Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


ساختار هزینه در مدل کسب و کار


تعریف ساختار هزینه چیست؟ چرا ساختار هزینه در مدل کسب و کار مهم است؟

ساختار هزینه (Cost Structure) از جمله اصطلاحات کلیدی در طراحی و تحلیل مدل کسب و کار است.

البته این اصطلاح با مطرح شدن موضوع کارآفرینی و مدل کسب و کار به وجود نیامده و متخصصان حسابداری و مدیریت مالی، همواره به آن توجه داشته‌اند. اما از آن‌جا که افراد کارآفرین، معمولاً جنبه‌های عملیاتی و اجرایی کسب و کار خود را در سایه‌ی هیجان ایده‌پردازی و رویاسازی‌های خود فراموش می‌کنند، لازم است به آن‌ها مدام یادآوری شود که به ساختار هزینه و ظرافت‌ها و چالش‌های آن نیز توجه کنند.

به همین علت، در اغلب الگوهایی که برای توصیف و تحلیل مدل کسب و کار در نظر گرفته می‌شود، بخشی هم به ساختار هزینه اختصاص پیدا می‌کند.

استروالدر هم در بوم مدل کسب و کار خود، بخشی را به ساختار هزینه در مدل کسب و کار اختصاص داده است:

جایگاه ساختار هزینه در بوم مدل کسب و کار کجاست؟ در ادامه‌ی این درس به سه نکته درباره‌ی ساختار هزینه می‌پردازیم:

  • مفهوم کلی ساختار هزینه
  • ساختار هزینه در بوم مدل کسب و کار
  • نکاتی در تحلیل ساختار هزینه

مفهوم کلی ساختار هزینه

حتی بدون توضیح هم می‌توانید مفهوم ساختار هزینه را حدس بزنید:

ساختار هزینه به این نکته اشاره دارد که سهم هر یک از هزینه‌های مختلف در کل هزینه‌ی کسب و کار چقدر است.

ساختار هزینه را می‌توان برای:

  • یک مقطع زمانی مشخص (مثلاً یک‌سال)
  • یک محصول خاص (سهم هر هزینه در قیمت تمام شده‌ی محصول)
  • خطوط تولید یک کارخانه
  • هزینه‌های یک صنعت مشخص (مثلاً ساختار هزینه در صنعت داروسازی یا تولید تراشه‌های الکترونیکی)

یا هر فعالیت اقتصادی دیگر، محاسبه کرد.

توجه به ساختار هزینه، تصویر بهتری از چارچوب کسب و کار ترسیم کرده و به مدیریت هزینه در کسب و کار نیز کمک می‌کند (چون می‌توانیم تشخیص دهیم که نقاط اهرمی برای کاهش هزینه در سیستم کجاست).

توجه داشته باشید که محاسبه ساختار هزینه کاملاً قراردادی است و بسته به این‌که چه سرفصل‌هایی برای هزینه تعریف کنید، گزارش ساختار هزینه می‌تواند بسیار متفاوت باشد.

به دو مثال زیر توجه کنید:

مثال اول – نگاه حسابداری به ساختار هزینه‌ی تولید یک قطعه

واحد حسابداری در یک کارخانه‌ی تولیدکننده‌ی فرضی قطعات صنعتی، ممکن است ساختار هزینه‌ی تولید یک قطعه را به صورت زیر برآورد کند:

  • مواد اولیه در حدود ۵۸٪
  • انرژی مصرفی (شامل گاز و برق و آب) در حدود ۵٪
  • هزینه‌ی نیروی انسانی در حدود ۱۶٪
  • استهلاک منابع کارخانه (تجهیزات خط تولید، استهلاک انبار و سایر منابع سرمایه‌ای) حدود ۳٪
  • هزینه‌های فروش در حدود ۸٪
  • سایر هزینه‌ها ۱۰٪

واضح است که می‌توان از نموداری به شکل زیر نیز برای نمایش ساختار هزینه استفاده کرد:ترسیم نمودار ساختار هزینه

مثال دوم – نگاه مدیریتی به طراحی کلی یک خودرو

مدیر یک شرکت خودروسازی که قصد دارد از خودروسازی سنتی به سمت تولید خودروهای الکتریکی با باتری حرکت کند، ساختار هزینه را بر اساس مولفه‌های دیگری می‌بیند (+).

وضعیت فعلی:

  • شاسی (۹ تا ۱۲ درصد)
  • بدنه (۱۱ تا ۲۰ درصد)
  • نیروی محرکه (۲۲ تا ۲۴ درصد)
  • تجهیزات (۳۰ تا ۳۷ درصد)
  • سایر موارد (۱۵ تا ۲۰ درصد)

خودرو با محرک باتری:

  • مجموعه‌ی باتری (۳۵ تا ۵۰ درصد)
  • شاسی (۴ تا ۹ درصد)
  • بدنه (۷ تا ۱۹ درصد)
  • نیروی محرکه (۸ تا ۲۰ درصد)
  • تجهیزات (۱۱ تا ۲۷ درصد)
  • سایر موارد (۵ تا ۱۵ درصد)

همان‌طور که می‌بینید در مثال دوم، مولفه‌ها به سرفصل‌های متعارف حسابداری نزدیک نیستند. موضوع بحث هم، به مواردی مثل تأمین مالی و استهلاک دارایی‌های سرمایه‌ای و مانند این‌ها مربوط نیست. بلکه هدف، مقایسه‌ی ساختار هزینه‌ی تقریبی دو طراحی متفاوت است.

همین مدیر، ممکن است در کشوری مثل ایران، ساختار هزینه را به صورت هزینه‌ی ارزی و ریالی تقسیم کند و ساختار هزینه محصولات را از این زاویه ببیند.

پس ما به جای این‌که از ساختار هزینه‌ی درست و نادرست صحبت کنیم، باید به این فکر باشیم که ساختار هزینه مناسب که بتواند دغدغه‌ها و اولویت‌های ما را منعکس کند، کدام است.

ساختار هزینه در بوم مدل کسب و کار

استروالدر در کتاب بوم مدل کسب و کار خود، به شکلی دقیق به موضوع ساختار هزینه نپرداخته است.

محدودیت در دسترسی کامل به این درس

دسترسی کامل به این درس برای اعضای ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

  تعداد درس‌ها: ۲۸ عدد

  دانشجویان این درس: ۳۴۸۲ نفر

  تمرین‌های ثبت‌شده: ۱۷۳۲ مورد

به عنوان عضو ویژه متمم، علاوه بر دسترسی به درس‌های کارآفرینی و مدل کسب و کار به مطالب بسیار بیشتری دسترسی پیدا می‌کنید که تعدادی از آن‌ها را می‌توانید در این‌جا ببینید:

 فهرست درس‌های مختص کاربران ویژه متمم

البته بر اساس بررسی‌های ما، علاقه‌مندان به کارآفرینی و مدل کسب و کار به درس‌های زیر هم علاقه‌ی بسیاری نشان داده‌اند:

مدیریت کسب و کار (MBA) | استارتاپ | ارزش آفرینی

  استراتژی | تفکر سیستمی | فنون مذاکره

  آموزش فروش | سواد دیجیتال | دیجیتال مارکتینگ

اگر با فضای متمم آشنا نیستید و دوست دارید درباره‌ی متمم بیشتر بدانید، می‌توانید نظرات دوستان متممی را درباره‌ی متمم بخوانید و ببینید متمم برایتان مناسب است یا نه. این افراد کسانی هستند که برای مدت طولانی با متمم همراه بوده و آن را به خوبی می‌شناسند:

تمرین و مشارکت در بحث

آیا در کسب و کار خود یا کسب و کارها و صنایعی که می‌شناسید، مثال، توضیح یا تجربه‌ای دارید که به دوستان‌تان در درک بهتر مفهوم ساختار هزینه کمک کند؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    داود شاکری ، علی نورآذر ، عاطفه اکبری ، میفا ، داریوش خسروشاهی

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری مدل کسب و کار به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه مدل کسب و کار
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۱۹ نظر برای ساختار هزینه در مدل کسب و کار

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : نورالدین حسینی

    با سلام

    زمانی در یک شرکت تولیدی کار می کردم بعلت مشکل ورود مواد اولیه توقف تولید زیاد شد مدیران پیشنهاد دادند که تعدیل نیرو صورت گیرد بررسی صورت گرفته نشان می داد هزینه حقوق و دستمزد تنها ۵ درصد بهای تمام شده را تشکیل می داد و مابقی حدود ۸۵ درصد مواد  اولیه و ۱۰ درصد سربار بود مدیریت متوجه شد که حتی با تعدیل نیرو تنها میتواند یک یا دو درصد کاهش هزینه دهد و این رقم چندان تاثیرگذار نخواهد بود و باید بدنبال راهکارهای اساسی باشد .

    شناخت ساختار هزینه کمک می کند توجه ما بر روی اعداد و درصدهای بزرگتر معطوف باشد بجای بررسی اعداد و درصدهای کم اهمیت.

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .