باتلاق بطلمیوسی | چگونه از بطلمیوس تا حافظ جهان را اشتباه (یا سخت) فهمیدند؟
«دیدمش خرّم و خندان، قدح باده به دست / وندر آن آینه صدگونه تماشا میکرد / گفتم این جام جهانبین به تو کی داد حکیم؟ / گفت آن روز که این گنبد مینا میکرد»
در این غزل زیبای حافظ، نکات جالبتوجه فراوانند؛ از قدح باده گرفته تا جام جهانبین. اما علاقهمندان به نظریههای علمی و بهویژه موضوع مدلسازی، اگر بهدور از حس شعری و با عقل منطقی بهسراغ این غزل بروند، احتمالاً توجهشان بیش از هر چیز به اصطلاح «گنبد مینا» جلب خواهد شد.
مینا یعنی شیشه و گنبد مینا یعنی گنبد شیشهای. این اصطلاح صرفاً تعبیری شاعرانه نیست و در زمان حافظ یک اصطلاح کاملاً دقیق علمی بوده است. امروز هم آسماننمای بزرگی که در تپههای عباسآباد تهران فعالیت میکند، به یاد این تعبیر تاریخی «گنبد مینا» نامیده میشود.
در این درس از سلسله درسهای مدلسازی میخواهیم کمی دربارهٔ مدل بطلمیوسی صحبت کنیم. از حافظ شروع میکنیم و با بطلمیوس و کپلر ادامه میدهیم. سپس بهسراغ کنت بولدینگ (دانشمند مطرح و پیشگام در حوزهٔ تفکر سیستمی) میرویم و با اشارهٔ کوتاهی به هوش مصنوعی مولد و مدلهای بزرگ زبانی درس را به پایان خواهیم برد.
زنجیری که این اسمها و مفاهیم ظاهراً نامربوط را به هم وصل میکند این سوال است که «مدلها چگونه زنده میمانند و چه میشود که میمیرند؟»
چرا گنبد مینا؟
دسترسی کامل به این درس و ۳۲ درس دیگر دربارهٔ مدل ذهنی برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است. تا کنون ۸۰۳۶ نفر از متممیها مجموعاً ۱۳۹۳۴ تمرین در دوره مدل ذهنی ثبت کردهاند.
با عضویت ویژهٔ متمم علاوه بر این ۳۲ درس به هزاران درس دیگر از جمله درسهای زیر دسترسی خواهید داشت:
مشاوره مدیریت | کوچینگ | یادگیری | فکر کردن با نوشتن | تصمیم گیری | حل مسئله
خودشناسی | شخصیت شناسی | روانشناسی پول | زندگی شاد | عزت نفس
تفکر سیستمی | تفکر استراتژیک | تفکر نقادانه | دوره MBA (درسهای مدیریت کسب و کار)
تذکر: برای دسترسی به محتوای این درس خاص صرفاً عضویت و پرداخت حق اشتراک کافی نیست و باید تمرین درس مدلسازی را هم انجام دهید. انجام این تمرین صرفاً چند دقیقه وقت میگیرد، ولی به افزایش یادگیری شما بسیار کمک میکند.
ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدلهای ذهنی به شما پیشنهاد میکند:
- دوره مدل ذهنی و کاربرد مدل ذهنی در مدیریت
- مدل ذهنی و اهمیت شناخت آن (فایل صوتی)
- مدل و مدلسازی | مدل چیست؟ تئوری چیست؟ تفاوت مدل و تئوری به زبان ساده
- چه مدلی مفید است؟ (ویژگیهای یک مدل مفید)
- باتلاق بطلمیوسی | چگونه از بطلمیوس تا حافظ جهان را اشتباه (یا سخت) فهمیدند؟
- نقشه غلط میتواند ذهنیت غلط هم بسازد
- مصاحبه با مدیر مرکز بیتها و اتمها در MIT
- تعریف مدل ذهنی | مدل ذهنی چیست و الگوهای ذهنی چگونه شکل میگیرند؟
- معنی کلمه انتزاعی چیست؟ | تفکر انتزاعی یعنی چه؟
- فرهنگ علمی | از کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران
- رویدادهای اطراف ما، چگونه الگوهای ذهنی و مدل ذهنی ما را میسازند؟
- مفهوم پردازی چیست و چه اهمیتی دارد؟
- مثالی از مفهوم پردازی: لوطیگری و درویشی
- مثالی از مفهوم پردازی: انواع درونگرایی
- درباره گفتمان یا دیسکورس (Discourse)
- خوشه بندی چیست و چه تفاوتی با طبقه بندی دارد؟
- چرخه عمر چیست و چرا باید آن را بشناسیم؟
- چرخه گارتنر (سیکل هایپ تکنولوژی)
- پارادایم چیست ؟ پارادایم شیفت به چه معناست؟
- کریس آرجریس و فاصله بین دانستن و عمل کردن
- یادگیری دو حلقه ای چیست و چه تفاوتی با یادگیری تک حلقه ای دارد؟
- کریس آرجریس و مهارت انجام کارهای مهم بیخاصیت
- مدل مارشال مک لوهان برای تحلیل تکنولوژی ها
- نکتهای در تحلیل تکنولوژی | تکنولوژی خنثی نیست
- آیا مدلها به تقویت بینایی شما کمک کردهاند؟
- در پایان درس مدل ذهنی، باید چه چیزهایی را آموخته باشم؟
- آیا انسانها را فقط پس از مرگشان میتوان به درستی شناخت؟
- روباه یا جوجه تیغی؟ سوالی که بیش از دو هزار سال قدمت دارد
- پروژه پایانی مدل ذهنی
- کتاب انسان چارچوب ساز | اهمیت مدل های ذهنی در عصر هوش مصنوعی
- مدلها بد رفتار میکنند | معرفی کتابی درباره تفاوت مدل و نظریه و محدودیتهای مدلسازی
- معرفی کتاب ذهن توسعه یافته | ذهن چگونه در قلمرویی گستردهتر از بدن فعالیت میکند؟
۱۶ نظر برای باتلاق بطلمیوسی | چگونه از بطلمیوس تا حافظ جهان را اشتباه (یا سخت) فهمیدند؟
دوره MBA
توسعه فردی
برای فاصله گرفتن از شبکههای اجتماعی...
معرفی کتاب
پیشنهادهایی برای شروع نویسندگی
نویسندهی دیدگاه : صدیقه پوراسترآبادی
مشابه این افزایش پیچیدگی برای جبران کاستی های یک مدل رو در راهکارهای مربوط به حل معادله شرودینگر هم داریم.
این معادله چون قابل حل نیست (بجز برای اتم هیدروژن)، با استفاده از یک "تقریب" از این معادله استفاده می شود و هر چه اتم ها بیشتر شدن و مولکول بزرگتر شد، برنامه ها را اصلاح کردن و ظرفیت کامپیوترها را افزایش دادند تا این معادله ی تقریب خورده بتواند انرژی یک سیستم مولکولی را حساب کند.
بعد رسیدیم به سیستم هایی که این "تقریب" در اون ها نقض می شد و نمی شد معادله رو با این تقریب حل کرد پس مجبور شدن برنامه جدیدی رو بنویسند برای این سیستم های خاص و ایجاد محاسبات پیچیده تر و زمانبرتر.
یک معادله ای مطرح شد >>> به کمک تقریب از پس حلش براومدن >>> یکدفعه سر و کله سیستم هایی پیدا شد که این تقریب هم دیگه جواب نداد و...
احتمالا مشکل این سیستم های جدید هم حل شود مجدد سر و کله سیستم هایی دیگری پیدا می شود که دوباره ایجاد دردسر کنن.
اگر بخوام از منظر مفهوم باتلاق بطلمیوسی به داستان علم نگاه کنم: هر کجا مجبور شدیم، ضرایب ثابت وارد کنیم یا مجبور شدیم روابط را با تقریب حل کنیم یا طبق گفته درس، ظرفیت محاسبات را افزایش دهیم، احتمالا مسیر را اشتباه رفته ایم و نیازی به افتادن در یک جاده پر پیچ و خم و پرفراز و نشیب نبود احتمالا یک مسیر سرراست و کوتاه بوده که از چشم ما دور مانده.
◾◾◾
یک مطلب شاید نامرتبط هم اینجا به ذهنم رسید، گاهی مواقع، درمان بیماری ها یا حل مشکلات زندگی مان هم نیاز نیست، پیچیده اشان کنیم و دنبال دلیل و راهکارهای عجیب و غریب بگردیم. اگر مجدد بازنگری کنیم شاید با یک اقدام ساده و بدون صرف هزینه های مادی و غیرمادی بتوان از پس حل آن ها برآمد.