Menu


مدل کوه یخ در تفکر سیستمی | آیا به تفاوت رویداد و روند توجه دارید؟


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۱۳۶۹
پیش نیاز مطالعه درس مدل کوه یخ (تفاوت رویداد و روند) از شما دوستان عزیز متممی انتظار می‌رود پس از مطالعه این درس بتوانند
  • تفاوت رویداد  و روند را درک کنند و برای آن مثال بزنند.
  • توضیح دهند که بی‌توجهی به روندها و محدود شدن به رویدادها، چگونه می‌تواند قدرت تحلیل ما را ضعیف کند.
  • مدل کوه یخ را تعریف کرده و چهار سطح آن را توضیح دهند.
  • برای مدل کوه یخ مثال بزنند.
فشار ذهنی هنگام مطالعه
نیاز به مشارکت شما
کسب و کار
زندگی
نقش تحلیل رویداد و تحلیل روند در تفکر سیستمی و دینامیک سیستمها چیست

فرض کنید یکی از دوستان‌تان درباره‌ی آن‌چه در محل کارش گذشته با شما صحبت می‌کند و می‌گوید: «دیروز یکی از همکاران کم‌تحمل ما بعد از یک درگیری لفظی خیلی معمولی با مدیرمان، استعفا داد و از شرکت رفت!»

او در این جمله از یک رویداد یا Event حرف می‌زند. اما آیا شما باور می‌کنید که تا پیش از آن درگیری لفظی واقعاً همه چیز عالی (یا لااقل خوب) بوده است؟

اگر کمی با مفهوم تعارض و بحث مدیریت تعارض آشنا باشید، حدس خواهید زد که احتمالاً تعارض میان آن همکار و مدیرش از مدت‌ها قبل شکل گرفته و به تدریج در اثر رفتارها و رویدادهای مختلف، عمیق‌تر شده است.

به عبارت دیگر از مدت‌ها قبل یک روند یا Trend به وجود آمده بوده و ما اکنون صرفاً یکی از نتایج آن را در قالب یک رویداد می‌بینیم و تجربه می‌کنیم.

مدل کوه یخ در تفکر سیستمی

این پدیده فقط به محیط کار و اختلاف میان همکاران محدود نیست.

در بسیاری از سیستم‌ها چنین روندهایی وجود دارند. با این حال، روندها از چشم ما دور می‌مانند و صرفاً رویدادها مورد توجه قرار می‌گیرند:

رابطه عاطفی هم طی یک رویداد از بین نمی‌رود و نابود نمی‌شود. بلکه روندی طولانی طی می‌شود تا یک رابطه آسیب ببیند و به تدریج تخریب شود. اشتباه است اگر آخرین دعوا یا آخرین اختلاف‌نظر را به عنوان «تنها علت نابودی رابطه» در نظر بگیریم.

رابطه‌ی میان کشورها هم از جنس روند است و نباید آن را در یک یا چند رویداد خلاصه کرد.

به وجود آمد جنگ میان کشورها یا برقرار شدن صلح بین آن‌ها «اتفاق‌های انفرادی» نیستند، بلکه در دامن روندهایی بزرگ‌تر، عمیق‌تر و طولانی‌تر شکل می‌گیرند و فرصت ظهور و بروز پیدا می‌کنند.

تحلیل‌گرانی که هنگام بررسی حرکت‌های سیاسی و اجتماعی صرفاً به یک یا چند رویداد مرتبط نگاه می‌کنند و محدود می‌شوند، اهمیت روندها را به فراموشی سپرده‌اند و بعید است بتوانند تحلیلی ارزشمند و قابل‌اتکا به مخاطبان خود ارائه دهند.

بی‌توجهی به روندها چه تبعاتی دارد؟

اگر به تفاوت رویداد و روند بی‌توجه باشیم یا به هر علت صرفاً روی رویدادها تمرکز کنیم، خطای تحلیل ما افزایش خواهد یافت. چرا که سهم بسیاری از عوامل را در شکل‌گیری وضعیت موجود نمی‌بینیم.

تفاوت رویداد و روند - مدل کوه یخ چگونه به ما کمک می‌کند؟

به عنوان یک مثال ساده، بی‌توجهی به روندها و تمرکز روی رویدادها می‌تواند باعث شود که ما نقش انسان‌ها را پررنگ‌تر از سیستم‌ها ببینیم و این همان نگرانی بزرگی است که همیشه دانشمندان و متخصصان تفکر سیستمی به آن اشاره می‌کنند.

