Menu
راهنمای خرید و خواندن کتاب

در انتخاب یک کتاب به چه نکاتی دقت کنیم و کتاب را چگونه بخوانیم تا اثربخشی بیشتری داشته باشد؟




همیشه نمی‌توان از مطالعات آماری، نظریه های علمی استخراج کرد


وجود همبستگی به رابطه علی منتهی نمی شود

فرض کنید بر اساس یک مطالعه‌ی آماری محکم و مطمئن روی صد شهر مختلف، چنین گزارش شده است که: «در فصل تابستان، در شهرهایی که بستنی بیشتری فروخته می‌شود، درگیری‌های خیابانی بیشتری هم به وجود می‌آید.»

از این بررسی آماری چه می‌توان نتیجه گرفت؟ آیا می‌توانیم بگوییم که فروش بستنی، موجب بروز درگیری‌های خیابانی می‌شود و باید بستنی‌فروشی را غیرقانونی اعلام کنیم؟

حالا فرض کنید یک مطالعه‌ی آماری دیگر انجام شده است و می‌گوید: «مقایسه‌ی کسانی که در کیف‌شان فندک بوده با کسانی که در کیف‌شان فندک نبوده نشون می‌دهد که فندک‌دارها، به احتمال بالاتری سرطان می‌گیرند و می‌میرند.»

از این بررسی آماری چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟ آیا می‌توانیم فندک را به عنوان یک عامل سرطان‌زا اعلام کنیم؟

بررسی‌های آماری، الزاماً به نظریه‌های علمی منجر نمی‌شوند

متخصصان آمار، علاقه‌ی بسیاری دارند که تغییرات دو پارامتر مختلف را در ارتباط با هم بسنجند. مثلاً ببینند که:

  • با تغییرات بودجه‌ی تبلیغات، میزان فروش یک شرکت چگونه تغییر می‌کند؟
  • با افزایش ساعات مطالعه‌ی روزانه، درآمد فرد چه تغییری می‌کند؟
  • کم و زیاد شدن قیمت نفت با کم و زیاد شدن قیمت طلا چه رابطه‌ای دارد؟

خروجی این نوع بررسی‌ها، در شکل ساده‌اش به صورت ضریب همبستگی (Correlation Coefficient) گزارش داده می‌شود.

مثلاً وقتی می‌گویند ضریب همبستگی پارامتر A و B‌ به ۱+ نزدیک است، منظورشان این است که این دو پارامتر، تا حد خوبی با هم زیاد و کم می‌شوند.

اما از این‌که A و B با هم کم و زیاد می‌شوند، چه نتیجه‌ای می‌گیریم؟

آیا به همان سادگی که در ابتدای درس مطرح شد، می‌توانیم بستنی را ممنوع کرده و فندک را سرطان‌زا اعلام کنیم؟

وقتی A و B همبستگی بالایی دارند ممکن است هر یک از حالت‌های زیر وجود داشته باشد:

  • A علت B است (وجود داشتن A باعث می‌شود B به وجود بیاید)
  • B علت A است (وجود داشتن B‌ باعث می‌شود A به وجود بیاید)
  • A و B همزمان روی یکدیگر تأثیر دارند.
  • A و B هیچ ربطی به هم ندارند و تصادفی در یک یا چند آزمایش، تغییرات مشابه داشته‌اند.
  • عاملی مثل C وجود دارد که هم روی A اثر می‌گذارد و هم روی B.

این‌که بفهمیم همبستگی A و B چه معنایی دارد، به مطالعات و بررسی‌های بیشتر نیاز دارد. باید مدل‌های تعریف شود، آزمایش‌های ویژه‌ای انجام شود، ابزارهای آماری و تحلیلی بیشتری به کار گرفته شود و  در نهایت، ارتباط این دو کشف شود.

اما متأسفانه همیشه این کارها را انجام نمی‌دهیم:

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

البته اگر تفکر سیستمی برای شما جذاب است، شاید بهتر باشد از میان درس‌ها و مطالب مطرح شده، ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  مدل ذهنی

  تفکر استراتژیک

  تصمیم گیری

  مدیریت در شرایط ابهام

گزینه‌ی دیگر هم، پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

تمرین و مشارکت در بحث

یک مثال از رابطه‌ی علت و معلول و یک مثال از رابطه‌ی همبستگی بیان کنید.

آیا تحقیق یا باور و دیدگاهی را در ذهن دارید که احساس کنید در آن «یک مشاهده‌ی آماری» به عنوان «نظریه‌ی علمی» در نظر گرفته شده باشد؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    امیر قبادی ، مهدی کیانی ، محمود حسن زاده ، سپهر محمدی ، بهروز

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی

قوانین کامنت گذاری در متمم

552 نکته برای همیشه نمی‌توان از مطالعات آماری، نظریه های علمی استخراج کرد

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : هیوا

    تیم فریس(tim ferriss)، درکتاب four Hour Body پیشنهاد می‌کند که برای تفکیک بین رابطه علیت( کازالیتی) یا همبستگی(کوریلیشن) می‌توان سه سوال زیر را پرسید:
    1) آیا می‌توان جهت علیت را برعکس کرد؟
    یعنی اگر داشته باشیم که :
    گرما ----->(+) مصرف بستنی
    آیا عکس آن هم درست است؟
    اگر جواب مثبت باشه یعنی این رابطه، علیت نیست.

    به عبارتی اگر رابطه دو طرفه باشه، رابطه همبستگی داریم(در شکل بالا هم مشخص شده است).

    2)آیا ممکنه حضور و عدم حضور چیز دیگری را با هم اشتباه گرفته باشیم؟
    مثلاً فرض کنیم که آمارها نشان می‌دهند که گیاهخواران طول عمر طولانی‌تری دارند و ما این برداشت را می‌کنیم که نخوردن گوشت طول عمر را افزایش می‌دهد.آیا ممکن است خوردن سبزیجات بیشتر عامل افزایش عمر باشد؟ احتمالاً بله.

    3)آیا ممکن است مشخصه پنهان دیگری، غیر از مشخصه موردنظر ما، علت باشد؟
    مثلاً ممکنه با مقایسه دو گروه از کسانی که یوگا کار می کنند و گروه دیگری که ورزش نمی کنند، به این نتیجه برسیم که کسانی که یوگا کار میکنند، بدن سالم‌تری هستند. درحالیکه ممکنه علت(یا علل) سلامتی گروه اول، تغذیه بهتر، سلامت روانی بیشتر، روابط اجتماعی و غیره باشد.
    ____________________________________
    جواب تمرین:
    (1) علت و معلول: کسانی که کنترل درونی قویتری دارند، رضایت بیشتری از زندگی دارند.
    همبستگی : بین زن بودن و توانایی رهبری.

    (2) زیاد، آمارها نشان می دهند که در شهرهای مذهبی(به معنای عرفیش) فساد بیشتر است(علت احتمالی: زندگی با کیفیت پایین می‌تواند علت هردو باشد)یا کسانی که روابط اجتماعی بهتری دارند، موفق تراند(علت احتمالی: عزت نفس، خوددوستی).

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .