Menu


فرسودگی شغلی | ابعاد فرسودگی شغلی، علائم و ریشه‌های آن


فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی یا Job Burnout از جمله اصطلاحاتی است که از دنیای رفتار سازمانی و مدیریت استرس فراتر رفته و به زبان روزمره‌ی ما راه یافته‌اند. شاید خود شما هم این اصطلاح را به‌کار برده باشید و گفته باشید که: «فرسوده شده‌ام» و «کار مرا فرسوده کرده است.»

در تعریف فرسودگی شغلی، گاهی به شکل خیلی ساده می‌گویند: «وقتی فردی به صورت مزمن و برای مدت طولانی گرفتار استرس شغلی باشد، دچار فرسودگی شغلی می‌شود.»

در این درس خواهیم دید که این تعریف، کمی غیردقیق است و دانشمندان و محققان درباره‌ی فرسودگی شغلی، با جزئیات بیشتری صحبت کرده‌اند. بحث‌مان را با تعریف فرسودگی شغلی و نشانه‌ها و علائم آن آغاز می‌کنیم و سپس به سراغ ابعاد فرسودگی شغلی می‌رویم. در پایان، کمی هم درباره‌ی ریشه های فرسودگی شغلی صحبت خواهیم کرد.

مهم است که همه‌ی ما چه در جایگاه کارمند زیردست و چه در موقعیت مدیر و سرپرست، توجه ویژه‌ای به فرسودگی شغلی داشته باشیم. چون این فرسودگی می‌تواند هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم زیادی را برای سازمان‌ها و کسب و کارها ایجاد کند.

این مسئله در حدی جدی است که برخی محققان، فرسودگی شغلی را به یک پاندمی و بیماری جهان‌گیر تشبیه کرده‌اند و گفته‌اند که ریشه‌ی بسیاری از مشکلات متنوع سازمان در نهایت به فرسودگی شغلی کارکنان بازمی‌گردد (+).

متأسفانه نمی‌توانیم به‌سادگی، هزینه‌ی ناشی از فرسودگی شغلی در اقتصاد را برآورد کنیم. اما با توضیحاتی که در این درس ارائه می‌شود، به نتیجه خواهید رسید که فرسودگی را می‌توان یکی از علل اصلی اتلاف منابع در اقتصاد ملی در نظر گرفت.

تعریف فرسودگی شغلی

آیا گاهی اوقات احساس می‌کنید که محیط کار، تمام توان و انرژی شما را تخلیه می‌کند و هیچ چیز برایتان باقی نمی‌گذارد؟

آیا گاهی اوقات حس می‌کنید که دیگر توان و تحمل کنار آمدن با چالش‌های محیط کار را ندارید و بریده‌اید؟

آیا گاهی اوقات پیش می‌آید که نسبت به مراجعان و کسانی که با آن‌ها در تعامل هستید، سنگدل شده‌اید و نمی‌توانید با آن‌ها همدلی کرده و مهربان باشید؟

آیا سر کار، احساس بیهودگی می‌کنید و فکر می‌کنید که مشغول یک کار پوچ و بی‌فایده هستید؟

اگر چنین احساساتی، زیاد به سراغ‌تان می‌آیند، بعید نیست که گرفتار فرسودگی شغلی شده باشید.

مزلاچ (Maslach) یکی از محققان و صاحب‌نظران شناخته‌شده در زمینه‌ی فرسودگی شغلی، این پدیده را چنین توضیح می‌دهد (+):

«فرسودگی شغلی زمانی به وجود می‌آید که فشار و استرس برای مدت طولانی، فرد را خسته و وامانده کرده، دغدغه‌‌‌های سازنده‌ی شغلی او را به بدگمانی نسبت به شغل تغییر داده، و این احساس را در او تقویت کند که از توانمندی و شایستگی‌های لازم برای کار برخوردار نیست.»

ابعاد فرسودگی شغلی

محدودیت در دسترسی کامل به مجموعه این درس

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های مدیریت استرس برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است. البته با فعال کردن اشتراک ویژه به درس‌های بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که می‌توانید فهرست آنها را در اینجا ببینید:

 فهرست درس‌های متمم

البته شاید بهتر باشد از میان درس‌ها و مطالب مطرح شده، ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  خودشناسی  |  تحلیل رفتار متقابل

  پرورش تسلط کلامی

  افزایش عزت نفس  |  چگونه شاد باشیم

  دوره MBA (مطالعه‌ی منظم همه‌ی درس‌ها)

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    منیره امینی ، حسن پیوسته گر ، مریم دانا ، مریم شفیعی ، ابراهیم صیادی

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدیریت استرس به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مدیریت استرس

قوانین کامنت گذاری در متمم

9 نکته برای فرسودگی شغلی | ابعاد فرسودگی شغلی، علائم و ریشه‌های آن

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا قره‌داغی

    این مطلب من‌را بیاد تجربه‌ خودم انداخت.

    سال 85 به‌عنوان کارشناس بازاریابی وارد یکی از شرکت‌های خودروسازی شدم.

    مدیرفروشی داشتیم که به وی گفته‌شده‌بود باید به زودی برود و من جایگزین ایشان خواهم‌بود. وی حدود 20 سال در آنجا سابقه داشت و حمایت سایر پرسنل و حتی برخی مشتریان را با خود داشت. البته وی مشکلاتی را هم برای سیستم ایجاد کرده‌بود.

    از ابتدای ورود من سنگ‌اندازی‌های ایشان شروع شد. همانطور که در مثال‌های متن اشاره شده، درخواست گزارش‌ها در کمترین زمان ممکن، موافقت بدون قیدوشرط با مرخصی سایر پرسنل و ارجاع کارهای آنها به من، نگه‌داشتن من تا 4 یا 5 ساعت پس از شیفت کاری به بهانه حجم‌کار کمترین کار ایشان بود.

    کار ایشان به‌جایی رسیده‌بود که با برخی مشتریان مشکل‌دار هماهنگ‌می‌کردند تا آنها به‌من مراجعه کنند و با استفاده از عدم توجه لحظه‌ای من در پیک کاری بتوانند در آینده از من، نمایندگی یا شرکت غرامت دریافت‌کنند.

    با وجودی‌که من حمایت مدیر اصلی را داشتم، ولی با هماهنگی که بین ما بود قرار گذاشته‌بودیم که ایشان وارد ماجرا نشده و دخالت نکند.

    با این اوصاف تقریبا تمام مواردی که در "خستگی و فرسودگی احساسی و عاطفی" گفته‌شد شامل من می‌شدند. هیچ حس خوبی به محیط کار و پرسنل نداشتم.

    درنهایت و با‌وجود پیشنهاد اضافه‌حقوق دو برابری، به‌دلیل فرسودگی و خمودگی شغلی از کار در‌این شرکت انصراف‌دادم و عطایش را به‌لقایش بخشیدم.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .