Menu


آیا مدل‌ها به تقویت بینایی شما کمک کرده‌اند؟


مدل ذهنی قدرت بینایی

این‌بار هم می‌خواهیم به سراغ یکی از جملاتی برویم که در پیام اختصاصی متمم مطرح کرده‌ایم و فضایی را به بحث و گفتگو درباره‌ی آن اختصاص دهیم.

جمله‌ای که به خوبی می‌تواند بحث‌ها و درس‌های مدل ذهنی را تکمیل کند و مثل همیشه، فرصتی باشد تا خارج از چارچوب رسمی درس‌ها، دانسته‌ها و آموخته‌ها و دیدگاه‌های خود را با دوستان‌مان در میان بگذاریم.

جمله‌ی مورد نظر ما از ادوین هابل نقل شده، اما همین جمله را با کمی تفاوت در شکل ظاهری، از افراد دیگری هم خوانده و شنیده‌ایم:

رابطه مطالعه و مشاهده

بیشتر انسان‌ها فکر می‌کنند که ابتدا مشاهده انجام می‌شود و سپس تئوری‌ها بر مبنای مشاهده‌ها ساخته می‌شوند؛ اما این جمله توجه ما را به مسیر معکوس این ماجرا جلب می‌کند: «تئوری‌های ما هستند که گاهی چشم ما را به روی برخی پدیده‌ها باز می‌کنند و گاه باعث می‌شوند برخی پدیده‌های دیگر را نبینیم و از کنارشان به سادگی عبور کنیم.»

اگر بخواهیم کمی این جمله را بازتر تفسیر کنیم، می‌توانیم به جای تئوری، واژه‌هایی مانندِ «قوانین، مدل‌ها، اصول، مفروضات و ذهنیت» را در آن قرار دهیم.

خلاصه‌ی پیام جمله این است که: همیشه عینیت (آنچه به چشم می‌آید) ذهنیت را نمی‌سازد؛ بلکه ذهنیت هم می‌تواند به عینیت شکل بدهد.

حتی می‌توان گفت به همین علت، ما به مطالعه مشغول می‌شویم و پای حرف بزرگان و اندیشمندان و دانشمندان می‌نشینیم. چون می‌خواهیم مدل‌ها و مفروضات و تئوری‌های آن‌ها را فرا بگیریم تا چشم‌مان به روی دنیای اطراف‌مان بازتر شود.

  • شاید اگر کریس آرجریس برایمان از تفاوت «نظریه‌ی مورد دفاع» و «نظریه‌ی مورد استفاده» نمی‌گفت، رفتارهای دوگانه‌ی انسان‌ها را صرفاً به دورویی نسبت می‌دادیم؛ اما اکنون آن را پدیده‌ای فراگیر و ناشی از محدودیت‌های ذهنی انسان می‌بینیم.
  • اگر با مفهوم سوگیری و خطاهای شناختی آشنا نبودیم، شاید بسیاری از خطاهای ذهنی خودمان را نمی‌دیدیم.
  • اگر شخصیت شناسی نمی‌دانستیم،‌ تفاوت‌‌های فردی انسان‌ها را کمتر می‌دیدیم یا قادر به توصیف آن‌ها نبودیم.
  • اگر با دستاوردهای روانشناسی اجتماعی آشنا نبودیم، شباهت‌های گسترده‌ی انسان‌ها با یکدیگر را دست‌ِ‌کم می‌گرفتیم.
  • اگر با عزت نفس آشنا نبودیم، شاید اصلاً متوجه نمی‌شدیم که چیزی در وجود ما کم یا ضعیف است و باید برای تقویت‌اش وقت بگذاریم و تلاش کنیم.
  • اگر با مفهوم خودشیفتگی به شکل درست و دقیق آشنا نبودیم، چه بسا مصداق‌هایش را در خود و اطرافیان‌مان نمی‌دیدیم یا ویژگی‌ها و رفتارهای دیگری را به اشتباه، به عنوان خودشیفتگی تفسیر می‌کردیم.

مثال‌ها بسیار زیادند و الزاماً هم در این حد کلان نیستند. هر نوع دسته‌بندی و طبقه‌بندی و هر تعریف تازه، هر مفهوم پردازی بدیع و نوآورانه‌ای که قبلاً با آشنا نبوده‌ایم، چشم ما را به روی محیط اطراف‌مان بازتر می‌کند.

همه‌ی این‌ها فرصت خوبی است تا با هم به این سوال فکر کنیم که:

چه چیزهایی در گذشته هم مانند امروز در خودتان یا در اطراف‌تان بوده که آن‌ها را نمی‌دیده‌اید یا اشتباه می‌دیده و می‌فهمیده‌اید؛ اما آشنایی با مدل‌ها و نظریه‌ها و نام‌گذاری‌ها و دسته‌بندی‌های علمی، چشم‌‌تان را به روی آن‌ها باز کرده است؟

محدودیت در دسترسی کامل به مجموعه درس‌های مدل ذهنی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های مدل ذهنی برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه‌ی متمم علاوه بر دسترسی به درس‌های مدل ذهنی به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های متمم

البته اگر به مباحث مدل ذهنی علاقه‌مندید، شاید بهتر باشد ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  تصمیم گیری

  تفکر سیستمی

  تفکر استراتژیک

  دوره MBA (پیگیری منظم مجموعه درس‌ها)

  تفکر نقادانه (بعد از گذراندن درس‌های تصمیم گیری و مدل ذهنی)

  شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.

برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند: شاهین کلانتری , شیوا صائبی , کاوه گرنا , مریم زادسر , علیرضا حقگو

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدلهای ذهنی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مدلهای ذهنی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

24 نکته برای آیا مدل‌ها به تقویت بینایی شما کمک کرده‌اند؟

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    وقتی به پاسخ این سوال فکر می‌کردم، به این نتیجه رسیدم که احتمالاً باید بین «یادگیری تک‌مدلی» و «یادگیری چندمدلی» تفاوت قائل شد.

    اما هنوز به خوبی نمی‌تونم این تفکیک رو انجام بدم و توضیحاتش رو ارائه کنم.

    بنابراین در حد یک ایده‌ی خام چنین چیزی به ذهنم میرسه:

    بعضی مباحث و موضوعات هستند که به کلی از چشم ما دور مونده‌ان و اون‌ها رو نمی‌بینیم. در این شرایط، هر نوع مدل، تئوری یا مفهومی که به ما معرفی بشه، ما رو یه گام به جلو می‌بره.

    مثلاً من تا چند سال پیش، با مفهوم «لوکس بودن» آشنا نبودم. به همین علت، لوکس (Luxury) برای من با گران بودن (Premium Priced) هم‌معنا بود. یک آشنایی ابتدایی با مفهوم لوکس بودن، باعث شد چیزهای زیادی رو ببینم که قبلاً نمی‌دیدم.

    هر چیز لوکسی در ذهنم به معنای گرون بودن نباشه (مثل مثال ارلینگ کاله درباره‌ی لوکس بودن سکوت یا لوکس بودن در دسترس نبودن).

    و هر چیز گرونی برام لوکس نباشه (مثل خیلی از دوره‌های آموزشی گران‌قیمت که الان برگزار میشه).

    توضیح بالا نمونه‌ی بحثی بود که یک تک‌مدل، چشم ما رو به دنیا بهتر باز می‌کنه.

    اما فکر می‌کنم وقتی ما در یک زمینه، تجربه‌های متنوع و گسترده داریم و خودمون هم بر اساس تجربه‌ها، به یه درک چند بعدی رسیدیم، تک‌مدل‌ها می‌تونن درک ما رو نسبت به اون موضوع محدود‌تر کنن.

    مثال خوبش به نظرم شخصیت شناسیه. حتی کسی که هیچ نوع آموزش رسمی در زمینه‌ی شخصیت شناسی ندیده باشه، خودش یه سری چارچوب‌های متنوع برای ارزیابی تفاوت‌های انسان‌ها و پیدا کردن ویژگی‌های منحصر به فرد هر انسان تعریف می‌کنه.

    در واقع، ما نسبت به تفاوت‌های شخصیتی کور و نابینا نیستیم؛ حتی اگر درس شخصیت شناسی نخونده باشیم.

    در این شرایط وقتی فقط با یک مدل آشنا میشیم (مثلاً MBTI) مثل این می‌مونه که دورمون حصار کشیده باشیم و فقط از یک دریچه‌ی خیلی تنگ به دنیا نگاه کنیم.

    در مقابل وقتی با چند مدل آشنا میشیم (مثلاً در کنار MBTI با Big Five و در کنار این‌ها با آرکتایپ‌های بولن یا با شخصیت شناسی رفتارگرا و انسان‌گرا و ...) کنار هم قرار دادن این‌ها تازه به ما بینایی میده.

    در واقع برداشت شخصی  و غیر مستدل من اینکه که چند مدل، همیشه می‌تونن در کنار هم ما رو بیناتر بکنن.

    اما تک‌مدل‌ها ممکنه در بعضی موضوعات، به نابینایی بیشتر ما منجر بشن (مگر این‌که از قبل به کلی در اون زمینه نابینا باشیم و همین تک مدل هم، یک گام به جلو محسوب بشه).

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .