Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


همیشه نمی‌توان از مطالعات آماری، نظریه های علمی استخراج کرد


وجود همبستگی به رابطه علی منتهی نمی شود

فرض کنید بر اساس یک مطالعه‌ی آماری محکم و مطمئن روی صد شهر مختلف، چنین گزارش شده است که: «در فصل تابستان، در شهرهایی که بستنی بیشتری فروخته می‌شود، درگیری‌های خیابانی بیشتری هم به وجود می‌آید.»

از این بررسی آماری چه می‌توان نتیجه گرفت؟ آیا می‌توانیم بگوییم که فروش بستنی، موجب بروز درگیری‌های خیابانی می‌شود و باید بستنی‌فروشی را غیرقانونی اعلام کنیم؟

حالا فرض کنید یک مطالعه‌ی آماری دیگر انجام شده است و می‌گوید: «مقایسه‌ی کسانی که در کیف‌شان فندک بوده با کسانی که در کیف‌شان فندک نبوده نشون می‌دهد که فندک‌دارها، به احتمال بالاتری سرطان می‌گیرند و می‌میرند.»

از این بررسی آماری چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟ آیا می‌توانیم فندک را به عنوان یک عامل سرطان‌زا اعلام کنیم؟

بررسی‌های آماری، الزاماً به نظریه‌های علمی منجر نمی‌شوند

متخصصان آمار، علاقه‌ی بسیاری دارند که تغییرات دو پارامتر مختلف را در ارتباط با هم بسنجند. مثلاً ببینند که:

  • با تغییرات بودجه‌ی تبلیغات، میزان فروش یک شرکت چگونه تغییر می‌کند؟
  • با افزایش ساعات مطالعه‌ی روزانه، درآمد فرد چه تغییری می‌کند؟
  • کم و زیاد شدن قیمت نفت با کم و زیاد شدن قیمت طلا چه رابطه‌ای دارد؟

خروجی این نوع بررسی‌ها، در شکل ساده‌اش به صورت ضریب همبستگی (Correlation Coefficient) گزارش داده می‌شود.

مثلاً وقتی می‌گویند ضریب همبستگی پارامتر A و B‌ به ۱+ نزدیک است، منظورشان این است که این دو پارامتر، تا حد خوبی با هم زیاد و کم می‌شوند.

اما از این‌که A و B با هم کم و زیاد می‌شوند، چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟

آیا به همان سادگی که در ابتدای درس مطرح شد، می‌توانیم بستنی را ممنوع کرده و فندک را سرطان‌زا اعلام کنیم؟

وقتی A و B همبستگی بالایی دارند ممکن است هر یک از حالت‌های زیر وجود داشته باشد:

  • A علت B است (وجود داشتن A باعث می‌شود B به وجود بیاید)
  • B علت A است (وجود داشتن B‌ باعث می‌شود A به وجود بیاید)
  • A و B همزمان روی یکدیگر تأثیر دارند.
  • A و B هیچ ربطی به هم ندارند و تصادفی در یک یا چند آزمایش، تغییرات مشابه داشته‌اند.
  • عاملی مثل C وجود دارد که هم روی A اثر می‌گذارد و هم روی B.

این‌که بفهمیم همبستگی A و B چه معنایی دارد، به مطالعات و بررسی‌های بیشتر نیاز دارد. باید مدل‌های تعریف شود، آزمایش‌های ویژه‌ای انجام شود، ابزارهای آماری و تحلیلی بیشتری به کار گرفته شود و  در نهایت، ارتباط این دو کشف شود.

اما متأسفانه همیشه این کارها را انجام نمی‌دهیم:

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

البته بررسی‌های آماری ما نشان داده که علاقه‌مندان به درس‌های تفکر سیستمی، از میان مجموعه درس‌های متمم به مطالعه‌ی درس‌های زیر بیشتر علاقه‌مند بوده‌اند:

پیشنهاد ما این است که اگر تفکر سیستمی برای شما جذاب است، می‌توانید درس‌ها و مطالب زیر را هم در برنامه‌ی مطالعه‌ی شما قرار دهید:

  مدل ذهنی | تفکر استراتژیک | تفکر نقادانه

  کوچینگ | مشاوره مدیریت | استعدادیابی

  تصمیم گیری | حل مسئله | مدیریت زمان | یادگیری

گزینه‌ی دیگر هم، پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

تمرین و مشارکت در بحث

یک مثال از رابطه‌ی علت و معلول و یک مثال از رابطه‌ی همبستگی بیان کنید.

آیا تحقیق یا باور و دیدگاهی را در ذهن دارید که احساس کنید در آن «یک مشاهده‌ی آماری» به عنوان «نظریه‌ی علمی» در نظر گرفته شده باشد؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    مسعود ملک محمدی ، سمیه بصیری اصفهانی ، سین شین ، حسین ، خسرو تقی زاده

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۷۶۵ نظر برای همیشه نمی‌توان از مطالعات آماری، نظریه های علمی استخراج کرد

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمد فرازی

    سلام
    يك داستان واقعي از علت و معلول و همبستگي!!!
    در یکی از مجتمع های صنعتی خرابي سيم پيچ هاي الكتريكي تراك ها هر ساله خسارت هاي سنگيني به اين مجموعه وارد ميكرد.
    تا اينكه يك تيم تحقيق بعد از چند روز مشاهده ي كار تراك ها متوجه شدند كه رانندگاني كه در شيفت شب مشغول به كار هستند،براي مصرف مواد مخدر سيخ خود را در ميان سيم پيچ مركزي قرار مي دادند تا داغ شود!كه اين كار باعث مي شد سيم پيچ ها جريان رائكتيو توليد كرده و به سيستم محركه فشار وارد كند و باعث تخريب موتور هاي الكتريكي و ترمزها شود.
    و راه حل آن اين شد كه با خريد چند پيك نيك به جاي اخراج رانندگان باتجربه ، اين هزينه ي ميلياردي ساليانه را برطرف شد.

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .