Menu


کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه درباره سازمان یادگیرنده


کتاب پنجمین فرمان اثر پیتر سنگه

کتاب پنجمین فرمان یا The Fifth Discipline را باید بدون شک، شناخته شده‌ترین اثر پیتر سنگه دانست.

کتاب پنجمین فرمان که محتوای آن به آموزش مفاهیم مرتبط با سازمان یادگیرنده و نیز مبانی تفکر سیستمی می‌پردازد، در سال ۱۹۹۰ نوشته شده است. این کتاب برای یک مخاطب فرضی تدوین شده است که علاقمند است سازمان خود را به یک سازمان یادگیرنده تبدیل کند.

ویرایش دوم کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه در سال ۲۰۰۶ منتشر شده است

پیام کلی پیتر سنگه در کتاب پنجمین فرمان این است که هیچ سازمانی نمی‌تواند برای رشد و پیشرفت خود، فقط به تعداد محدود و معدودی از کارکنان خود تکیه کند. بلکه باید همه‌ی اعضای یک سازمان بیاموزند که با هم کار کنند و دنیای بیرون و مشکلات درونی خود را از نگاهی تازه ببینند.

پیتر سنگه در این کتاب، توضیح می‌دهد که اگر کسی می‌خواهد یک سازمان یادگیرنده بنا کند (یا سازمان فعلی خود را به یک سازمان یادگیرنده تبدیل کند)  باید در ایجاد و توسعه‌ی پنج حوزه، سرمایه گذاری نماید. او این پنج حوزه را به شکل زیر فهرست می‌کند:

از جمله بحث‌های زیبا و ارزشمند پیتر سنگه در این کتاب، ناتوانی‌های یادگیری یا Learning Disabilities در یک سازمان است که آنها را با عناوین زیر مورد اشاره قرار می‌دهد:

من یعنی شغلم (و تخصصم)

 افرادی که گرفتار این ویژگی (یا بیماری) هستند، خودشان را با شغل‌شان تعریف می‌کنند. شاید شما هم برنامه نویسانی را دیده باشید که چون متخصص PHP (یا Net.) هستند، وقتی در مورد رشته‌ی دیگر مثلاً .Net (یا PHP) صحبت می‌شود، قبل از اینکه به نیاز کارفرما یا مجموعه‌ی خود فکر کنند، به این فکر می‌کنند که تکنولوژی مورد استفاده، از محدوده‌ی دانش آنها خارج نشود و البته ممکن است این دغدغه را در پوشش نظرات کارشناسی، پنهان کرده و مطرح کنند.

دشمن در بیرون سیستم است

این گونه بیماری، به این شکل ظهور و بروز پیدا می‌کند که هر مشکلی در دپارتمان ماست، ناشی از دپارتمان‌های دیگر است و هر مشکلی در سازمان ماست، ناشی از سازمان‌های دیگر است و هر مشکلی در بازار ماست، ناشی از بازارهای دیگر است و …

توهم پذیرش مسئولیت و مواجهه با تهدیدی که وجود ندارد!

پذیرش مسئولیت بیش از حد هم، به اندازه‌ی مسئولیت ناپذیری خطرناک است. خصوصاً وقتی می‌خواهیم مسئولیت مواجهه با رویدادهایی را بپذیریم که هنوز به وقوع نپیوسته‌اند. به تعبیر زیبای پیتر سنگه، آینده نگری، همیشه به معنای پیشتاز بودن نیست. بعضی‌ها، انفعال را به عنوان توجه به آینده و اقدام مسئولانه در برابر آن، توجیه می‌کنند.

تمرکز بر روی رویدادهای موردی و غافل شدن از تصویر کلان

ما این بحث را در درس رویداد یا روند، به تفصیل بررسی کرده‌ایم.

قورباغه‌های پخته

کسانی که به خاطر خراب شدن تدریجی اوضاع، به وضعیت فعلی عادت کرده‌اند و احساس نگرانی نمی‌کنند یا به خاطر بزرگ شدن تدریجی تهدید، آن را جدی نمی‌گیرند و متوجه آن نمی‌شوند.

یادگیری نادرست از تجربیات

یادگیری از تجربیات عالی است. اما فراموش نکنیم که تشخیص اینکه تجربیات ما چه دستاوردی داشته است، چندان ساده نیست. گاهی اوقات، امروز تجربه‌ای داریم و چند ماه بعد یا چند سال بعد، نتیجه‌اش نمایان می‌شود. باید ببینیم وقتی از تجربه‌ها می‌آموزیم، آیا واقعاً توانایی تشخیص نتایج تجربیات و اقدام‌های خود را داریم؟

ایمان بیش از حد به تیم‌های مدیریتی و فعالیت‌های تیمی

اعتقاد به تیم‌های مدیریتی و فعالیتهای تیمی بدون اینکه با اصول آن آشنا باشیم، می‌تواند خطرساز باشد. بسیاری از تیم‌های مدیریتی، به صورت حرفه‌ای برای هیچ کاری نکردن و همزمان ایجاد تصویری از کار سنگین، تربیت شده‌اند. آنها می‌توانند ساعتها جلسه بگذارند و عرق بریزند و خسته شوند و صورت جلسه امضا کنند و از سوی دیگر، خود متوجه باشند که قرار نیست هیچ اتفاقی بیفتد و این صرفاً یک نمایش است!

کتاب پنجمین فرمان پیتر سنگه در ایران نیز ترجمه‌های متعددی داشته است که از جمله آنها می‌توان به ترجمه‌ی آقایان حافظ کمال هدایت و محمد روشن اشاره کرد که توسط سازمان مدیریت صنعتی منتشر شده است.

کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه - سازمان مدیریت صنعتی

در صورتی که علاقمند باشید، در یک ده صفحه‌ای به زبان انگلیسی، منتخبی از جملات مهم و پایه‌ای کتاب پنجمین فرمان پیتر سنگه گردآوری شده که اگر چه برای درک مفهوم سازمان یادگیرنده کافی (یا حتی مفید) نیست، اما مطالعه آن می‌تواند ابزاری برای آشنایی بیشتر با پیتر سنگه و نیز تمرینی برای یادگیری بهتر زبان انگلیسی باشد:

برگزیده‌ای از حرف های پیتر سنگه در کتاب پنجمین فرمان – Fifth Discipline

 لینک مربوط به خرید کتاب پنجمین فرمان پیتر سنگه در آدینه بوک

لینک مربوط به کتاب The Fifth Discipline در آمازون

در صورتی که هر بحث یا نظر عمومی در مورد این کتاب دارید، ممنون می‌شویم که با ما در میان بگذارید. اما در مورد ناتوانی‌های یادگیری، چون به زودی بحث‌های تکمیلی تخصصی در این زمینه خواهیم داشت، پیشنهاد می‌کنیم تحلیل‌های کامل و دقیق‌تر خود را در آنجا مطرح فرمایید.

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    موژان سرداری ، رضا فرجی ، پیمان صفرپور ، احمدرضا پورصناعی ، سینا ماهری

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

97 نکته برای کتاب پنجمین فرمان نوشته پیتر سنگه درباره سازمان یادگیرنده

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : شهرزاد

    این مطلب از کتاب پنجمین فرمان، پیتر سنگه رو هم خیلی دوست داشتم (که به خوبی، به زیبایی تفکر سیستمی اشاره میکنه):

    "چند سال پيش، فضانوردي به نام “راستي شويكارت” در دوره هاي رهبري، شركت كرد. او به من گفت: كه بسياري از فضانوردان زماني كه به زمين بازمي گردند در بيان احساس خود از هنگامي كه سيا ره ما را از بالا نگاه می كرده اند، دچار مشكل مي شوند. خود او به مدت پنج سال با اين مشكل روبه رو بوده است تا بالاخره بتواند الفاظ مناسبي براي بيان احساس خود بيابد (او به عنوان فضانورد در سفينه آپولو ٩ كه در ماه مارس ١٩٦٩ ميلادي مدار زمين را پشت سرگذارد حاضر بود)
    اين فضانورد در حالي كه در فضاي لايتناهي غوطه ور بوده است، اولين اصل تفكر سيستماتيك را دريافته است. اما او به طريقي بدين اصل رسيده است كه تعداد بسيار اندكي از ما قادر بدان هستيم . او نه از طريق منطقي و خردمندانه بلكه از طريق تجربه اي مستقيم بدين امر دست يافت. زمين ما يك كل بخش ناپذير است. دقيقاً به همان صورتي كه هر يك از ما يك كل تقسيم ناپذير هستيم. طبيعت (كه ما را هم شامل مي شود) از اجرايي در درون يك كل تشكيل نشده است . طبيعت از كل هايي درون كل هاي ديگر به وجود آمده است. تمامي مرزها، من جمله مرزهاي ملي، مفاهيمي اعتباري هستند. ما آنها را به وجود آورد ه ايم و ناگهان خود را اسير و دربند آنها يافتيم. در پايان دوره آموزش مفاهيم رهبري، يكي از شركت كنندگان از “راستي” سؤال كرد كه واقعاً آن بالا چه خبر بود؟ او مدت زماني طولاني مكث كرد و زماني كه سخن گفت تنها به يك جمله اكتفا كرد:
    درست مثل ديدن بچه اي بود كه در شرف دنيا آمدن است. ”  اتفاق تازه اي در شرف وقوع است و اين اتفاق مربوط به تمامي مطلب است، به كل آن.

    * در یکی از مرورهایی هم که بر این کتاب شده، گفته میشه:

    پیتر سنگه از زمان خودش جلوتر است و استدلال های روشنگرانه  و حمایتگرانه ی او از سازمان یادگیرنده، به آغاز یک انقلاب در محل کار کمک میکند. و هر چه کسب و کارها، بیشتر به سمت جهانی شدن پیش می روند، نیاز به غلبه بر موانع روانی برای تغییرات ضروری سازمانی، افزایش پیدا خواهد کرد.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .