Menu


تعریف نگرش سیستمی با یک مثال از پیتر سنگه


اهداف و انتظارات آموزشی متمم در این درس
کد درس: ۳۲۶۴۳

پیش نیاز درسِ تعریف نگرش سیستمی:

این درس یک پیش‌نیاز واحد و مشخص ندارد.

اما برای درک بهتر آن، پیشنهاد متمم این است که ترتیب درس‌ها را به شکلی که در پایین درس‌های متمم ذکر شده است رعایت کنید.

به عبارتی، شاید بعد از مطالعه‌ی نقشه راه یادگیری تفکر سیستمی و آشنایی با تعریف سیستم و بحث‌هایی مانند محدوده‌ی اثر و افق زمانی راهکارها و اثر مار کبرا و مثال‌هایی که به عنوان #آرکتایپ‌های سیستمی مطرح شد، بحث پیتر سنگه را عمیق‌تر درک کنید.

خطر تعریف‌ها و توصیف‌های ساده مانند آنچه پیتر سنگه در این درس مطرح میکند آن است که ممکن است احساس کنیم این حرفها ساده و واضح و بدیهی هستند و درک آنها دشوار نیست.

اما اگر مفاهیم پیش‌نیاز را به شکل عمیق مطالعه و درک نکرده باشیم، صرفاً این تعریف‌ها را حفظ می‌‌شویم. اما اثر کمی از آنها در رفتار و تصمیم‌هایمان دیده می‌شود.

از دوستان عزیز متممی انتظار می‌رود پس از مطالعه درسِ تعریف نگرش سیستمی:

  • بتوانند دو ویژگی اصلی را که پیتر سنگه به عنوان نکات کلیدی در نگرش سیستمی مورد توجه قرار می‌دهد، بیان کنند.
  • مثال پیتر سنگه از شرکت طراحی خودرو را به عنوان مصداقی از نتایج ضعف در نگرش سیستمی به خاطر بسپارند و بتوانند مجدداً تعریف کنند.
  • بتوانند مثال‌های دیگری از این دست، در اطراف خود بیابند. این درس به نوعی جمع‌بندی بخشی از حرف‌های مطرح شده در مجموعه‌ درس‌های #تفکر سیستمی محسوب می‌شود.
تعریف نگرش سیستمی چیست؟

زمانی که پیتر سنگه تالیف کتاب پنجمین فرمان را آغاز کرد، هنوز بحث‌های مربوط به تفکر سیستمی و سازمان یادگیرنده چندان فراگیر نشده بود.

حدود ۱۶ سال بعد که ویرایش دوم کتاب پنجمین فرمان منتشر شد، پیتر سنگه برخی بحث‌ها را به صورت دقیق‌تر و با جزئیات بیشتر مورد بحث قرار داد.

بحث نگرش سیستمی (Seeing Systems) اصطلاحی بود که او در ویرایش جدید کتابش به تشریح و توضیح دقیق‌تر آن پرداخت.

او برای نگرش سیستمی دو ویژگی ذکر می‌کند و سپس با یک مثال، می‌کوشد آن را بیشتر و بهتر توضیح دهد.

دیدن الگوهای وابستگی‌ درونی در یک سیستم

وابستگی‌های درونی یا Inter-dependencies اثراتی هستند که بخش‌های مختلف سیستم بر روی یکدیگر می‌گذارند.

بعضی از اثرات را ساده‌تر از اثرات دیگر می‌توان دید.

مثلاً این دو اثر را مقایسه کنید:

  • بیرون ریختن زباله از خودرو و اثر آن در کاهش پاکیزگی شهر
  • جستجو در گوگل و افزایش میزان گازهای گلخانه‌ای

هر دو اثر وجود دارند و بر روی آنها مطالعه شده است (اگر چه از لحاظ مقیاس فاصله‌ی زیادی با هم دارند). اما احتمالاً افراد بسیاری اولین اثر را می‌بینند و افراد کمتری به اثر دوم توجه می‌کنند.

البته این یک مثال خیلی افراطی و بزرگنمایی شده است.

مثال‌های روزمره‌تری هم وجود دارند. مثلاً اینکه ما بتوانیم اثر تنظیم موتور را در آلودگی شهر و اثر خرید محصولات با کیفیت داخلی را در ایجاد اشتغال ببینیم.

به هر حال، دیدن وابستگی‌ها و الگوهای آنها و رابطه‌هایی که بخش‌های مختلف سیستم را به یکدیگر مربوط و وابسته می‌کنند، در نگاه پیتر سنگه ویژگی کلیدی نگرش سیستمی است.

نگاه به آینده

نگاه به آینده، ویژگی دیگری است که پیتر سنگه برای نگرش سیستمی مطرح می‌کند.

او توضیح می‌دهد که:

معمولاً نشانه‌هایی از تغییر وضعیت سیستم‌ها در آینده به وجود می‌آید.

اما همه آن را نمی‌بینند.

نگرش سیستمی به معنای توجه به این نشانه‌ها و درک بهتر آینده بر اساس آنهاست. نشانه‌هایی که توسط کسانی که با تفکر سیستمی آشنا نیستند، تشخیص داده نمی‌شوند.

یک مثال از نگرش سیستمی

محدودیت در دسترسی کامل مجموعه تفکر سیستمی

دسترسی کامل به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی برای اعضای  ویژه متمم در نظر گرفته شده است.

با عضویت ویژه در متمم، علاوه بر دسترسی به مجموعه درس‌های تفکر سیستمی، به مجموعه گسترده‌تری از درس‌ها به شرح زیر نیز دسترسی پیدا خواهید کرد:

 فهرست درس‌های متمم

البته اگر تفکر سیستمی برای شما جذاب است، شاید بهتر باشد از میان درس‌ها و مطالب مطرح شده، ابتدا مطالعه‌ی مباحث زیر را در اولویت قرار دهید:

  مدل ذهنی

  تفکر استراتژیک

  تصمیم گیری

  مدیریت در شرایط ابهام

گزینه‌ی دیگر هم، پیگیری منظم مجموعه درس‌های دوره MBA متمم است.

تمرین درس نگرش سیستمی:

آیا مثال دیگری از Inter-dependency یا وابستگی درونی در یک سیستم در ذهن دارید؟

به طور مشخص، آیا دو دپارتمان یا دو سازمان یا دو فعالیت را در نظر دارید که دو طرف، احساس کنند کارشان واقعاً مستقل است و ربطی به هم ندارد و در اثر ندیدن این وابستگی‌ها، تصمیم‌های غیرسیستمی اتخاذ شود؟

      شما تاکنون در این بحث مشارکت نداشته‌اید.  

     برخی از دوستان متممی که به این درس علاقه مندند:    محسن سلیمانی ، ایمان ایرانى ، مهدی حسینی ، جواد خوانساری ، طاهره خباری

ترتیبی که متمم برای خواندن مطالب سری تفکر سیستمی به شما پیشنهاد می‌کند:

سری مطالب حوزه تفکر سیستمی

قوانین کامنت گذاری در متمم

293 نکته برای تعریف نگرش سیستمی با یک مثال از پیتر سنگه

    پرطرفدارترین دیدگاه به انتخاب متممی‌ها در این بحث

    نویسنده‌ی دیدگاه : سامان عزیزی

    مثالی که همه ما اثرات تلخ اونو احساس کردیم، ارائه خدمات زیر ساختی شهری ست(آبرسانی،گاز رسانی،و سایر خدمات زیر ساختی)

    شرکت آب و فاضلاب به صورت مستقل و البته با قصد رسوندن خدمات خوب و مناسب شروع به کندن خیابونها میکنه، مدتی بعد همین پروسه رو شرکت گاز طی میکنه و الی آخر.

    در صورتی که همین شرکتها، با دیدن وابستگی های درونی در سیستم خدمات زیرساختی و داشتن نگاه به آینده ، میتونن به حالت بهینه این سیستم برسن.

    به همین سادگی! (البته امیدوارم این مثال مصداقی از نمونه کنترل جمعیت در هند نباشه-یعنی ندیدن هدف های ضمنی و موثر در این سیستم-(مثلا مشغول نگه داشتن پیمانکاران و افزایش آمار اشتغال!)

     
    دوست گرامی مشاهده تمرینهای مربوط به این درس، صرفا برای کاربران متمم امکانپذیر میباشد.
    .