نمونه‌های فراوانی از شرکت‌ها و سازمان‌ها و دولت‌ها و حکومت‌ها را می‌توان یافت که در ظاهر، مشکلات‌شان در یک یا چند فرد خلاصه می‌شده است. اما وقتی آن فرد تغییر کرده، به علت تغییر نکردن ماهیت سیستم و باقی ماندن روندهای پیشین، نفرات بعدی هم دیر یا زود، تابع قوانین نانوشته‌ی آن سیستم شده‌اند و در مواجهه با روندها از همان الگوی رفتاری پیشینیان تبعیت کرده‌اند.

اگر در پی تغییرات بنیادی در سیستم‌ها هستیم، از رابطه عاطفی تا رابطه میان دو کشور، از سیستم فروش یک مغازه تا سیستم تولید یک کارخانه بزرگ، از مدیریت یک استارت‌آپ کوچک تا اداره‌ی یک کسب و کار بین‌المللی، باید روندها را در مرکز توجه قرار دهیم و اجازه ندهیم رویدادها ما را از روندها غافل کنند.

مدل کوه یخ در تفکر سیستمی

اگر بخواهیم بحث رویداد و روند را کمی عمیق‌تر کنیم و به شکلی بهتر و کاربردی‌تر یاد بگیریم، بهتر است به سراغ مدل کوه یخ (Iceberg Model) برویم. این مدل را اولین بار مایکل گودمن (Michael Goodman) با این نام مطرح کرد. اما می‌توان گفت تقریباً همه‌ی تحلیل‌گران سیستمی، قبل از بعد از او، همین مفهوم را به زبان خود بیان کرده‌اند.

پیش از توضیح مدل کوه یخ، مرور یک مثال جالب تاریخی می‌تواند آموزنده باشد.

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

پیشنهاد ما این است که اگر تفکر سیستمی برای شما جذاب است، می‌توانید درس‌ها و مطالب زیر را هم در برنامه‌ی مطالعه‌ی شما قرار دهید:

  مدل ذهنی  |  تفکر استراتژیک

  یادگیری  |  کوچینگ  |  مشاوره مدیریت

  تصمیم گیری  | حل مسئله

  مدیریت در شرایط ابهام

گزینه‌ی دیگر هم، پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

تمرین درس مدل کوه یخ

آیا شما هم مواردی در ذهن دارید که در زندگی روزمره یا محیط شغلی، به تفاوت رویداد و روند توجه نشده باشد؟ به این معنا که ما (یا دیگران) رویداد را ببینیم اما روندهایی که منجر به شکل‌گیری آن رویداد شده از چشم‌مان دور مانده باشند.

آیا مثال‌های دیگری برای مدل کوه یخ به ذهن‌تان می‌رسد؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    عطیه خوزانی ، محمدرضا ، محمدعلی جلالی ، سارا ، یاسین تقی زاده

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی
 

برخی از سوالهای متداول درباره متمم (روی هر سوال کلیک کنید)

متمم چیست و چه می‌کند؟ (+ دانلود فایل PDF معرفی متمم)
چه درس‌هایی در متمم ارائه می‌شوند؟
هزینه ثبت‌نام در متمم چقدر است؟
آیا در متمم فایل‌های صوتی رایگان هم برای دانلود وجود دارد؟

قوانین کامنت گذاری در متمم

1,220 نکته برای مدل کوه یخ در تفکر سیستمی | آیا به تفاوت رویداد و روند توجه دارید؟

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : عبداله ایپکچی

    سلام دوستان،خسته نباشید.

    اجازه می خواهم که  دو مثال از دو حوضه مختلف بزنم . اولی در رابطه با فعالیت های جسمانی لازم برای برقراری سلامت تن و بدن مان از طرفی و نوع تغذیه انتخاب شده در طی ایام زندگی مان است. اگر به چاقی و اضافه وزن به عنوان یک روند توجه نکنیم آنگاه ممکن است با رویدادهایی همچون بیماری قند ،فشار خون  یا مرض های قلبی مواجه شویم.


     

    اگر به موقع و بجا  در جهت حل مشکلات موجود در محیط مان اقدامی نشود ، این مشکلات همچون غدد غیرقابل درمان خواهند شد و احتیاج به جراحی خواهند داشت.

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .