Menu


DIY Citizenship | چرا خودت انجامش نمی‌دهی؟



موضوعی که این‌بار برای #دعوت به گفتگو انتخاب کرده‌ایم، بسیار گسترده است؛ آن‌قدر گسترده که می‌توان درباره‌ی آن کتاب‌های بسیاری نوشت.

اتفاقاً ما هم ایده‌‌ی طرح این گفتگو را از یک کتاب گرفته‌ایم: کتاب DIY Citizenship.

البته محتوای این کتاب بسیار سنگین است و خواندن آن ساده نیست. اما ایده‌ی مطرح‌ شده در کتاب، ایده‌ای کلیدی است که مناسب است همه‌ی کسانی که با موبایل، فناوری اطلاعات، شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های جدید سر و کار دارند، به آن فکر کنند و درباره‌اش بیندیشند.

DIY | خودت انجامش بده!

همه‌ی ما با اصطلاح Do-It-Yourself آشنا هستیم. DIY یک فرهنگ است؛ فرهنگی که افراد را ترغیب می‌کند خودشان دست به اقدام بزنند.

چرا کتابخانه‌ی کوچک خانه‌ام را خودم نسازم؟ حتماً راهنمای کوچکی هم برای آن در اینترنت پیدا می‌شود. چرا خودم در خانه پنکیک درست نکنم؟ دستورش را هم همه‌جا می‌شود پیدا کرد. چرا خودم یک گلدان زیبای دکوری با تعدادی گل زیبا درست نکنم؟ لذت ساختن از لذت خریدن یک گلدان آماده بیشتر نیست؟ چرا خودم یک شال گردن برای خودم نبافم؟ آیا این‌که شال گردنت را خودت بافته باشی، حس خوبی ندارد؟

اگر بیست یا سی سال پیش از فرهنگ DIY حرف می‌زدیم، شنوندگان بیشتر به ساختن کاردستی و خلقِ محصولات کوچک خانگی فکر می‌کردند.

اما آیا امروز هم DIY همان معنا را دارد؟ یا معنای گسترده‌تری پیدا کرده است؟

DIY در عصر دیجیتال و رسانه‌های نوین

با گسترش فناوری اطلاعات و دسترسی عمومی به موبایل، اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های نوین، DIY مصداق‌های بسیار گسترده‌تری پیدا کرده و زندگیِ بسیاری از فعالیت‌های حرفه‌ای را تهدید می‌کند:

  مهمانی دارید؟ چرا عکاس دعوت کنید؟ خودمان با موبایل عکس می‌اندازیم و بین مهمان‌ها پخش می‌کنیم.

  می‌خواهی کتاب بنویسی؟ چرا با ناشر صحبت کنی؟ آن را دیجیتال بنویس و خودت در شبکه‌‌های اجتماعی منتشر کن.

  فلان اتفاق که در فلان جای شهر افتاده ناراحتت کرده؟ چرا با روزنامه یا تلویزیون تماس بگیری؟ خودت درباره‌اش یک پست بنویس و در اینستاگرام بگذار.

  از رفتار این مسئول یا آن مدیر گلایه داری؟ چرا به رسانه‌ها بگویی؟ تو خودت رسانه‌ای. درباره‌اش توییت کن.

  دوست داری معلم شوی؟ چرا به آموزشگاه مراجعه کنی؟ خودت یک سایت راه بینداز و یک اکانت هم در شبکه‌های اجتماعی داشته باش. یک جا را اجاره کن و تمام! کلاس برگزار می‌شود.

  می‌خواهی منتقد فیلم باشی؟ چرا با فلان مجله‌ی تخصصی فیلم یا صفحه‌‌ی هنرِ فلان روزنامه تماس بگیری؟ خودت یک وبلاگ راه بینداز و درباره‌ی فیلم‌ها بنویس. گوگل هم کمک می‌کند و برایت مخاطب می‌آورد.

  می‌گویی ای کاش جنبشی در حمایت از این موضوع یا آن موضوع وجود داشت؟ خودت آن را راه بینداز. همین‌جا که روی مبل نشسته‌ای شروع کن. اول یک هشتگ تعریف کن و بعد هم دوستانت را به کمپین دعوت کن. به سرعت فراگیر می‌شود.

  می‌خواهی خواننده یا نوازنده شوی؟ همین الان موبایل را بیاور و بخوان و در اکانتت قرار بره. به تدریج مخاطب جمع می‌کنی و کارَت را حرفه‌ای‌تر خواهی کرد.

  مدیری را می‌شناسی که فاسد است و حقوق سنگین می‌گیرد؟ چرا به مراجع قضایی مراجعه کنی؟ همین‌جا در اینستاگرام افشاگری کن. خودش وادار به پاسخ‌گویی خواهد شد.

  می‌خواهی متخصص دکوراسیون بیاوری؟ اشتباه می‌کنی. من چند سایت و اکانت می‌شناسم که عکس‌های زیادی از طراحی داخلی خانه‌ها دارند. همان‌ها را ببین و ایده بگیر و کار را خودت انجام بده.

به فهرست بالا به سادگی می‌توانید ده‌ها و بلکه صدها مورد بیفزایید. همه‌ی این موارد یک ویژگی مشترک دارند: DIY (خودت انجام بده).

به نظر می‌رسد هر روز و هر لحظه، جا برای حرفه‌ای‌ها و مشاغل رسمی، تنگ و تنگ‌تر می‌شود. به همان اندازه، قلمرو آماتورها گسترده‌تر می‌شود و طرفداران DIY بیشتر می‌شوند.

تقریباً هیچ‌کس هم از این تحول جدید در امان نیست و جالب این‌جاست که شهروندی سرزمین DIY، مرزهای جغرافیایی را هم به رسمیت نمی‌شناسد. شما می‌توانید یک بلاگر پر مخاطب ایرانی باشید و در خانه‌ی خود، سیاستمداران اتحادیه‌ی اروپا را زیر فشار بگذارید. یا یک مربی بدن‌سازی اسپانیایی باشید و با آموزش‌های رایگان خود در یوتیوب، بخشی از بازار مربیان بدن‌سازی ایرانی را به خود اختصاص دهید.

اگر بخواهیم به زبان آینده‌پژوهانه سخن بگوییم، DIY یک ابر روند یا مگاترند به‌نظر می‌رسد. شهروندان سرزمین DIY هر روز بیشتر و بیشتر می‌شوند و قلمروهای بیشتری را تسخیر می‌کنند و به نظر می‌رسد که این مسیر یک‌طرفه است و قرار نیست رو به عقب بازگردد.

ماجرا آن‌قدر جدی است که بسیاری از کسب‌و‌کارهای حرفه‌ای هم، پا پس کشیده‌اند و راه را برای DIY باز کرده‌اند. مثلاً رسانه‌های بزرگ دنیا، غالباً پدیده‌ی «شهروند-خبرنگار» را به رسمیت شناخته‌اند و قبول کرده‌اند که دیگر، بهترین و به‌روزترین و جذاب‌ترین خبرها، قرار نیست توسط خبرنگاران حرفه‌ای خودشان تهیه و تنظیم شود.

احتمالاً شما هم تأیید می‌کنید DIY فراتر از آن است که بشود در قالب یک درس کوتاه و فشرده‌ی متمم به آن پرداخت. اما این درس را می‌توان به نقطه‌ی شروعی برای فکر کردن بیشتر تبدیل کرد:

  • شما چه مثال‌های دیگری از تحول DIY در ذهن دارید؟‌ مواردی که شاید تا یک یا دو دهه پیش، قابل‌تصور نبودند و امروز، به عنوان یک واقعیت انکاٰر‌ناپذیر پذیرفته شده‌اند؟
  • در حرفه‌ و فعالیت خودتان، در کدام سمت ماجرا هستید؟ آیا DIY به شما فرصت جدید داده؟ یا کسانی که به تکنیک‌های DIY متوسل شده‌اند فضا را برای شما تنگ‌تر کرده‌اند؟
  • آیا همه جا DIY به معنای حضور غیرحرفه‌ای‌ها و آماتورها در قلمرو حرفه‌ای‌هاست؟ نمی‌توانیم بگوییم در بسیاری از جاها، حرفه‌ای‌هایی که به آن‌ها مجوز حضور داده نمی‌شد، اجازه‌ی حضور و فعالیت پیدا کرده‌اند؟ آیا DIY دیوارهای ورود غیرمنصفانه را کوتاه‌تر نکرده و نشکسته است؟
  • آیا DIY دنیا را به سمت مشارکت بیشتر و بهره‌برداری منصفانه‌تر از فرصت‌ها خواهد برد؟ یا باعث می‌شود حرفه‌ای‌ها زیر دست و پای آماتورها له شوند و در نهایت، این «توده‌ی ناآشنا با اصول حرفه‌ای» است که بر «جنازه‌ی حرفه‌ای‌ها» می‌ایستد و آواز پیروزی می‌خواند؟
  • آیا می‌توان درباره‌ی DIY به طور کلی حکم داد؟ یا باید مشخصاً بگوییم که DIY در یک صنعت مشخص چه مصداق‌هایی داشته و چه تبعاتی داشته است؟
      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    الناز روحانی ، فائزه مقدم ، عباد جعفری ، مسعود احمدی ، حسین هاشم پور

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری سواد دیجیتال به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه سواد دیجیتال

قوانین کامنت گذاری در متمم

40 نکته برای DIY Citizenship | چرا خودت انجامش نمی‌دهی؟

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    در این‌که بعضی از مصداق‌های DIY می‌توانند مخل قانون باشند، تردیدی وجود ندارد. اتفاقاً شاید بتوان کار زیبا و ارزشمندی انجام داد و مقاله‌ای درباره‌ی تلاقی و تصادم فعالیت‌های DIY و قانون نوشت.

    اما یک نکته‌ی دیگر هم به نظرم آمد که بد نیست به این بحث اضافه کنیم. در «تعریف DIY» مطابقت یا عدم تطابق رفتار با قانون لحاظ نشده. در واقع رفتارهای DIY می‌توانند قانونی یا غیرقانونی باشند.

    نکته‌ای که در این کتاب برای من جالب بود این بود که حتی جنبش‌های سیاسی اجتماعی بزرگ و تحولات کشورهای عربی در دهه‌های اخیر‌ (موسوم به بهار عربی) هم به عنوان مصداقی از DIY شمرده شده است (کتاب، تعبیرِ Horizontal Leadership را برای توصیف ساز و کار این حرکت‌های اجتماعی به‌کار می‌برد).

    قاعدتاً شرح و بسط چنین بحثی خارج از فضای متمم است، اما فقط خواستم به این نکته اشاره کنم که DIY در سطحِ تعریف، نه‌تنها ممکن است مخل قانون یا ضد قانون باشد، بلکه حتی ممکن است کلِ ساختار قانونی یک کشور را هم در هم بریزد و ساختاری نوین بنا کند.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .