Menu
راهنمای خرید و خواندن کتاب

در انتخاب یک کتاب به چه نکاتی دقت کنیم و کتاب را چگونه بخوانیم تا اثربخشی بیشتری داشته باشد؟




فرهنگ علمی | از کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران


کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران - دکتر محمود سریع القلم

نام دکتر محمود سریع القلم برای مخاطب ایرانی ناآشنا نیست. کتابخوان‌ها، او را با آثاری مانند اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار و عقلانیت و توسعه یافتگی می‌شناسند و آن‌هایی که کمتر اهل مطالعه‌اند، نام او را از فهرست‌های سی‌گانه‌ای که هر از چندگاهی در سایت خود و رسانه‌ها منتشر می‌کند به خاطر دارند.

این بار در پاراگراف فارسی متمم به سراغ کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی دکتر سریع القلم رفته‌ایم.

ابتدا صفحه‌ی تقدیم کتاب را می‌‌آوریم و سپس، بخش‌هایی از فصل ششم کتاب را با عنوان «فرهنگ علمی و فرهنگ عمومی» نقل می‌کنیم.

کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی دکتر محمود سریع القلم

تقدیم به دانشجویان:

دانشجویانی که عقلشان بر احساسشان غلبه می‌کند؛
دانشجویانی که برای تحمل آرای دیگران، تمرین می‌کنند؛
دانشجویانی که به واسطه‌ی زحمتی که می‌کشند، همیشه خسته‌اند؛
دانشجویانی که برای چهل سال آینده‌ی خود، برنامه دارند؛
دانشجویانی که فرق بین هشت و هشت و یک دقیقه را می‌دانند؛
دانشجویانی که رنگهای شاد خلقت را در ظاهر خود سپاس می‌دارند؛
دانشجویانی که با محاسبه‌ی حروف اضافه سخن می‌گویند؛
دانشجویانی که قاعده‌مند فکر می‌کنند؛
دانشجویانی که برای هر سوالی، چندین پاسخ متفاوت قایلند؛
دانشجویانی که عصبانیت خود را به تأخیر می‌اندازند؛
دانشجویانی که شأن را بر قدرت مقدم می‌دارند؛
دانشجویانی که در رفتار قابل پیش‌بینی‌اند؛
دانشجویانی که معنای تناسب، درصد و کار تدریجی را می‌دانند؛
دانشجویانی که برای افزایش قدرت کشور، تأمل می‌کنند؛
دانشجویانی که برای جلب اعتماد دیگران، حتی در نگاه کردن دقت می‌کنند و
به دانشجویانی که دغدغه‌ی وفای به عهد، آن‌ها را شب از خواب بیدار می‌کند.

تعریف فرهنگ علمی

بخش‌هایی از فصل ششم کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران

در رابطه با فرهنگ علمی، از انسان‌های علمی صحبت می‌کنیم که تعداد آنان و یک‌پارچگی‌ رفتاری‌شان، فرهنگ علمی یک جامعه را ایجاد می‌کند. به عبارت دیگر، فرهنگ علمی در یک جامعه در ارتباط مستقیم با انسان‌هایی است که در این حوزه پا به میان می‌گذارند. بنابراین، در رابطه با فرهنگ علمی، باید بحث را بر این نکته متمرکز کنیم که ویژگی‌های علمی انسان‌های علمی چیست.

… منظور من از علم، شناختِ هست‌هاست. حال این هست‌ها ممکن است به مسایل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی برگردد، یا هست‌هایی که در حوزه‌ی علوم پایه و طبیعی است.

اولین ویژگی که به نظر من یک عالم و یک انسان علمی باید داشته باشد، تفکر علمی است.

… تفکر علمی یعنی این‌که شخص عالم، قائل باشد به این‌که یک نظم رفتاری در پدیده‌های اجتماعی وجود دارد و عالِم در پی کشف نظم است. اگر شخص عالم، به ویژگی‌های ذهنی برای کشف این نظم مجهز نباشد، نمی‌تواند به بحث‌های خود، نظم تئوریک یا نظم علمی بدهد.

یکی دیگری از ویژگی‌های تفکر علمی، فرآیندشناسی است.

… فرآیندشناسی، یعنی این‌که فراز و نشیب تکاملی یک پدیده را مورد شناخت قرار دهیم. به عبارت دیگر ببینیم یک پدیده از آغاز تا انتها چه مراحلی را پشت سر گذاشته است.

… به نظر من تفکر علمی و غلظت آن در میان انسان‌ها،‌ به هیچ وجه یکسان نیست و از یک شخص تا شخص دیگر، درجه‌ی تفکر علمی متفاوت است. این توانایی تا اندازه‌ای ذاتی است و تا اندازه‌ای از طریق کلاس درس، استاد، کتابخانه، کتاب و گذراندن مراحل دانشگاهی قابل اکتساب است.

مسئله‌ی دوم، تولید علمی است، یعنی این‌که شخص عالم بتواند در حوزه‌ی کاری خودش به نوآوری و ابداع بپردازد. به عقیده‌ی من، پایه‌ی نوآوری در کار تئوریک است، یعنی عالمی که نتواند کار نظری و تئوریک بکند، نمی‌تواند به افق شناخت قدم بگذارد و وارد شود.

… می‌توانیم شناخت را به دو قسمت تقسیم کنیم: یکی مواد خام و اطلاعات و دیگری بینش. عالمی که در علوم انسانی صاحب بینش نیست، در واقع، کار خود را محدود می‌کند به توصیف وقایع و ثبت حوادث.

مسئله‌ی سوم در فرهنگ علمی، استنباط علمی است، یعنی این‌که شخص توانایی داشته باشد که از مجموعه محفوظات ذهنی خود استفاده کند؛ هنگامی که به طرف و در مسیر شناخت یک پدیده حرکت می‌کند، قدرت تفکر داشته باشد، قدرت اضافه کردن به معلومات موجود خود را داشته باشد. استنباط علمی یعنی این‌که شخص توانایی مشاهده داشته باشد و بتواند از طریق هر مشاهده و مقایسه آن با معلومات موجود در ذهن خود، به تلقی‌ها و استنباط‌های جدید برسد.

توانایی چهارم در فرهنگ علمی، شخصیت علمی است.

… عالم باید به فرهنگ مخالفت و فرهنگ موافقت مجهز و از چگونگی برخورد با اندیشه‌ها و آزادی اندیشه در برخورد با دیگران آگاه باشد.

مسئله‌ی آخر و پنجم در فرهنگ علمی، به عقیده‌ی من، اخلاق علمی است که از شخصیت علمی قابل تمیز است. اخلاق علمی یعنی این‌که انسان از تواضع برخوردار باشد و علم، استنباط، استنتاج و تلقی علمی را در خود محصور نداند.

[ لینک مرتبط: خرید کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران (شهر کتاب آنلاین) ]

[ لینک مرتبط: خرید کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران (سی بوک) ]

پیشنهاد عضویت در متمم

شما با عضویت ویژه در متمم، می‌توانید به درس‌ها و آموزش‌های بسیاری از جمله موضوعات زیر دسترسی کامل داشته باشید:

  فهرست درس‌های متمم

موضوعات زیر، برخی از درس‌هایی هستند که در متمم آموزش داده می‌شوند:

  دوره MBA (یادگیری منظم درس‌ها)

  فنون مذاکره | مهارت ارتباطی

  تصمیم گیری | تفکر سیستمی

  توسعه فردی | مهارت یادگیری

  مدیریت بازاریابی | دیجیتال مارکتینگ

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    علیرضا حقگو ، سارا حق بین ، جلیل شجاع زاده ، امین آرامش ، آرش پوربختیاری

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدلهای ذهنی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مدلهای ذهنی

قوانین کامنت گذاری در متمم

17 نکته برای فرهنگ علمی | از کتاب عقلانیت و توسعه یافتگی ایران

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    برای فصل پنجم این کتاب، عنوانِ «اصول ثابت توسعه‌ی سیاسی» انتخاب شده است.
    نویسنده ۱۲ اصل را به عنوان «زمینه‌ها و شاخص‌های توسعه‌ی سیاسی» قلمداد می‌کند و هر یک از آن‌ها را تقریباً در نیم صفحه توضیح می‌دهد.
    من در این‌جا صرفاً‌ عنوان دوازده اصل را می‌‌آورم و اگر بعضی از آن‌ها (به خاطر جدا شدن از شرح مفصل‌شان) گنگ به نظر می‌رسند عذر می‌خواهم:
    ۱) فردگرایی مثبت، باید تشویق گردد؛
    ۲) تفکر، از زمینه‌های استقرایی قوی برخوردار باشد؛ تا پیش‌داوری تقلیل یافته و انسان از برخوردهای طبقه‌بندی شده، قالبی و کلیشه‌ای دور شود.
    ۳) تفکر، متاع عمومی و تخصص، متاع خاص باشد؛
    ۴) آموزش، مهم‌ترین رکن برنامه‌ریزی جامعه باشد؛
    ۵) عموم مردم، منطق و شیوه‌های کار جمعی را بیاموزند؛
    ۶) هویت عمومی جامعه فوق‌العاده قوی و مستحکم باشد؛
    ۷) علاقه به جامعه و به دنبال آن قانون‌پذیری در میان مردم، بنیادی باشد؛
    ۸) منافع هیات حاکمه با مصالح و منافع عمومی مردم، هم‌سو باشد؛
    ۹) دولت تنها منبع فرهنگ اجتماعی نباشد و نهادهای غیر دولتی در نظام اجتماعی موثر و فعال باشند؛
    ۱۰) آرامش اقتصادی وجود داشته باشد؛
    ۱۱) تصمیم‌گیری، مبتنی بر اصلاح‌نگری و اصلاح‌پذیری باشد؛
    ۱۲) انتخاب افراد بر پایه‌ی رقابت، توانایی و لیاقت صورت گیرد.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .