- usercontent - متمم
Menu
نویسنده مطلب : احمد زارعی

مطلب مورد بحث:

تعریف سیستم و تفکر سیستمی


موارد ذیل برگرفته از کتاب  برنامه ریزی تعاملی Interactive Planning   راسل  ایکاف   Russel Lincoln Ackoff  است که توسط دکترسهراب خلیلی  به فارسی ترجمه شده و توسط کتاب ماد انتشار یافته است

سیستم مجموعه ای از دو یا چند جزء است که حائز سه شرط ذیل باشد:

رفتار هر جزء بر رفتار کل تاثیر دارد. بدن انسان سیستمی است که همه با آن آشنائی داریم. هر یک از اجزای آن – قلب ، ریه وغیره بر عملکرد کل تاثیر دارند.  ( آپاندیس به عنوان یک جزء از بدن تاثیری بر بدن انسان به عنوان کل ندارد و به همین علت Appendix نامیده می شود. )
رفتار اجزاء و تاثیر آنها بر کل به هم وابسته هستند. هیچ جزئی تاثیر مستقل بر کل سیستم ندارد. نحوه ی رفتار قلب و نحوه ی تاثیر آن بر کل بدن به  رفتار مفز ، ریه ها و سایر اجزاء بدن بستگی دارد.
بدون توجه به نحوه ی تشکیل گروه های فرعی، هر کدام از گروه های فرعی بر رفتار کل تاثیر دارند و تاثیر هیچکدام از آنها مستقل نیست.   گروه های فرعی مستقل در سیستم شکل نمی گیرد.

 اگر هر یک از اجزاء بدن را از کل بدن انسان جدا کنیم ، هم قلب منفرد و هم بدن بدون قلب نمی توانند  به حیات خود ادامه دهند.
اگر هر جزء سیستم ، به صورت مجزا تا حد امکان عملکردی کارآمد داشته باشد ، عملکرد سیستم کل الزاما تا حد ممکن کارآمد نخواهد بود.  تیم فوتبال ستارگان جهان ، به ندرت بهترین تیم ممکن خواهد بود. چنین تیمی ممکن است به یک تیم رده چندمی ببازد.

سیستم ها را بر مبنای رفتاری که نشان می دهند تقسیم بندی می کنند. جمشید قراچه داغی و راسل ایکاف در مقاله ای به نام

Mechanisms , Organisms and Social Systems  به تقسیم بندی رفتاری  سیستم ها پرداخته اند.

سیستم غیر فعال        Passive System  (ابزارها )- سیستمی است که رفتارثابت  آن به  رویداد های دیگر در سیستم یا  محیط آن  وابسته نیست. این سیستم ها ابزارهائی با پاسخ ثابت هستند.

 سیستم واکنشی         Reactive System  (سیسنم های خود نگه دار) – سیستمی است که رفتار آن به رویداد دیگری که  در سیستم یا محیط آن واقع می شود وابسته  بوده  و آن رویداد علت کافی برای رفتار سیستم است. این سیستم ها همان سیستم های مکانیکی هستند

سیستم پاسخگو    Responsive system   (سیستم های هدف جو)-سیستمی است که پاسخ آن به رویداد دیگری که  در سیستم یا محیط آن واقع می شود وابسته  بوده و آن رویداد  علت لازم ولی ناکافی برای رفتار سیستم است. این سیستمهاها همان سیستم های ارگانیکی هستند.

 سیستم فعال                 Active System (سیستم های غایت مدار)   – سیستمی است که وقوع رفتار آن  به وقوع رویداد دیگری در سیستم یا محیط آن وابسته نیست این یسیستم ها سیستم های اجتماعی هستند