Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Menu


نباید چنین می‌شد | دربارهٔ متناسب نبودن علت و معلول!


متناسب نبودن علت و معلول

همان‌طور که می‌دانید ما گاهی در متمم جمله‌ها و نقل‌قول‌ها را بهانه می‌کنیم تا دربارهٔ یک موضوع صحبت کنیم.

جمله‌هایی که برای این هدف انتخاب می‌کنیم، لزوماً گزاره‌هایی منطقی نیستند که بتوان دربارهٔ درست یا نادرست بودن‌شان اظهارنظر کرد. بلکه ویژگی اصلی‌شان این است که فرصتی برای گفتگو فراهم می‌‌کنند. به همین خاطر عنوان #دعوت به گفتگو را برای این نوع مطالب برگزیده‌ایم.

جمله‌ای که این بار برای دعوت به گفتگو انتخاب کرده‌ایم، از متن رمانی است که در قرن نوزدهم نوشته شده است. هانا فرنهام لی (Hannah Furnham Lee) در جایی از رمان کلبهٔ چوبی؛ یا جهان پیش از تو چنین می‌گوید (+): «علت‌ها اغلب با معلول‌ها متناسب نیستند.»

علت‌ها اغلب با معلول‌ها متناسب نیستند. هانا فرنهام لی

چون می‌خواهیم فضای گفتگویمان گسترده‌تر باشد، به زمینهٔ بیان این جمله در متن اصلی اشاره نمی‌کنیم و بی‌توجه به این که کجا و به چه منظور گفته شده، خود جمله را مبنای گفتگو قرار می‌دهیم. چنین جمله‌ای می‌تواند پایهٔ دو نوع بحث باشد:

محدودیت در دسترسی کامل به این مطلب

برای مشاهدهٔ متن کامل این مطلب کافی است (بدون پرداخت هرگونه هزینه) در سایت متمم ثبت نام کنید. پس از ثبت‌نام به تعداد قابل‌توجهی از درس‌‌های متمم دسترسی پیدا خواهید کرد نمونهٔ آن‌ها را می‌توانید از طریق لینک زیر ببینید:

نمونه درس‌های کاربر آزاد متمم

البته اگر بخواهید به همهٔ درس‌های متمم دسترسی داشته باشید، لازم است حق اشتراک بپردازید.

ثبت نام رایگان    تجربه‌ٔ متممی‌ها

تمرین و مشارکت در بحث

با شنیدن عبارت «عدم تناسب علت و معلول» چه مثال‌هایی به ذهن‌تان می‌رسد؟ (ممکن است مثال را قبول داشته باشید و ممکن است آن را قبول نداشته باشید. اما بگویید: من فکر می‌کنم اغلب مردم رابطهٔ X و Y را نامتناسب می‌دانند).

دربارهٔ پرسش‌هایی که در بخش «نگاه نقادانه» مطرح شد چه نظری دارید؟ (قرار نیست به همهٔ سوال‌ها جواب دهید. آن‌ها فقط راهنمایی برای شروع بحث هستند. هر نکتهٔ دیگری را هم که در این زمینه به ذهن‌تان می‌رسد و در درس نیامده مطرح کنید).

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

۳۳ نظر برای نباید چنین می‌شد | دربارهٔ متناسب نبودن علت و معلول!

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : محمدرضا شعبانعلی

    بعضی از نکاتی که در ذهنم بود را دوستان گفتند. یک نکتهٔ دیگر را هم می‌خواهم اضافه کنم. این نکته را در دو بخش می‌گویم:

    بخش اول - به نظرم وقتی از حوزهٔ علوم مشهور به «علوم دقیق» مانند ریاضی و فیزیک خارج می‌شویم،‌ بسیاری از علت‌ و معلول‌ها بیشتر جنبهٔ آماری دارند. در گفتگوهای روزمره هم که خیلی درگیر مدل‌ها و مدل‌سازی‌ها نیستیم، اغلب کلمهٔ علت را با همین معنای آماری‌اش به کار می‌بریم.

    مثلاً‌ وقتی می‌گوییم افزایش قیمت محصول باعث کاهش تقاضا می‌شود، منظورمان این نیست که همیشه و همه‌جا چنین اتفاقی می‌افتد. احتمالاً جایی در گوشهٔ ذهن‌مان این واقعیت هم هست که تقاضای بعضی محصولات با افزایش قیمت‌شان بیشتر می‌شود (مثلاً‌ در مورد محصولات لوکس و کالاهایی که در اقتصاد به کالاهای وِبلن مشهورند.). علاوه بر این، افزایش قیمت می‌تواند انتظارات تورمی را افزایش دهد و افزایش انتظارات تورمی تقاضا را بیشتر می‌کند.

    این جزئيات چندان مهم نیستند. اصل حرفم این است که وقتی می‌گوییم «افزایش قیمت تقاضا را کاهش می‌دهد» در ذهن‌مان یک جامعهٔ آماری بزرگ از تجربیات، خاطرات و سناریوهای فرضی وجود دارد که «در اغلب آنها» افزایش قیمت با کاهش تقاضا همراه است. و ما این را در گفتگوی روزمره در قالب «علیت» بیان می‌کنیم.

    بخش دوم -  فکر می‌کنم «یکی از» ریشه‌های بحث تناسب علت و معلول هم به همین نگاه آماری بستگی دارد.

    ذهن منطقی می‌گوید:‌ کاملاً «طبیعی» و «قابل‌تصور» است که راننده‌ای که چند ثانیه حواسش پرت می‌شود به ته دره برود. اما ذهن آماری ما می‌گوید: بارها حواس همهٔ ما در حد چند ثانیه پرت شده و چنین اتفاقی نیفتاده. بنابراین نمی‌توانیم به راحتی چند ثانیه حواس‌پرتی را با سقوط در دره مرتبط کنیم.

    اگر این نگاه من را بپذیریم، توضیح این که چرا بسیاری از گلایه‌های «عدم تناسب علت و معلول» به موضوعات اجتماعی و انسانی برمی‌گردد. چون در این مباحث، به علت پیچیدگی زیاد و عوامل متعدد و متنوع‌ دخیل در آن‌ها، ما بیش از هر مبحث دیگر به سراغ قضاوت‌های آماری می‌رویم.

     
    تمرین‌ها و نظرات ثبت شده روی این درس صرفاً برای اعضای متمم نمایش داده می‌شود.
    .