تعیین استعدادهای ویژه ی هر دانش آموز و تدوین برنامه و تکالیف آموزشی برای هر کدام بر این اساس
_حفظ ارتباط و تعامل سازنده بین مدرسه و خانواده ی هر دانش آموز
_یاد دادن اصول شهروندی به دانش آموز و خانوده های آنها
_یاد دادن اصول ارتباط موثر به دانش آموزان و خانواده های آنها(همکاری، همدلی، پذیرش و..)
 
نکته  ی دوم
به عنوان دومین اقدام یک تیم از معلمان و معاونان و مدیر و روان شناسان و مربیان بهداشت تشکیل می دهیم . لازم نیست که همگی ما در حوزه ی تفکر سیستمی صاحب نظر باشیم چرا که دارا بودن این امتیاز به تنهایی کافی نیست بلکه آنچه مهم است این است که ما بتوانیم به سازنده ترین شکل ممکن با هم تعامل و ارتباط موثر داشته باشیم بدین منظور احتمالا لازم است فردی را هم به عنوان مدیر روابط انسانی استخدام کنیم تا بر نحوه ی تعاملات ما نظارت کند و بتواند مشکلات سیستمی
(در روابط بین فردی ) را از مشکل در سیستم جدا کند و برای حل مشکل در سیستم  با همکاری دیگر افراد راه حل پیدا کند ( به نظرم این ادعا که می توان مشکلات سیستمی در روابط  بین افراد را هم حل کردظاهرا  کمال طلبانه،بیش از حد خوش بینانه و دور از ذهن است . در چنین شرایطی تنها می توان ترکیب افرادی که کنار هم قرار گرفتند را تغییر داد)
نکته ی سوم
از آنجایی که ثبت نام هر دانش آموز در مدرسه در واقع ثبت نام یک فرد مجزا نیست بلکه  به معنای حضور و مشارکت یک خرده سیستم دیگر به نام خانواده در فضای مدرسه است پس طی ثبت نام، با اعضای خانواده ی هر دانش آموز هم مصاحبه ای به منظور آشنایی و شناخت بیشتر و بهتر انجام می شود . بر این اساس هر خانواده ای که بپذیرد و مشتاق باشد که با مدرسه ارتباط مداوم و همکاری های چندجانبه انجام دهد در اولویت ثبت نام خواهد بود (بسیار لازم است که دانش آموزان دوستی اولیا و مربیان را ببینند و درک و تجربه کنند. در این همکاری  اولیا و مربیان و مسئولین مدرسه همه با هم برای کمک به رشد کودکان متحد و یکدل می شوند و در صورت بروز اختلاف نظر با هم دانش آموز را دخیل نمی کنند مگر اینکه بخواهند در مورد شیوه ی سازنده ی حل تعارض به او آموزشی دهند) بخشی از این همکاری هم شامل این مورد می شود که نظافت مدرسه را هم به طور کلی هرچند وقت یکبار به نوبت یک دانش آموز به همراه
خانواده اش عهده دار می شود
نکته ی چهارم
محتوای آموزشی که برای دروس در نظر گرفته شده را تا جای امکان  با نگرش سیستمی آموزش می دهیم به طور مثال از دانش آموزان می خواهیم که ارتباط بین درسی که در مطالعات اجتماعی خواندند را با درسی که در علوم یا ریاضی خواندند کشف کنند یا بنا به ضرورت چنین ارتباطی بین دروس را به آنها نشان خواهیم داد مثلا گاهی همراه اولیا و دیگر مسئولین مدرسه با دانش آموزان  به دل طبیعت می رویم و روش های نگهداری از آب و خاک و درختان را به آنها نشان می دهیم و بعد به توضیح مختصر درس های مرتبط  با همین دیده ها و شنیده ها در علوم و مطالعات اجتماعی و فارسی و ریاضی می پردازیم
نکته ی پنجم
در فرایند ارزیابی دانش آموز شاخصی را برای کمک و همکاری با دیگر اجزای سیستم   در نظر میگیریم به این صورت که به طور مثال  هر دانش آموزی که بتواند با همکلاسی ها و مسئولین مدرسه بیشترین همکاری را داشته باشد امتیاز بالاتری هم کسب میکند این همکاری می تواند در غالب کمک به همکلاسی برای یادگیری بهتر دروس اش  باشد.
نکته ی ششم
عقد قرار داد همکاری بین مدرسه و بعضی از ارگان ها و مراکز و اداراتی که مایل به همکاری با مدرسه هستند از جمله : اداره ی ورزش و جوانان ،شهرداری،کتابخانه شهربازی ،رستواران ها ،اداره ی راهنمایی و رانندگی و…
به این منظور که بخش عمده ای از آموزش ها در بطن جامعه انجام شود .آموزش هایی همچون رعایت حقوق شهروندی ،حفظ محیط زیست،کمک به همنوعان
نکته ی هفتم
برنامه ای طراحی شود تا دانش آموزان و خانواده های آنها بتوانند بعد از فارغ التحصیل شدن کودکان از مقطع ابتدایی همچنان با معلمان و مسئولین مدرسه در ارتباط باشند و برنامه های مشترک فرهنگی و تفریحی و اجتماعی با هم داشته باشند چرا که مرتبط بودن به شکل مداوم و طولانی مدت با یک مرجع مدافع ترویج تفکر سیستمی به خودی خود کمک می کند که  چنین آموخته هایی بیش از پیش در ذهن معنادار شود و مدل ذهنی هر دانش آموز در همین راستا تقویت می شود  یعنی مدلی که برای زندگی در جامعه ای مدنی  مفید تر و موثر تر است .
 

 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