Menu


سواری رایگان | پسورد اینترنت همسایه‌ام را می‌دانم!


سواری رایگان

سواری رایگان یا Free-riding موضوعی است که اقتصاددان‌ها توجه ویژه‌ای به آن دارند. چنان‌که کتاب‌هایی هم اختصاصاً درباره‌ی این موضوع نوشته شده است (مثلاً کتاب Free riding نوشته ریچارد تاک).

وقتی اقتصاددان‌ها از سواری رایگان حرف می‌زنند، معمولاً منظورشان این است که برخی افراد، بدون این‌که هزینه‌ی لازم را پرداخت کنند، از کالاهای عمومی که در جامعه عرضه شده بهره می‌برند. مثلاً فرض کنید فردی مالیات یا عوارض پرداخت نمی‌کند، اما از خدمات شهری و تمیزی و روشنایی عمومی خیابان‌ها استفاده می‌کند.

اقتصاددان‌ها درباره‌ی سواری رایگان، بسیار گفته و نوشته‌اند و سعی کرده‌اند با استفاده از انواع معادلات ریاضی و شیوه‌های محاسباتی مختلف (مثلاً نظریه بازیها) آن را بهتر و بیشتر بفهمند.

اما این مفهوم آن‌قدر جذاب و کاربردی بوده که به سرعت از قلمرو اقتصاد فراتر رفته و در حوزه‌های مختلف (از سیاست ببین‌الملل و محیط زیست تا تصمیم‌های فردی انسان‌ها در جمع‌های کوچک و دوستانه) مصداق‌های خود را پیدا کرده است.

امروزه این کلمه صرفاً به معنای دقیق اقتصادی آن به کار نمی‌رود و مفهوم آن گسترده‌تر شده است. تقریباً هر جا هر شکلی از استفاده‌ی رایگان یا کم‌هزینه بر پایه‌ی زحمت و دستاوردهای دیگران (یا با تحمیل هزینه به دیگران) مشاهده شود، از این تعبیر استفاده می‌کنند.

اگر بخواهیم در سطح بین‌المللی مثال بزنیم، مثلاً‌ در حوزه‌ی محیط زیست، کشورهایی مثل چین و ایران و آمریکا، گازهای گلخانه‌ای زیادی تولید می‌کنند و از نتایج اقتصادی آن هم بهره می‌برند. اما در مقابل، این موضوع را نادیده می‌گیرند که هزینه‌ی این آسیب به محیط زیست، تقریباً به شکلی مساوی بین کشورها و جمعیت جهان توزیع می‌شود و نهایتاً کشورهایی مثل سومالی،‌ نیجریه و اوگاندا هم باید دردسرهای ناشی از فعالیت‌های این کشورها را تحمل کنند (+).

در سطح فردی هم می‌توان به ماینینگ رمز‌ارزها در کشورهایی مانند ایران اشاره کرد که هزینه‌ی برق و سایر حامل‌های انرژی در آن‌ها واقعی نیست و در واقع، ماینرها از سوبسیدی که برای دیگران در نظر گرفته شده کسب سود می‌کنند.

بحث در این زمینه بسیار پیچیده است و باید مورد-به-مورد درباره‌ی آن‌ها حرف زد و فکر کرد. خصوصاً این‌که همه‌ی این مواردی که ما به اسم «سواری رایگان» می‌شناسیم از یک جنس نیستند (به همین خاطر، گاهی تأکید می‌شود که باید از اصطلاحات متفاوتی استفاده کنیم. مثلاً در برخی موارد، Free-loading تعبیری دقیق‌تر از Free-riding است).

سواری رایگان

ما در این‌جا نمی‌خواهیم وارد این جزئیات شویم. بلکه صرفاً قصد داریم در قالب تجربه ذهنی، چند ماجرا را که کمی از این جنس هستند بررسی کنیم و درباره‌ی آن‌ها حرف بزنیم. بعضی از این موارد، به معنای علمی کلمه از «سواری رایگان» فاصله دارند. اما هم‌چنان ارزش دارد که درباره‌شان فکر کنیم.

پیشنهادمان این است که هر کدام از موارد زیر را در ذهن خود تصور کنید و ببینید چه قضاوتی در مورد آن‌ها دارید:

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

البته بررسی‌های آماری ما نشان داده که علاقه‌مندان به درس‌های تفکر سیستمی، از میان مجموعه درس‌های متمم به مطالعه‌ی درس‌های زیر بیشتر علاقه‌مند بوده‌اند:

پیشنهاد ما این است که اگر تفکر سیستمی برای شما جذاب است، می‌توانید درس‌ها و مطالب زیر را هم در برنامه‌ی مطالعه‌ی شما قرار دهید:

  مدل ذهنی | تفکر استراتژیک | تفکر نقادانه

  کوچینگ | مشاوره مدیریت | استعدادیابی

  تصمیم گیری | حل مسئله | مدیریت زمان | یادگیری

گزینه‌ی دیگر هم، پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    سینا ماهری ، کمال محتشم ، مهدی جلالی ، شهرزاد ، محدثه اقبالیان

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

50 نکته برای سواری رایگان | پسورد اینترنت همسایه‌ام را می‌دانم!

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : فرهاد رضایی اصل

     اقتصاد نفتی در شکل‌گیری فرهنگ Free-riding در ایران تاثیر به سزایی داشته و مثال‌های متعددی برای این موضوع ایجاد کرده.

    در اقتصادهای سالم به دست آوردن هر خدمتی، هر کالایی با پرداخت هزینه اون همراهه و این تو فرهنگ مردم نهادینه شده. در حالی که بخش عمده مردم ما این طرز فکر رو دارن که این حق ماست که رفاه داشته باشیم بدون اینکه هزینه اون رو پرداخت کنیم و در قبالش ارزش افزوده تولید کنیم. این حق ماست که برق و گاز و بنزین داشته باشیم و هزینه واقعیش رو ندیم. این حق ماست که کار د دولتی داشته باشیم و حقوق بگیریم در حالی که مهارت خاصی نداریم و کاری نمی‌کنیم ...
     

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .