زندان چیست؟ زندانی کدام است؟

دعوت به گفتگو در متمم، فرصت و بهانه‌ای برای بحث، گفتگو، و تبادل نظر است.

معمولاً جمله‌هایی که در دعوت به گفتگو به بحث گذاشته می‌شوند، گزاره‌های علمی دقیق نیستند، بلکه بیشتر حرف‌هایی برخاسته از تجربه‌ی گوینده‌ هستند که ممکن است ما با آن‌ها موافق یا مخالف باشیم.

جمله‌ای که این بار انتخاب کرده‌ایم، از آندره ژید است و می‌شود عنوانِ «مالک و مملوک» و یا شاید «زندان و زندانی» را برای آن انتخاب کرد:

فرض کنید می‌خواهید از عصر آندره ژید فاصله بگیرید و بی‌توجه به زمانِ گفته‌شدن‌ِ این حرف، درباره‌ی آن داوری کنید.

چنین گزاره‌ای را می‌توان به حوزه‌های بسیار متنوعی ربط داد؛ از رابطه عاطفی تا دنیای تکنولوژی.

از کسی که فکر می‌کند «گل در بر و می در کف و معشوق به کام است»، حال آن‌که خود در کام گل و می و معشوق گرفتار شده تا کسی که فکر می‌کند خداوندگار شبکه‌های اجتماعی است، در حالی که تمام ساعت‌های روز و شب‌‌اش به بردگی و بندگی آن‌ها در آمده است.

و شاید کسی که فکر می‌کند مالک و مدیر ارشد یک کسب و کار است، اما در واقع مملوک کسب و کار است و خود و زندگی‌اش، در رهن و گرو آن کسب و کار قرار گرفته است.

اما آیا این ادعا همه جا و درباره‌ی هر شکلی از وابستگی و تعلق خاطر صادق است؟ یا جذبه‌ی ادبی و ساختار جمله ما را ترغیب می‌کند که آن را منطقی بپنداریم؟

مستقل از این‌که چقدر این جمله با ذهنیت ما جور در بیاید، می‌تواند تلنگر خوبی باشد تا دوباره به ارزیابی خاطره‌ها و رابطه‌ها و تجربه‌های خود بپردازیم.