Menu
نویسنده مطلب : میلاد کامیابیان

مطلب مورد بحث:

سواد دیجیتال | سواد فناورانه برای زندگی دیجیتالی بهتر


دسته‌بندیِ دقیقِ متمم، که تصور می‌کنم نسبت به اولین باری که این نقشه‌ی راه را خواندم (حدودِ یک سالِ پیش) کامل‌تر هم شده، نشان می‌دهد در جهانِ دیجیتال چه مسئله‌هایی داریم، و شاید بی‌راه نباشد که بگوییم خودِ جهانِ دیجیتال بزرگ‌ترین مسئله‌آفرینِ عصرِ ماست.

در مقامِ پیشنهاد، شاید مناسب باشد که برخی سرفصل‌ها، نظیرِ آنچه به رفتارِ کاربران در جهانِ دیجیتال مربوط است و نیزِ مبحثِ نتیکت، را ذیلِ عنوانِ کلیِ «اخلاق در عصرِ دیجیتال» دسته‌بندی کنیم. البته، این عنوان چنان کلی و فراگیر است که حتی ممکن است بشود برایش درسی مستقل در نظر گرفت.

زمانی بود که برخی خبر از پایانِ فلسفه و مرگِ آن می‌دادند: در میانِ این عده هم فیلسوفِ تحلیلی و قاره‌ای مشاهده می‌شد و هم دانشمندی چون استیون هاوکینگ (نمونه).

به همین ترتیب، استدلال‌ها نیز متفاوت بود. یکی از استدلال‌های رایج که بر این مدعا اقامه می‌شد، در بیانِ ساده، این بود که از دوره‌ی پیدایشِ فلسفه در یونان، به‌تدریج که علومِ دقیقه (science) پیش رفته، موضوعاتِ بسیاری از حیطه‌ی شمولِ فلسفه خارج شده.

مثلاً، بسیاری از نوشته‌های ارسطو را امروزه نه در فلسفه که در علمِ فیزیک می‌خوانیم، اما با مبنایی تجربی. یا جای بسیاری از تأملاتِ فلسفی درباره‌ی آسمان را کیهان‌شناسی با روش‌های کمّی‌اش گرفته. با در نظر گرفتنِ چنین روندی، دور نیست که دیگر هیچ، به قولِ اهلِ فلسفه، متعلَقِ شناختی برای فیلسوفان باقی نماند. خلاصه، تکنیک به‌تمامی در جای فلسفه بنشیند.

اما چه‌بسا خودِ همین پیشرفتِ فن‌شناختی،‌ که از دیدِ برخی پایان‌بخشِ فلسفه بایست می‌شد، امروزه با خلقِ مسئله‌هایی که پاسخشان را دانشمندان در آستین ندارند قوت‌رسانِ‌ فلسفه شده. حالا پرسش‌هایی نو داریم درباره‌ی ارزش‌های انسانی در موقعیت‌هایی که پیشرفتِ فناوری پدید می‌آورد.

بسیاری از این پرسش‌ها در حیطه‌ی اخلاق (Ethics) قرار می‌گیرند و لازم است درباره‌شان به‌جد تأمل کرد، از قبیلِ دست‌کاری باورِ عمومی از طریقِ رسانه‌ها و ابزارهای دیجیتال، حریمِ خصوصی در جهانِ دیجیتال، و بسیاری دیگر.