Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


سواری رایگان | پسورد اینترنت همسایه‌ام را می‌دانم!


سواری رایگان

سواری رایگان یا Free-riding موضوعی است که اقتصاددان‌ها توجه ویژه‌ای به آن دارند. چنان‌که کتاب‌هایی هم اختصاصاً درباره‌ی این موضوع نوشته شده است (مثلاً کتاب Free riding نوشته ریچارد تاک).

وقتی اقتصاددان‌ها از سواری رایگان حرف می‌زنند، معمولاً منظورشان این است که برخی افراد، بدون این‌که هزینه‌ی لازم را پرداخت کنند، از کالاهای عمومی که در جامعه عرضه شده بهره می‌برند. مثلاً فرض کنید فردی مالیات یا عوارض پرداخت نمی‌کند، اما از خدمات شهری و تمیزی و روشنایی عمومی خیابان‌ها استفاده می‌کند.

اقتصاددان‌ها درباره‌ی سواری رایگان، بسیار گفته و نوشته‌اند و سعی کرده‌اند با استفاده از انواع معادلات ریاضی و شیوه‌های محاسباتی مختلف (مثلاً نظریه بازیها) آن را بهتر و بیشتر بفهمند.

اما این مفهوم آن‌قدر جذاب و کاربردی بوده که به سرعت از قلمرو اقتصاد فراتر رفته و در حوزه‌های مختلف (از سیاست ببین‌الملل و محیط زیست تا تصمیم‌های فردی انسان‌ها در جمع‌های کوچک و دوستانه) مصداق‌های خود را پیدا کرده است.

امروزه این کلمه صرفاً به معنای دقیق اقتصادی آن به کار نمی‌رود و مفهوم آن گسترده‌تر شده است. تقریباً هر جا هر شکلی از استفاده‌ی رایگان یا کم‌هزینه بر پایه‌ی زحمت و دستاوردهای دیگران (یا با تحمیل هزینه به دیگران) مشاهده شود، از این تعبیر استفاده می‌کنند.

اگر بخواهیم در سطح بین‌المللی مثال بزنیم، مثلاً‌ در حوزه‌ی محیط زیست، کشورهایی مثل چین و ایران و آمریکا، گازهای گلخانه‌ای زیادی تولید می‌کنند و از نتایج اقتصادی آن هم بهره می‌برند. اما در مقابل، این موضوع را نادیده می‌گیرند که هزینه‌ی این آسیب به محیط زیست، تقریباً به شکلی مساوی بین کشورها و جمعیت جهان توزیع می‌شود و نهایتاً کشورهایی مثل سومالی،‌ نیجریه و اوگاندا هم باید دردسرهای ناشی از فعالیت‌های این کشورها را تحمل کنند (+).

در سطح فردی هم می‌توان به ماینینگ رمز‌ارزها در کشورهایی مانند ایران اشاره کرد که هزینه‌ی برق و سایر حامل‌های انرژی در آن‌ها واقعی نیست و در واقع، ماینرها از سوبسیدی که برای دیگران در نظر گرفته شده کسب سود می‌کنند.

بحث در این زمینه بسیار پیچیده است و باید مورد-به-مورد درباره‌ی آن‌ها حرف زد و فکر کرد. خصوصاً این‌که همه‌ی این مواردی که ما به اسم «سواری رایگان» می‌شناسیم از یک جنس نیستند (به همین خاطر، گاهی تأکید می‌شود که باید از اصطلاحات متفاوتی استفاده کنیم. مثلاً در برخی موارد، Free-loading تعبیری دقیق‌تر از Free-riding است).

سواری رایگان

ما در این‌جا نمی‌خواهیم وارد این جزئیات شویم. بلکه صرفاً قصد داریم در قالب تجربه ذهنی، چند ماجرا را که کمی از این جنس هستند بررسی کنیم و درباره‌ی آن‌ها حرف بزنیم. بعضی از این موارد، به معنای علمی کلمه از «سواری رایگان» فاصله دارند. اما هم‌چنان ارزش دارد که درباره‌شان فکر کنیم.

پیشنهادمان این است که هر کدام از موارد زیر را در ذهن خود تصور کنید و ببینید چه قضاوتی در مورد آن‌ها دارید:

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

البته بررسی‌های آماری ما نشان داده که علاقه‌مندان به درس‌های تفکر سیستمی، از میان مجموعه درس‌های متمم به مطالعه‌ی درس‌های زیر بیشتر علاقه‌مند بوده‌اند:

پیشنهاد ما این است که اگر تفکر سیستمی برای شما جذاب است، می‌توانید درس‌ها و مطالب زیر را هم در برنامه‌ی مطالعه‌ی شما قرار دهید:

  مدل ذهنی | تفکر استراتژیک | تفکر نقادانه

  کوچینگ | مشاوره مدیریت | استعدادیابی

  تصمیم گیری | حل مسئله | مدیریت زمان | یادگیری

گزینه‌ی دیگر هم، پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    پویان لک ، حسن پیوسته گر ، مصطفی گنجی ، لیلا آخوندی ، سمیه امین

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۱۲۶ نظر برای سواری رایگان | پسورد اینترنت همسایه‌ام را می‌دانم!

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : علی محمد افراسیابی

    دو تجربه شخصی از سواری رایگان 

    1-بیست سال پیش در دوران سربازی مبلغ نسبتا بالایی به عنوان تنخواه دست من بود . من برخی مواقع  به دوستانی خاص پول قرض میدادم و بعدا این دوستان به من پس میدادند. هیچ وقت هم با کمبود پول  مواجه نمی شدم و اختلالی هم در سیستم خرید بوجود نمی آمد.. آن موقع وضعیت اقتصادی کشور هم طوری نبود که ظرف مدت کوتاهی قیمتها چند برابر شود و بنابراین از  ارزش پول هم چیزی کاسته نمی شد. به نظرم مصداق بارزی از اختلاس در مقیاس کوچک بود.همیشه هم استدلال میکردم اگر این مبلغ را به دوستان ندهم در گاوصندوق سازمان باقی خواهد ماند و حداقل با این قرض دادن  میتوانم مشکل مالی چند نفر را حل کنم.

    2- وقتی برای اسکان در ماموریتها به هتل میروم هزینه پذیرایی با کارفرماست.خیلی از مواقع این دغدغه را دارم که غذای غیر متعارف گران قیمت خاص سفارش دهم و چنین تجربه ای را برای خود رقم بزنم یا غذای معمولی همیشگی را سفارش دهم؟  چون هزینه بر عهده کارفرماست وسوسه میشوم. فرمولم در اینگونه مواقع این است که از خودم می پرسم  اگر شخصا همراه خانواده به رستورانی برای صرف شام رفته بودم آیا چنین غذای گران قیمتی را سفارش میدادم؟

    و اما مثالها :

    به نظرم در تمام مثالها عملی نادرست و غیر اخلاقی رخ داده است. کسانی که معتقدند اخلاقی است  لطفا به این دو سوال  در خلوت خود پاسخ بدهند:

    1- اگر عملی درست و اخلاقی است آیا حاضر میشوند خودشان در موقعیت قربانی قرار داشته باشند ؟(آنچه برای دیگران می پسندند برای خود نیز می پسندند؟)

    2-  اگر عملی درست و اخلاقی است  چه ایرادی دارد  به فرد یا سازمان مورد نظر اطلاع داده و اجازه بگیرند. چرا این کار را نکرده و میخواهند مخفیانه سواری رایگان بگیرند.؟

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .